Trong báo cáo cập nhật ngành nước vừa công bố, SSI Research nhận định nhu cầu tiêu thụ nước năm 2023 tăng trưởng ổn định so với cùng kỳ hàng năm, nhưng các công ty có tiềm lực tài chính và kinh nghiệm trong ngành có thể đạt mức tăng trưởng cao hơn trung bình ngành thông qua giao dịch M&A.
M&A tích cực giữa các công ty nước
Theo báo cáo, trong 9 tháng 2022, doanh thu và lợi nhuận của các công ty niêm yết trong ngành nước lần lượt đạt 21 nghìn tỷ đồng (hay 882 triệu USD, tăng 10,4% so với cùng kỳ) và 3,1 nghìn tỷ đồng (tăng 10% so với cùng kỳ).
Trong đó, GDW ghi nhận mức tăng lợi nhuận 95% so với cùng kỳ nhờ sản lượng tiêu thụ tăng 26,6% so với cùng kỳ; giá bán nước tăng 8,5% so với cùng kỳ; và tỷ lệ thất thoát nước giảm xuống 2,5~14,0%.
Trong 9 tháng 2022, doanh thu thuần của BWE đạt 2,4 nghìn tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 639 tỷ đồng, lần lượt tăng 16% và 11% so với cùng kỳ do giá bán và lượng nước tiêu thụ tăng 5% so với cùng kỳ. Tỷ lệ thất thoát nước đạt 5% - mức thấp nhất so với các công ty trong ngành.
Việc mở rộng mạng lưới cấp nước cho Khu kinh tế Nhơn Hội (4.500 m3/ngày) và Khu công nghiệp VSIP Becamex Bình Định (2.900 m3/ngày), cùng việc kiểm soát chi phí và giảm thất thoát nước giúp lợi nhuận sau thuế của BDW tăng 66% so với cùng kỳ trong 9 tháng đầu năm 2022.
Ngược lại, do không nhận được cổ tức từ BWE (TDM sở hữu 29,93%) nên LNST của TDM giảm 22% so với cùng kỳ. Hiệu quả hoạt động thấp khiến SII tiếp tục ghi nhận khoản lỗ 46 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm 2022
P/E của các công ty niêm yết đã giảm mạnh từ 12,0 lần vào năm 2021 xuống còn 8,3 lần vào năm 2022 do định giá toàn ngành giảm xuống khi lãi suất tăng.
SSI Research cho rằng nhu cầu tiêu thụ nước tăng trưởng ổn định ở mức 5~8% so với cùng kỳ hàng năm, nhưng các công ty có tiềm lực tài chính và kinh nghiệm trong ngành có thể đạt mức tăng trưởng cao hơn trung bình ngành thông qua giao dịch M&A.
Trong năm 2022, DNP tiếp tục mở rộng các nhà máy nước trên địa bàn với kỳ vọng dòng tiền ổn định khi đi vào hoạt động. REE duy trì đầu tư vào các nhà máy nước tại TP.HCM, nơi có nhu cầu dồi dào, mức tiêu thụ cao và hoạt động ổn định. BWE mua lại CTCP Cấp nước Cần Thơ với kỳ vọng mở rộng mạng lưới cấp nước liên vùng ĐBSCL, và công ty cũng mua lại Nhà máy nước Gia Tân để mở rộng mạng lưới cấp nước tới vùng sâu, vùng xa của Đồng Nai, lấy nguồn nước từ sông Đồng Nai.
Cổ phiếu ngành nước tăng 7% trong năm 2022, vượt trội 39% so với VNIndex nhờ lợi nhuận tăng mạnh. Những cổ phiếu ghi nhận diễn biến tích cực nhất bao gồm: LAW (tăng 173% so với cùng kỳ do cắt giảm chi phí trả trước để mua nước sạch); BDW (tăng 48,9% so với đầu năm; nhờ LNST tăng 66% trong 9 tháng đầu năm 2022 do nhu cầu cải thiện).
BDW có kế hoạch chuyển sàn niêm yết từ UPCOM lên HNX. Nhu cầu tăng từ các khu vực mới, như Khu công nghiệp Becamex Bình Định tăng trưởng tích cực. Lợi nhuận sau thuế của BDW trong 9 tháng đầu năm 2022 tăng 106% so với cùng kỳ nhờ nhu cầu tiêu thụ nước tại các khu công nghiệp phục hồi và tỷ lệ thất thoát nước duy trì ở mức thấp. Cùng với việc thực hiện các giao dịch M&A với CTCP Cấp nước Gia Tân (Đồng Nai) và CTCP Cấp nước Cần Thơ, cổ phiếu của BWE đã tăng 11,3% trong năm 2022.
Ngược lại, SII, CLW, THW và TNW giảm giá khoảng 16~42%. SII tiếp tục thua lỗ do hiệu quả phân phối nước thấp. CLW có đường ống cũ và tỷ lệ thất thoát nước cao hơn nên hiệu quả hoạt động thấp hơn.
Giá bán nước sạch bình quân sẽ tăng khoảng 3~5%
Về triển vọng năm 2023, với các công ty có hệ thống phân phối nước được sự quản lý của Ủy ban Nhân dân Tỉnh do đó được độc quyền phân phối, hiệu quả hoạt động của các công ty này phụ thuộc vào tỷ lệ thất thoát nước cũng như mật độ dân số trên địa bàn phân phối. SSI ước tính doanh thu tăng 8% so với cùng kỳ vào năm 2023. Cụ thể, lượng nước tiêu thụ trung bình tăng 6% so với cùng kỳ, trong khi giá nước bán lẻ bình quân tăng 3% so với cùng kỳ.
Theo Hội Cấp thoát nước Việt Nam (VWSA), tổng công suất của các nhà máy xử lý nước tại Việt Nam đạt từ 11,2 triệu m3 đến 11,5 triệu m3/ngày. Mặt khác, nhu cầu sử dụng nước của các hộ gia đình ước tính đạt từ 8,2 triệu m3 đến 8,6 triệu m3 mỗi ngày (tăng 6% so với cùng kỳ) vào năm 2023. SSI dự báo nhu cầu tiêu thụ nước tại Hà Nội sẽ tăng 12% trong giai đoạn 2025~2030, và tăng bình quân 6~8%/năm tại Thành phố Hồ Chí Minh trong cùng giai đoạn.
Theo quy hoạch tổng thể ngành nước đến năm 2030, mức tiêu thụ nước bình quân đầu người tăng từ 105~110 lít/người/ngày trong năm 2021 lên 120 lít/người/ngày năm 2030. Tỷ lệ dân số nông thôn được cấp nước qua hệ thống cấp nước ước tính sẽ tăng từ 43,5% hiện nay lên 47% vào năm 2030.
“Hiệu quả hoạt động của các công ty phân phối nước tiếp tục được cải thiện. Chúng tôi kỳ vọng xu hướng này sẽ tiếp tục được duy trì trong trung hạn. Tỷ lệ thất thoát nước trung bình dự kiến sẽ giảm từ 17,5% vào năm 2022 xuống còn 16,5% vào năm 2023, khi các công ty cấp nước áp dụng hệ thống phát hiện rò rỉ nước cải tiến, bên cạnh việc cải thiện mạng lưới đường ống dẫn nước cho người tiêu dùng cuối”, báo cáo của SSI nêu rõ.
Dự báo giá bán nước sạch bình quân sẽ tăng khoảng 3~5% tùy theo tỉnh/thành phố. Trong đó, Hà Nội và TP.HCM có khả năng tăng giá bán lẻ bình quân 5% và Bình Định có khả năng tăng giá bán bình quân 3% trong năm 2023. Những khu vực khác như Bình Dương, Hải Phòng và Đồng Nai có khả năng sẽ không tăng giá bán lẻ bình quân trong năm 2023. Giá nước cho các khách hàng công nghiệp sẽ tiếp tục tăng do nhu cầu ngày càng tăng của các các khách hàng trong khu công nghiệp, đặc biệt các nhà đầu tư FDI.
Việc xử lý ô nhiễm sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của công ty cấp nước
SSI cũng lưu ý việc xử lý ô nhiễm sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của công ty cấp nước. Luật Tài nguyên nước và Môi trường sẽ được thông qua vào năm 2023, trong đó quy định rõ nguồn nước có thể khai thác, và chi phí thuế tài nguyên môi trường sẽ được tính theo sản lượng khai thác thay vì theo công suất.
Dự báo các công ty cấp nước sẽ ghi nhận mức phí cao hơn. Chi phí nguyên vật liệu chiếm 30~35% chi phí hoạt động của các doanh nghiệp nước. Hóa chất chiếm 21% chi phí nguyên vật liệu.
Ngoài ra, thuế tài nguyên tại các tỉnh dao động trong khoảng 48 - 50 đồng/m3 vào năm 2023. Tỷ suất lợi nhuận gộp của công ty cấp nước có thể giảm 0,2 - 0,4% do chi phí nguyên vật liệu và thuế tài nguyên nước tăng.
Đối với doanh nghiệp sở hữu nhà máy nước, các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của nhà máy xử lý nước bao gồm khoản đầu tư nhà máy nước; khoảng cách từ nhà máy đến nguồn nguyên liệu (nước mặt hoặc nước ngầm); và sản lượng và giá bán cho các công ty phân phối.
Theo nhận định của SSI, suất vốn đầu tư các nhà máy xử lý nước sạch tăng theo thời gian. Theo các công ty nước niêm yết, suất vốn đầu tư nhà máy xử lý nước sạch tại một số công ty nước niêm yết giai đoạn 2022-2023 sẽ đạt 5.300 đồng/m3 - cao hơn mức 4.600 đồng/m3 bình quân giai đoạn 2020-2021. Tỷ suất lợi nhuận ròng của các nhà máy nước hiện tại đạt 35~40%.
Trung Anh