Giữa bối cảnh thị trường nhà ở ngày càng đắt đỏ, nhiều người mua nhà lần đầu – đặc biệt là nhóm thu nhập trung bình – đang bị bỏ quên trong các chính sách hỗ trợ hiện hành. Không thuộc diện được mua nhà ở xã hội, cũng không đủ lực tài chính để tiếp cận nhà thương mại, họ đang cần một “lối mở” về tín dụng để hiện thực hóa giấc mơ an cư.
“Mắc kẹt” giữa giấc mơ an cư và thực tế giá nhà
Trong bối cảnh thị trường bất động sản Hà Nội đang bước vào chu kỳ phục hồi, giá nhà liên tục lập đỉnh mới, thì giấc mơ an cư của người có thu nhập trung bình lại ngày càng xa vời. Một sự lệch pha dễ nhận thấy đang diễn ra: chính sách nhà ở xã hội không chạm tới được người cần, còn nhà ở thương mại thì vượt quá tầm với. Nhóm lao động thu nhập trung bình – vốn là phần đông trong dân số đô thị – đang rơi vào một “vùng xám” không được nhắc đến trong các kế hoạch phát triển nhà ở hiện nay.
Theo Nghị định 100/2015/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, cá nhân độc thân chỉ được mua nhà ở xã hội nếu có thu nhập không vượt quá 15 triệu đồng/tháng, hoặc dưới 30 triệu nếu là hai vợ chồng. Mức chuẩn này được điều chỉnh tăng nhẹ so với quy định cũ, nhưng trong bối cảnh trượt giá, chi phí sinh hoạt leo thang và đặc biệt là mặt bằng giá nhà tại Hà Nội đang neo ở mức cao kỷ lục, điều chỉnh đó gần như không còn phù hợp với thực tế.
Một kỹ sư thiết kế điện – nước làm việc tại quận Cầu Giấy chia sẻ: “Tôi thu nhập 18 triệu đồng/tháng, vợ làm nhân viên văn phòng được khoảng 14 triệu nữa. Hai vợ chồng gộp lại vượt ngưỡng mua nhà ở xã hội. Nhưng với tổng thu nhập đó, dù cố gắng tiết kiệm cũng chỉ để dành được khoảng 10–12 triệu/tháng, không thể nào vay được gói nào đủ để mua căn hộ thương mại, nhất là giá bây giờ toàn hơn 3–4 tỷ đồng một căn”.
Nhu cầu sở hữu nhà ở xã hội rất cao, nhưng nhiều người lại không đủ điều kiện (Ảnh minh họa)
Anh cho biết từng tìm hiểu dự án nhà ở xã hội tại Đông Anh nhưng không đáp ứng điều kiện. “Tôi từng nghĩ đến việc nhờ em trai đứng tên để mua, nhưng lại lo rủi ro pháp lý về sau. Nhà là chuyện lâu dài, không thể làm liều,” anh nói thêm.
Câu chuyện của anh không phải là trường hợp cá biệt. Trên thực tế, với mức lương phổ biến 12–20 triệu đồng/tháng của đội ngũ viên chức, giáo viên, kỹ sư, điều dưỡng… hiện nay, nhiều người lao động tại Hà Nội đang bị “kẹt” trong khoảng trống chính sách. Họ vượt chuẩn để mua nhà xã hội, nhưng lại không thể mua nổi căn hộ thương mại giá vài tỷ đồng.
Bà Nguyễn Thị Hường – nhân viên hành chính tại một bệnh viện lớn ở quận Hai Bà Trưng – cũng chia sẻ tình cảnh tương tự: “Tôi làm việc gần 10 năm, tích lũy được hơn 800 triệu, dự định vay thêm ngân hàng 1,2 tỷ để mua căn 2 phòng ngủ. Nhưng dự án thương mại rẻ nhất gần nội thành cũng đã quanh mức giá 3 tỷ, việc vay nợ thì lại quá rủi ro. Tôi chỉ còn cách đi thuê tiếp, dù rất muốn có nhà riêng.”
Câu chuyện “vượt ngưỡng nhà xã hội – chưa tới nhà thương mại” không chỉ cho thấy sự bất cập trong xét duyệt thu nhập, mà còn phản ánh khoảng cách ngày càng lớn giữa chính sách và nhu cầu thực. Trong khi các chủ đầu tư vẫn tập trung vào phân khúc cao cấp, các căn hộ 2–2,5 tỷ đồng đang biến mất khỏi trung tâm, thì lực lượng lao động – nền tảng của đô thị – tiếp tục bị đẩy ra xa khỏi trung tâm sinh sống và làm việc.
Nếu không có chính sách linh hoạt hơn – như điều chỉnh ngưỡng thu nhập xét duyệt theo vùng, bổ sung chính sách hỗ trợ người mua nhà lần đầu hoặc ưu đãi vay vốn cho nhóm thu nhập trung bình – thì Hà Nội rất có thể sẽ rơi vào nghịch lý phát triển: nơi có hàng chục nghìn căn hộ mới ra mắt mỗi năm, nhưng lại không có nhà cho người lao động sinh sống lâu dài.
Chính sách chưa theo kịp thị trường, nhà giá phù hợp ngày càng hiếm
Theo dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Thị trường và Am hiểu Khách hàng One Mount Group, trong quý II/2025 thị trường Hà Nội ghi nhận sự phục hồi sau giai đoạn chững lại hồi đầu năm, với 7.800 căn hộ mở mới - gần gấp đôi so với quý 1/2025.
Giá bán trung bình trên thị trường sơ cấp quý II/2025 đạt khoảng 80 triệu đồng/m2, tăng 5,6% so với quý trước và vọt lên 24% so với cùng kỳ năm 2024. Giá căn hộ sơ cấp tăng nhanh, ngày càng rút ngắn khoảng cách với TP.HCM. Nếu đầu năm 2024, giá trung bình ở TP.HCM cao hơn Hà Nội gần 20 triệu đồng/m2 thì đến giữa năm 2025, mức chênh lệch chỉ còn khoảng 9 triệu đồng/m2.
Tại Hà Nội, nguồn cung mới trong quý 2/2025 tập trung ở phân khúc cao cấp và hạng sang. Đáng chú ý, 4 dự án hạng sang với lượng sản phẩm lớn được mở bán với mức giá trung bình hơn 80 triệu đồng/m2 (chưa bao gồm VAT và kinh phí bảo trì) góp phần đẩy giá bán trung bình lên cao.
Các dự án mới lại tập trung vào phân khúc cao cấp, khiến nhiều người khó có thể sở hữu
Thực tế, không có dự án trung cấp nào mở bán tại Hà Nội trong quý này. Những căn hộ có mức giá “mềm” hơn (dưới ~65 triệu đồng/m2) chỉ rải rác ở khu đô thị phía Đông Hà Nội hoặc vùng lân cận (Văn Giang, Hưng Yên). Điều đó cho thấy khả năng tiếp cận nhà ở thương mại với nhóm lao động có thu nhập trung bình ngày càng khó khăn.
Trả lời về vấn đề này trước đó, Ông Nguyễn Văn Đính - Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, với giá chung cư thương mại tại đô thị lớn như Hà Nội, TP HCM đang vượt quá khả năng của nhiều gia đình, nhất là gia đình trẻ. Hiện nay, có 2 gói tín dụng cho vay với người trẻ dưới 35 tuổi để mua nhà ở xã hội nhưng nguồn cung nhà ở xã hội ít. Trong khi đó, nhiều gia đình gặp phải vướng mắc vì chưa đủ giàu mua nhà ở thương mại và chưa đủ nghèo mua nhà ở xã hội theo quy định.
"Chúng ta phải thay đổi ngay điều kiện về thu nhập để mở rộng hơn đối tượng mua nhà ở xã hội cũng như phù hợp với điều kiện kinh tế tại các đô thị lớn", ông Đính nói.
Liên quan đến gói tín dụng cho người trẻ, ông Lê Hoàng Châu Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) kiến nghị bổ sung vào về giới hạn độ tuổi được vay và có thêm chính sách hỗ trợ cả người mua nhà lần đầu.
Theo ông Châu, Chỉ thị 05 có đề cập là người trẻ là từ 35 tuổi xuống thì quá trẻ. Vì vậy Hiệp hội đề nghị là người trẻ nên tính tới mức độ là 45 tuổi trở xuống là hợp lý.
“Nhà giá rẻ thì chúng tôi đề nghị là không chỉ người trẻ mà cho cả người tạo lập căn nhà đầu tiên. Người đó có thể là ở tuổi 50, hay 55, 60 tuổi nhưng mà tạo lập căn nhà đầu tiên thì cũng cần cơ chế hỗ trợ”, ông Châu đề xuất.
Ông Châu cũng cho biết, nhu cầu nhà ở của người trẻ hiện nay với mức giá khoảng 3 tỷ đồng/căn là rất lớn. Tuy nhiên, thị trường lại đang khan hiếm nguồn cung phù hợp. Do đó, ông kỳ vọng sẽ có cơ chế hỗ trợ để thúc đẩy phát triển phân khúc này.
Lê Phong