Ngành bán lẻ kỳ vọng vào đà chi tiêu dần phục hồi

Mặc dù tâm lý tiêu dùng còn e ngại trong năm 2023, một điểm tích cực là xét về kỳ vọng nền kinh tế năm 2024, người Việt Nam có tâm lý lạc quan hơn so với Singapore, Malaysia, Thái Lan và Indonedia. MBS kỳ vọng sức mua sẽ phục hồi kể từ quý 3/2024 khi nền kinh tế ổn định hơn.

Một năm 2023 khó khăn với doanh nghiệp bán lẻ không thiết yếu

Theo báo cáo chiến lược của Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS), tốc độ tăng trưởng của tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng chậm lại đáng kể từ cuối năm 2022 trong bối cảnh các hoạt động sản xuất kinh doanh yếu đi do nhu cầu của thế giới suy giảm. Lũy kế 11 tháng năm 2023, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tính 7% so với cùng kỳ (đã loại trừ yếu tố giá). Đây là mức tăng thấp nhất trong 8 năm trở lại đây (loại trừ giai đoạn ảnh hưởng do Covid-19).

Theo khảo sát của Ngân hàng UOB, 80% người tiêu dùng tại Việt Nam vẫn đang lo lắng về tài chính của họ với nỗi lo hàng đầu là lạm phát gia tăng.

Trong bối cảnh đó, ngành tiêu dùng bán lẻ không thiết yếu bị ảnh hưởng nhiều hơn, nguyên nhân đến từ tăng trưởng thu nhập gần như tương đương với mức tăng của CPI khiến người dân không có đủ sự tích lũy và sẽ ưu tiên chi tiêu cho các sản phẩm thiết yếu thay vì chi tiêu mạnh tay cho các sản phẩm không thiết yếu như: tivi, điện thoại,… Vì thế, sức mua hàng không thiết yếu bị suy giảm đáng kể.

Mặc dù còn tâm lý e ngại tiêu dùng trong năm 2023, một điểm tích cực là xét về kỳ vọng nền kinh tế năm 2024, người Việt Nam có tâm lý lạc quan hơn so với Singapore, Malaysia, Thái Lan và Indonedia. Đáng chú ý, tăng trưởng tiêu dùng cũng cải thiện hơn trong tháng 11 với mức tăng 10.1% so với cùng kỳ và 1.4% so với tháng trước. Tốc độ tăng trưởng của bán lẻ đã tăng trở lại kể từ tháng 5 sau khi ghi nhận xu hướng giảm, trong bối cảnh người tiêu dùng nhạy cảm về giá thì hoạt động bán lẻ trong 2 tháng cuối năm sẽ diễn ra sôi động hơn so với mức nền thấp của năm trước.

Kỳ vọng sức mua sẽ phục hồi kể từ quý 3/2024

Nhu cầu tiêu thụ hàng điện tử đã chậm lại kể từ cuối năm 2022 và kéo dài đến hết năm 2023. Tuy nhiên, nhìn vào mặt tích cực, có thể thấy thị trường bán lẻ sản phẩm điện tử gia dụng đã trải qua một cuộc thanh lọc khi các cửa hàng nhỏ lẻ hay doanh nghiệp không đủ năng lực tài chính đã phải rời bỏ thị trường, khi đó, thị phần sẽ thuộc về các doanh nghiệp đầu ngành còn khả năng trụ lại và đây cũng sẽ là những doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất khi thị trường phục hồi.

Lượng điện thoại di động sản xuất ở Việt Nam đang có dấu hiệu phục hồi trong 4 tháng trở lại đây. Chu kỳ thay thế điện thoại ở Việt Nam trung bình là 2.5 năm. Giai đoạn bùng nổ chi tiêu cho các sản phẩm ICT là cuối năm 2021, kết hợp với nhu cầu dồn nén từ cuối 2022 đến hết năm 2023, MBS kỳ vọng một sự phục hồi về tiêu thụ mặt hàng này vào nửa sau năm 2024.

Năm 2023, do ít bị ảnh hưởng hơn các mặt hàng theo chu kỳ nên sức tiêu thụ trang sức bán lẻ thị trường chung giảm ít hơn so với các ngành hàng khác. Theo dự báo của Statista, doanh thu trang sức Việt Nam có CAGR = 4.4% trong giai đoạn 2023-26. Vì thế với yếu tố hỗ trợ là sức mua được duy trì của tệp khách hàng có thu nhập trung bình - cao, MBS kỳ vọng giá trị tiêu thụ trang sức/người của Việt Nam sẽ tăng trưởng 4.4% svck trong năm 2024 sau khi giảm 11% svck trong năm 2023 do mức nền cao đột biến của năm 2022.

Thị trường bán lẻ thuốc vẫn còn tiềm năng tăng trưởng lớn do chưa có đơn vị dẫn đầu thị trường về thị phần; Cơ cấu già hóa dân số ngày càng gia tăng, nhu cầu quan tâm về sức khỏe tăng mạnh sau đại dịch COVID-19 và Việt Nam nằm trong top 30 quốc gia có nồng độ PM2.5 trung bình cao nhất thế giới (μg/m³), thấy được môi trường sinh hoạt ngày càng ô nhiễm, thúc đẩy nhu cầu sử dụng thực phẩm chức năng, hỗ trợ sức khỏe.

Ngoài ra, chuỗi nhà thuốc Trung Sơn Pharma vừa được Tập đoàn Dongwha Pharm mua lại với tổng giá trị khoảng 30 triệu USD, tương đương 51% cổ phần. Điều này cho thấy thị trường bán lẻ thuốc tại Việt Nam vẫn đang tiếp tục nhận được sự quan tâm lớn từ các nhà đầu tư nước ngoài.

Chuyên gia của MBS kỳ vọng sức mua sẽ có thể hồi phục từ nửa cuối năm 2024 do Việt Nam vẫn là quốc gia có nền kinh tế tăng trưởng tốt với sở thích tiêu dùng về công nghệ cao. Sở thích về tiêu dùng công nghệ cùng sự gia tăng của tầng lớp trung lưu sẽ là động lực tăng trưởng của ngành bán lẻ điện tử và gia dụng trong trung và dài hạn.

Kỳ vọng thu nhập của người dân phục hồi trở lại nhờ sản xuất và xuất khẩu phục hồi. MBS dự báo xuất khẩu năm 2024 sẽ tăng trưởng dương 6 – 7% trên thấp của năm 2023 nhờ áp lực chuỗi cung ứng hạ nhiệt đáng kể, đồng thời nhu cầu điện thoại, linh kiện điện tử đang có xu hướng tạo đáy. Bên cạnh đó, MBS cho rằng lãi suất năm 2024 sẽ duy trì ở mặt bằng thấp (lãi suất kỳ hạn 12 tháng thấp hơn 6%), thấp hơn trước thời điểm Covid-19 sẽ kích thích nhu cầu tiêu dùng.

Khả năng thích ứng và chuyển dịch với xu thế e-commerce của các doanh nghiệp trong ngành là yếu tố quan trọng

Hành vi tiêu dùng sau COVID-19 đã giúp tăng sức bật của thị trường mua sắm trực tuyến, doanh thu thương mại điện tử ghi nhận 16.4 tỷ USD vào năm 2022 (CAGR = 13% 2019-2022). Theo Statista, trước COVID-19, năm 2019 chỉ có 39.6 triệu người dùng sử dụng thanh toán điện tử thì đến năm 2022, số lượng người tham gia đã lên đến 57.6 triệu người.

Tăng trưởng của doanh thu mua sắm trực tuyến trong trung và dài hạn sẽ được hỗ trợ bởi việc khóa sóng 2G từ cuối năm 2023 (hiện tại số thuê bao 2G là khoảng hơn 26 triệu thuê bao), Tỷ lệ dân sử dụng Internet thấp, chưa đạt 80% và còn tiềm năng phát triển lớn. Vì thế, đây sẽ là một tiềm năng lớn cho các doanh nghiệp đang tiếp tục triển khai tốt bán hàng đa nền tảng (omni-channel).

Giá cả vẫn là yếu tố nhạy cảm với người tiêu dùng trong nền kinh tế hiện nay. Vì thế với các doanh nghiệp triển khai tốt bán hàng đa nền tảng (omni-channel), kết hợp chiến lược giá phù hợp sẽ giành được thị phần tiêu dùng tốt trong năm 2024.

Trung Anh