Kể từ khi Bộ Công Thương Ấn Độ ra thông báo thay đổi chế độ nhập khẩu đối với các sản phẩm hương nhang toàn ngành phải chịu lỗ lũy kế.
Ngày 31/8, Bộ Công Thương Ấn Độ ra thông báo thay đổi chế độ nhập khẩu đối với các sản phẩm hương nhang từ "tự do nhập khẩu" sang "hạn chế nhập khẩu". Theo đó, các lô hàng sản phẩm hương nhang liên quan sẽ phải xin cấp phép nhập khẩu. Thông báo này có hiệu lực ngay từ ngày ký, không kèm theo quy định nào về các tiêu chí, điều kiện cấp phép. Đến nay, chưa có bất kỳ giấy phép nhập khẩu nào được cấp cho sản phẩm này.
Hiện khoảng hơn 90% giá trị nhập khẩu sản phẩm hương nhang thô của Ấn Độ là từ Việt Nam. Như vậy mặt hàng xuất khẩu này của Việt Nam sẽ chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất và gần như duy nhất từ biện pháp này của Ấn Độ. Điều này đã tạo ra không ít khó khăn cho các doanh nghiệp Việt, khi Ấn Độ là thị trường xuất khẩu nhang chính.
Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đối diện với nguy cơ phá sản khi Ấn Độ dừng nhập khẩu hương nhang
Đồng thời, do tính đặc thù của sản phẩm liên quan gần như không nơi nào khác trên thế giới tiêu thụ loại sản phẩm này, đối với ngành sản xuất các sản phẩm này, Ấn Độ là thị trường tiêu thụ duy nhất và không thể thay thế bằng bất kỳ thị trường khác (kể cả nước ngoài và nội địa). Vì vậy biện pháp nói trên của Ấn Độ đã ngay lập tức làm đình trệ toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành hương nhang của Việt Nam với khoảng 30 vạn lao động nông thôn cung cấp nguyên liệu tăm tre, keo, mùn cưa, sản xuất, gia công loại hương nhang này.
Từ góc độ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các cam kết quốc tế với phía Ấn Độ, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập cho rằng, có nhiều dấu hiệu cho thấy biện pháp cấp phép nhập khẩu này của Ấn Độ vi phạm các nghĩa vụ của nước này trong các thỏa thuận liên quan.
Theo đại diện của nhiều doanh nghiệp Việt Nam, việc Ấn Độ thay đổi chính sách và áp dụng ngay lập tức, khiến doanh nghiệp vô cùng bàng hoàng, không có thời gian chuyển đổi. Bởi đang vào mùa cao điểm tháng 10 là mùa lễ hội lớn nhất của Ấn Độ, đơn hàng ồ ạt, các xưởng sản xuất phải tăng ca, làm liên tục. Hầu như các doanh nghiệp đều vay ngân hàng để đầu tư sản xuất, vì thế nếu một tháng nữa không tháo gỡ được vấn đề này thì doanh nghiệp sản xuất hương nhang sẽ chết hàng loạt.
Theo Ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), kim ngạch xuất khẩu hương nhang sang Ấn Độ đạt 76 triệu USD/năm, hơn nữa, đây lại là doanh nghiệp ở khu vực nông thôn, giải quyết được việc làm cho lao động yếu thế. Nguyên liệu sản xuất đơn giản, thậm chí là phế phẩm ngành khác, tận dụng thành sản phẩm đem lại giá trị cao.
Theo ông Hải, thực tế trong quan hệ thương mại quốc tế, mặc dù có luật, có tham gia WTO nhưng có nước vẫn khó chơi, hành xử không theo luật. Đây không phải là lần đầu tiên, các ngành khác như hồ tiêu, sản phẩm công nghiệp của Việt Nam cũng đã bị áp dụng các biện pháp bảo hộ như thế này. Nhưng với ngành hương thì lần đầu tiên. Hơn nữa, khi áp dụng biện pháp hạn chế thì các nước phải đưa ra căn cứ như bảo vệ môi trường, thảm họa, dịch bệnh... còn Ấn Độ không đưa ra được lý do xác đáng để hạn chế.
Ông Hải khẳng định, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Ngoại giao để làm việc, thể hiện sự phản đối quyết liệt, dù mặt hàng nhỏ nhưng Việt Nam không chấp nhận cách hành xử vô căn cứ này. Về phía các doanh nghiệp, ông Hải cho rằng sau sự kiện này cần bắt tay ngay thành lập hiệp hội sản xuất hương nhang để chia sẻ, tạo tiếng nói chung.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải lớn hơn, kinh doanh thương mại quốc tế phải lúc nào cũng suôn sẻ, doanh nghiệp cần chuẩn bị các phương án dự phòng, đối phó. Doanh nghiệp phải thay đổi nhận thức, tìm hiểu thông tin, đa dạng hóa sản phẩm. Liệu ngoài Ấn Độ có thị trường nào khác sử dụng hương nhang không, “không bỏ trứng vào 1 giỏ” để nếu 1 ngày không có Ấn Độ chúng ta vẫn có thị trường khác để giảm thiểu thiệt hại, rủi ro.
Thanh Thanh (T/H)