Nguy hiểm rình rập từ trào lưu độ chế xe đạp điện

Gần đây, nhiều học sinh độ xe đạp điện để chạy nhanh, thậm chí "bốc đầu" như xe máy. Việc tự ý thay đổi kết cấu xe tiềm ẩn nguy hiểm và rủi ro pháp lý, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý.

Hội độ xe xuất hiện tràn lan

Thông thường, xe đạp điện có tốc độ tối đa chỉ khoảng 25–30 km/h. Tuy nhiên, không ít người đã tìm cách can thiệp vào bộ điều tốc, thay thế pin bằng loại có công suất lớn hơn hoặc chỉnh sửa hệ thống động cơ nhằm tăng tốc độ lên 50–70 km/h, thậm chí vượt mốc 100 km/h. Điều này khiến một chiếc xe nhỏ gọn như xe đạp điện có thể đạt vận hành tương tự xe máy, trong khi bản thân nó không được thiết kế để chịu tải và đảm bảo an toàn ở vận tốc cao như vậy.

Xu hướng "độ" xe này chủ yếu bắt nguồn từ tâm lý thích thể hiện, ganh đua trong giới học sinh. Việc tiếp cận các linh kiện nâng cấp cũng rất dễ dàng thông qua mạng xã hội. Chỉ với vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, các em học sinh đã có thể mua được bộ kit tăng công suất, pin lithium dung lượng cao hoặc động cơ điện mạnh hơn. Các video hướng dẫn "độ xe" được chia sẻ tràn lan trên YouTube, TikTok, giúp việc tự nâng cấp xe trở nên cực kỳ đơn giản.

Chỉ cần gõ vài từ khóa trên Facebook hoặc TikTok, có thể dễ dàng tìm thấy hàng trăm hội nhóm chuyên về "độ", "chế" xe đạp điện. Những nhóm này có từ vài nghìn đến hàng chục nghìn thành viên, chủ yếu là học sinh cấp 2, cấp 3 và một số người chuyên sửa chữa xe trái phép.

Các bài đăng thường chia sẻ mẹo tăng tốc xe, kinh nghiệm "né" CSGT bằng cách chỉnh lại tốc độ khi bị kiểm tra, hoặc sử dụng xe không gắn biển số. Đây cũng là nơi trao đổi, buôn bán pin "độ", động cơ công suất lớn, bộ điều tốc tăng tốc nhanh, thậm chí cả những chiếc xe đã được "độ" hoàn chỉnh với giá cả khác nhau, tùy theo nhu cầu của người chơi.

Dưới sự dẫn dắt của các "tay chơi" trên mạng, không ít học sinh tự mua linh kiện để "độ" xe tại nhà, hoặc mang xe đến các tiệm sửa chữa để yêu cầu nâng cấp trái phép. Thực trạng này đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ lớn về an toàn giao thông cũng như các vấn đề pháp lý.

Theo chia sẻ của T.N.A – một "dân chơi" xe điện độ tại Hà Nội – giới trẻ ngày nay thích độ xe để khẳng định đẳng cấp. Nhiều người còn tổ chức "thi đua" xem ai có chiếc xe chạy nhanh nhất, chất nhất.

N.A cho biết, việc độ xe không quá phức tạp – chỉ cần tháo bỏ dây giới hạn tốc độ ở bánh sau là xe có thể tăng tốc như xe máy điện. Với khoảng 3 triệu đồng, người ta đã có thể khiến xe mạnh hơn; còn nếu muốn chiếc xe trở nên đặc biệt, tốc độ vượt trội hơn cả xe máy, chi phí có thể lên tới 30 triệu đồng.

Cũng theo N.A, để tăng tốc cho xe, một số bộ phận như bàn đạp, xích, líp, giỏ xe, cốp nhựa và yên sau sẽ được tháo bỏ. Pin cũng được nâng cấp – từ 4–6 bình lên tới 8 bình hoặc sử dụng loại pin nguồn cao cấp hơn.

Công suất mô-tơ cũng được đẩy từ 350W lên 500W, 1.000W hoặc 1.500W tùy sở thích. Các linh kiện có thể mua online hoặc tại các tiệm sửa xe, nhưng nếu muốn một chiếc xe "độ" xịn và bắt mắt thì cần tìm đến những xưởng "độ" nổi tiếng đang quảng bá rầm rộ trên mạng.

Không chỉ dừng lại ở việc mua bán linh kiện hay xe "độ", một số hội nhóm còn công khai tổ chức các cuộc thi như "Xe điện độ keng Việt Nam". Một thành viên giấu tên cho biết, mục đích của cuộc thi là tạo sân chơi giao lưu cho những người đam mê xe điện độ, từ Bắc vào Nam, đặc biệt sau kỳ nghỉ Tết. Thể lệ cuộc thi khá đơn giản – chỉ cần gửi ảnh hoặc video xe điện "độ" chính chủ, đạt yêu cầu của ban tổ chức (không gian lận, xe thật của người dự thi). Giải thưởng bao gồm: giải nhất là một bộ gắp 3 ống CNC, giải ấn tượng là tay phanh AGL chính hãng, và 10 giải khuyến khích là tay ga điện Yadea X5.

Đáng nói, phần lớn người tham gia các cuộc thi này đều là học sinh cấp 2, cấp 3 đến từ nhiều tỉnh thành. Các tài khoản tham gia thường để ẩn danh và chỉ giao tiếp qua tin nhắn riêng, nhằm tránh bị phát hiện hoặc truy vết.

Cần có biện pháp mạnh hơn

Thời gian gần đây, xe đạp điện đang dần trở thành nỗi lo của xã hội khi các vụ tai nạn thương tâm liên quan đến phương tiện này ngày càng gia tăng. Theo số liệu từ Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia, có đến 90% các vụ tai nạn giao thông xảy ra trong những năm gần đây liên quan đến học sinh độ tuổi 16–18.

Đối tượng này chủ yếu sử dụng xe gắn máy dung tích dưới 50cm³, xe đạp điện và xe máy điện. Đáng chú ý, 70% số vụ tai nạn giao thông gây thương vong do học sinh THCS điều khiển xe đạp điện, xe máy điện gây ra.

Hiện nay, hơn 50% học sinh THPT sử dụng xe đạp điện, xe máy điện, thậm chí là xe máy để đến trường. Tuy nhiên, hành lang pháp lý còn thiếu và lỏng lẻo khiến tình trạng học sinh sử dụng xe điện tăng nhanh, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông nghiêm trọng.

Điều đáng nói là không ít phụ huynh lại tỏ ra chủ quan, cho rằng xe đạp điện an toàn hơn xe máy, nên "vô tình" để con em vi phạm luật giao thông. Trong khi đó, vận tốc của nhiều loại xe điện có thể đạt tới 40–50km/h, mức độ nguy hiểm không kém xe máy.

Xe chạy êm, gần như không phát ra tiếng động, khiến các phương tiện xung quanh khó nhận biết, rất dễ dẫn đến tai nạn khi lưu thông ở tốc độ cao. Nhiều xe không gắn kính chiếu hậu, đèn xi-nhan hay còi, càng làm tăng rủi ro.

Cấu tạo bánh xe điện với độ ma sát kém cũng là nguyên nhân khiến phương tiện dễ bị trượt khi chạy nhanh. Cùng với đó, ý thức tham gia giao thông của nhiều học sinh còn hạn chế, góp phần gia tăng nguy cơ tai nạn.

Tại Hà Nội, đặc biệt là khu vực gần các trường học, vào giờ tan học, không khó để bắt gặp cảnh học sinh điều khiển xe đạp điện vi phạm luật giao thông: không đội mũ bảo hiểm, chạy hàng ba, lạng lách, đánh võng, vượt đèn đỏ, thậm chí chạy ngược chiều.

Anh Lê Hồng Phong (Phạm Ngũ Lão, Hải Phòng) kể lại: “Có lần tôi đang lái ô tô với tốc độ 80km/h trên quốc lộ 5, bất ngờ một cháu học sinh đi xe điện vượt qua vèo một cái. Có lần còn thấy cháu vượt cả xe đi làn ngoài cùng đang chạy gần 100km/h. Thật sự choáng”.

Ngày 1/4/2025, tổ công tác Đội CSGT số 9 phối hợp với Công an xã Vật Lại (Ba Vì, Hà Nội) đã ghi hình các vi phạm tại cổng trường THPT Lương Thế Vinh. Các lỗi phổ biến gồm: không đội mũ bảo hiểm, không gắn biển số, xe bị độ chế. Một học sinh vi phạm thừa nhận đã mua linh kiện “độ” xe theo các clip trên mạng và nhờ người lắp giúp. Em cũng nhận thức được sai phạm và cam kết không tái phạm.

Trước đó, Công an xã Thanh Bình (Chợ Gạo, Tiền Giang) cũng xử lý nhiều thiếu niên độ xe đạp điện như thay động cơ, nâng pin, chỉnh hệ thống truyền động, thay đổi khung sườn, hệ thống phanh… Có em mới 13, 14 tuổi đã bỏ ra từ vài triệu đến gần 30 triệu đồng để độ xe – phần lớn là tiền bố mẹ cho. Tốc độ xe sau khi độ có thể đạt 60–100km/h, cực kỳ nguy hiểm.

Theo Phòng CSGT tỉnh Tiền Giang, xe đạp điện chuẩn chỉ đạt tốc độ 25–35km/h. Khi bị “độ” để chạy 80–100km/h, xe sẽ phá vỡ kết cấu an toàn, dễ chập cháy, nổ pin, hư hỏng bất ngờ. Trong khi đó, người điều khiển là thiếu niên chưa đủ kỹ năng và kinh nghiệm, rất dễ gây tai nạn.

Cơ quan chức năng cảnh báo: việc thay đổi kết cấu xe là hành vi vi phạm pháp luật, đồng thời đe dọa đến sự an toàn của người điều khiển và những người xung quanh. Để ngăn chặn tình trạng này, ngoài vai trò của lực lượng chức năng, cần có sự vào cuộc của gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong công tác tuyên truyền, giáo dục an toàn giao thông, góp phần bảo vệ tính mạng các em học sinh và đảm bảo trật tự xã hội.

Quang Anh