Theo các chuyên gia, tùy từng thị trường cụ thể mà công cụ đánh thuế sẽ tác động tốt hoặc tác động cản trở tới sự phát triển của thị trường đó. Với bất động sản, nếu hông đủ nguồn cung cho nhu cầu của thị trường thì người mua sẵn sàng chấp nhận mức thuế được đưa ra. Thậm chí nếu càng đánh thuế, giá bất động sản sẽ còn tăng.
Giá bất động liên tục lập đỉnh do nguồn cung khan hiếm
Giá nhà ở tại các đô thị vẫn duy trì ở mức cao không chỉ vì nguồn cung hạn chế, mà còn do chịu sự tác động mạnh từ các hoạt động đầu tư và đầu cơ, làm cho việc sở hữu nhà của người dân trở nên ngày càng khó khăn hơn. Trước tình hình này, nhiều ý kiến đã đưa ra đề xuất về việc ban hành chính sách thuế bất động sản nhằm điều chỉnh và ổn định thị trường.
Chia sẻ một cuộc hội thảo gần đây, ông Lê Văn Bình - Phó Vụ trưởng Vụ Đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết, bên cạnh những người mua để ở thì đây cũng là phân khúc thu hút nhu cầu đầu tư rất lớn trong khi nguồn cung ít ỏi, khiến giá bị đẩy lên cao. Tình trạng này phổ biến với các phân khúc nhà ở bởi vừa tầm giá, dễ mua bán với phần đông nhà đầu tư.
Giá nhà ở tại các đô thị vẫn duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế.
Trong khi đó, Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) nhận định, việc các nhà đầu tư đầu cơ, găm hàng khi hàng hóa khan hiếm, chờ tăng giá hoặc tạo khan hiếm giả để đẩy giá lên nhằm tìm kiếm lợi nhuận cao, đang rất phổ biến, xảy ra từ các khu vực đô thị tới nông thôn. Tình trạng này đã tác động đến quá trình phát triển quỹ đất, quan hệ cung – cầu, ảnh hưởng tới nền kinh tế trong dài hạn, do đất đai là “đầu vào” của hầu hết các ngành, lĩnh vực sản xuất hiện nay.
Nhằm điều tiết thị trường phát triển theo hướng an toàn, lành mạnh, bền vững, để giá đất tăng, giảm theo quy luật thị trường, VARS đề xuất ban hành chính sách thuế bất động sản nhằm hạn chế hoặc không còn nhiều động lực đầu cơ, kiềm chế đà tăng giá nhà đất, khuyến khích các chủ sở hữu của các bất động sản “bỏ hoang” cho thuê hoặc bán. Đây cũng là ý kiến của nhiều chuyên gia khác trong bối cảnh thị trường mất cân đối cung cầu như hiện nay.
Dù đánh giá cao tác động tích cực của chính sách thuế này, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế lại cho rằng, nếu nguồn cung trên thị trường vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, việc đánh thuế bất động sản sẽ không thể phát huy tối đa hiệu quả và có thể dẫn đến những tác động không mong muốn.
Trong một số trường hợp, việc áp thuế cao không đồng nghĩa với việc kiểm soát được sự gia tăng giá cả bất động sản, nhất là khi cầu vượt xa cung. Chẳng hạn như tại một số quốc gia phát triển như Singapore, thuế tài sản cao vẫn không thể ngăn chặn hiện tượng đầu cơ và sự gia tăng nhanh chóng của giá nhà đất.
Bởi Singapore đang là một đất nước có diện tích hạn chế và mật độ dân số cao, dẫn đến tình trạng nguồn cung bất động sản rất khan hiếm. Do vậy, khi cung không đủ cầu, người mua sẵn sàng chấp nhận mức thuế được đưa ra, và càng đánh thuế, giá bất động sản sẽ càng tăng.
Gàng đánh thuế, giá bất động sản sẽ càng tăng?
Đánh thuế bất động sản được xem là công cụ và giải pháp tốt nhằm tăng thu ngân sách Nhà nước, góp phần điều chỉnh trong ngắn hạn từ 6-12 tháng hoặc có thể đến 1-2 năm. Tuy nhiên, đánh thuế bất động sản lại không thể duy trì tác động này trong dài hạn. Đặc biệt là không thể phát huy hết năng lực, tác dụng nếu như nguồn cung trên thị trường vẫn chưa được cải thiện.
Ở một số quốc gia phát triển, đánh thuế bất động sản "không đồng nghĩa" với việc chặn được đầu cơ, giá nhà tăng phi mã. Ví dụ tại Singapore, thuế tài sản ở mức cao, tuy nhiên khi cung không đủ cầu thì giá bất động sản vẫn tiếp tục tăng.
Bàn về vấn đề này, từ góc độ kinh tế PSG.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng công cụ thuế có tính 2 mặt. Tùy từng thị trường cụ thể mà công cụ này sẽ tác động tốt hoặc tác động cản trở tới sự phát triển của thị trường đó. Singapore là một quốc gia đất chật người đông trong khi nguồn cung bất động sản rất hạn chế, dẫn đến việc cứ có sản phẩm bất động sản tung ra thị trường thì ắt sẽ tăng giá. Vì lẽ đó, dù có đánh thuế cao hay thấp thì giá bất động sản vẫn sẽ tăng.
"Không đủ nguồn cung cho nhu cầu của thị trường thì người mua sẵn sàng chấp nhận mức thuế được đưa ra. Thậm chí nếu càng đánh thuế, giá bất động sản sẽ còn tăng", GS.TS Thịnh nhận định.
PSG.TS Đinh Trọng Thịnh.
Vì vậy, vị chuyên gia kinh tế kiến nghị trong quá trình xem xét sử dụng công cụ thuế đối bất động sản thì cần phải đánh giá, cân nhắc kĩ lưỡng dựa trên các yếu tố phù hợp, từ đó đưa công cụ thuế phát huy đúng mục đích, nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ và lãng phí đất đai.
"Phải sử dụng công cụ thuế để kích thích thị trường phát triển minh bạch, đúng đắn, chứ không nên trở thành một rào cản đối với sự phát triển của thị trường bất động sản", PGS.TS Thịnh nhấn mạnh.
Mặt khác, quan điểm của PGS.TS Thịnh cho rằng, đánh thuế bất động sản chỉ là một trong nhiều biện pháp giúp cho thị trường bất động sản phát triển minh bạch và bền vững. Biện pháp tối ưu nhất là cần đẩy mạnh quá trình số hóa và xây dựng kho cơ sở dữ liệu về đất đai cũng như dữ liệu về giá trị tài sản là bất động sản.
Hồng Quang