Một số điểm mới trong Luật Cư trú 2020 có hiệu lực từ 01/7/2021 như: Chính thức bỏ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú vào cuối năm 2022, bỏ nhóm thủ tục hành chính liên quan đến sổ hộ khẩu, tách hộ sau khi ly hôn…
Từ ngày 01/7/2021, Luật Cư trú 2020 sẽ bắt đầu có hiệu lực thay thế cho Luật cư trú 2006 và Luật cư trú sửa đổi năm 2013. Luật cư trú 2020 gồm 7 chương với 38 điều, quy định về việc thực hiện quyền tự do cư trú của công dân Việt Nam trên lãnh thổ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; việc đăng ký, quản lý cư trú; quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân, cơ quan, tổ chức về đăng ký, quản lý cư trú.
Bỏ điều kiện riêng khi nhập khẩu thành phố trực thuộc trung ương; Diện tích nhà thuê ít nhất 8m2/người được đăng ký thường trú; Giảm thời gian giải quyết đăng ký thường trú; Quản lý công dân bằng thông tin trên Cơ sở dữ liệu về dân cư.
Thêm hành vi bị nghiêm cấm về cư trú; Năm địa điểm không được đăng ký thường trú mới từ 1/7/2020; Thêm 6 trường hợp bị xóa đăng ký thường trú từ 01/7/2020; Quy định cụ thể các trường hợp hạn chế quyền tự do cư trú của công dân.
Bổ sung nơi cư trú của một số đối tượng như: Nơi cư trú của người không có thường trú, tạm trú, của người hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, trẻ em, người khuyết tật, người không nơi nương tựa trong cơ sở tín ngưỡng, cơ sở tôn giáo, của người được chăm sóc, nuôi dưỡng, trợ giúp.
Theo Điều 23 Luật Cư trú 2020, địa điểm công dân bị cấm đăng ký thường trú gồm: chỗ ở nằm trong địa điểm cấm, khu vực cấm xây dựng hoặc lấn, chiếm hành lang bảo vệ quốc phòng, an ninh, giao thông, thủy lợi, đê điều, năng lượng, mốc giới bảo vệ công trình hạ tầng kỹ thuật, di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng, khu vực đã được cảnh báo về nguy cơ lở đất, lũ quét, lũ ống và khu vực bảo vệ công trình khác theo quy định của pháp luật. Diện tích nhà ở nằm trên đất lấn, chiếm trái phép hoặc chỗ ở xây dựng trên diện tích đất không đủ điều kiện xây dựng theo quy định của pháp luật. Quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Nhà ở mà một phần hoặc toàn bộ diện tích nhà ở đang có tranh chấp, khiếu nại liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng nhưng chưa được giải quyết theo quy định của pháp luật. Diện tích bị tịch thu theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Phương tiện được dùng làm nơi đăng ký thường trú đã bị xóa đăng ký phương tiện hoặc không có giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật, nhà ở đã có quyết định phá dỡ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội).
Đánh giá về Luật cư trú 2020, Luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho rằng, luật có nhiều điểm mới đáng lưu ý như: Chính thức bỏ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú vào cuối năm 2022, bỏ nhóm thủ tục hành chính liên quan đến sổ hộ khẩu. Một trong những điểm mới được nhiều người quan tâm là vấn đề tách hộ sau khi ly hôn.
"Đây là quy định cần thiết nhằm tạo điều kiện cho người dân sau khi ly hôn có thể được tách hộ và thực hiện các quyền của mình về cư trú theo quy định pháp luật mà không phải vướng vào những rắc rối không đáng có". Luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết.
Tuấn Quỳnh