Tình trạng giá nhà đất "nhảy múa" thất thường đang là một vấn đề nóng tại thị trường bất động sản Việt Nam. Việc thiếu minh bạch trong thông tin, kết hợp với tình trạng đầu cơ, thổi giá và tâm lý đám đông, khiến cho giá trị bất động sản không phản ánh đúng giá trị thực tế, gây ra nhiều hệ lụy cho nền kinh tế và người dân.
Nguyên nhân dẫn đến sự “loạn giá” bất động sản
Các giao dịch bất động sản ở Việt Nam thường diễn ra không công khai, thiếu các dữ liệu đáng tin cậy về giá trị thực tế. Do thiếu thông tin từ các cơ quan chức năng, người mua và nhà đầu tư thường dựa vào các tin đồn, thông tin từ môi giới không kiểm chứng hoặc báo chí, dẫn đến tình trạng loạn giá.
Một phần lớn nguyên nhân dẫn đến sự tăng giá nhà đất là do các nhóm đầu cơ cố ý tạo ra “sốt ảo”. Họ mua đi bán lại, tạo sự khan hiếm giả tạo, từ đó đẩy giá nhà đất lên cao. Các môi giới cũng lợi dụng thông tin không minh bạch để thúc đẩy tâm lý "sợ bỏ lỡ" (FOMO) trong người mua, dẫn đến quyết định mua bất động sản không phù hợp.
Những phiên đấu giá đất đến nửa đêm, thậm chí xuyên đêm với những mức giá trúng quá cao được cho là "ngáo giá" ở các khu vực ngoại thành Hà Nội khiến thị trường nhà đất ở nhiều khu vực ngày càng "nóng". Tâm lý người dân đổ dồn vào đất ngày càng mãnh liệt.
TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản (Hội Môi giới bất động sản Việt Nam) cho rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Có thể kể đến như: sự khan hiếm nguồn cung ở các đô thị lớn như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh; tâm lý đầu cơ, tích trữ đất vẫn còn phổ biến khiến giá đất bị đẩy lên cao.
"Tuy nhiên, theo tôi một nguyên nhân quan trọng nữa dẫn đến hệ quả này là do sự thiếu minh bạch trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, cũng như trong các hoạt động đấu giá đất. Những phiên đấu giá đất với mức giá trúng cao bất thường gần đây đã tạo ra hiệu ứng tâm lý khiến người dân và nhà đầu tư kỳ vọng giá đất sẽ tiếp tục tăng, từ đó càng đẩy mạnh hoạt động đầu cơ", TS Trần Xuân Lượng đánh giá.
Đánh giá về nhiễu loạn thông tin thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết, hiện nay sau mỗi quý, có đến gần chục báo cáo thị trường do nhiều tổ chức cả trong và ngoài nước công bố. Thế nhưng, số liệu thường thiếu sự đồng nhất, thậm chí còn mâu thuẫn nhau.
Việc đưa ra nguyên nhân hay dự báo thiếu chính xác sẽ gây nhiễu loạn thị trường, chưa kể việc lồng ghép thông tin có yếu tố lợi ích nhóm. Điển hình như chuyện thiếu nguồn cung căn hộ hiện chỉ xảy ra ở phân khúc căn hộ bình dân, giá rẻ, nhà ở xã hội.
Căn hộ cao cấp còn rất nhiều, thậm chí đang còn dư thừa. Vậy nhưng thông tin "thiếu nguồn cung nhà, đất" vẫn được tung ra, tiếp tay cho tình trạng thổi giá, tạo khan hiếm giả để trục lợi.
Tại buổi thông tin về thị trường bất động sản, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) Vương Duy Dũng cũng đã thừa nhận, thời gian qua, một số nhà đầu tư, người môi giới tung tin đồn thổi, mua đi bán lại bất động sản, gây nhiễu loạn thông tin nhằm đẩy giá lên cao để lợi dụng trục lợi.
Việc thiếu minh bạch trong thông tin, kết hợp với tình trạng đầu cơ, thổi giá và tâm lý đám đông, khiến cho giá trị bất động sản không phản ánh đúng giá trị thực tế, gây ra nhiều hệ lụy cho nền kinh tế và người dân.
Hệ lụy từ việc “loạn giá” bất động sản
Giá nhà đất tăng cao khiến nhiều người có thu nhập trung bình và thấp khó có cơ hội mua nhà. Tình trạng này làm trầm trọng thêm vấn đề nhà ở, đặc biệt ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM.
Khi giá nhà đất tăng quá nhanh so với giá trị thực, nguy cơ "bong bóng" bất động sản trở nên hiện hữu. Nếu thị trường điều chỉnh hoặc sụt giảm đột ngột, nhiều nhà đầu tư có thể đối mặt với thiệt hại tài chính nặng nề.
Sự thiếu minh bạch khiến môi trường đầu tư bất động sản trở nên thiếu ổn định, làm giảm lòng tin của các nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường Việt Nam. Chuyên gia kinh tế, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, nguyên nhân khiến thị trường nhà đất Hà Nội "nóng" như thời gian qua có một phần nguyên nhân rất lớn từ việc thiếu những thông tin công khai, minh bạch, rõ ràng.
"Nếu thông tin về thị trường minh bạch, rõ ràng thì sẽ hạn chế được tình trạng đồn thổi, nâng giá và tạo sóng trên thị trường. Vấn đề thiếu minh bạch của thị trường bất động sản không phải là vấn đề mới. Bộ Xây dựng đã đề cập nhiều lần nhưng vẫn chưa làm được. Biết là không dễ, thậm chí có thể nói là khó nhưng để ổn định thị trường thì khó cũng phải làm. Một vấn đề rất quan trọng đối với các cơ quan quản lý nhà nước hiện nay là phải số hoá, xây dựng được kho dữ liệu lớn về thị trường bất động sản. Ví dụ chúng ta đã có kho dữ liệu lớn rồi thì mảnh đất này lịch sử mua bán trước đó đã được bán cho ai, giá cả bao nhiêu, khi cần tra ra ngay. Từ đó điều hành quản lý giá nhà đất ở mức phù hợp. Hay như quy hoạch chỗ này, chỗ kia được minh bạch, khi cần người dân có thể tra được ngay thì sẽ ngăn chặn được tình trạng tung tin đồn, thổi giá…", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nói.
Cùng với đó, các cơ quan quản lý tại địa phương cần chủ động hơn trong việc cung cấp thông tin và kiểm soát giá nhà đất, để tránh tình trạng tăng giá đất do đầu cơ.
Việc "làm sạch" thị trường bất động sản, thúc đẩy tính minh bạch không chỉ giúp ngăn ngừa tình trạng loạn giá mà còn tạo ra một môi trường đầu tư lành mạnh, bền vững cho người dân và các nhà đầu tư.
Thanh Cao