SSI Research ước tính các hãng hàng không vẫn lỗ trong 2023, mặc dù lỗ ít hơn so với 2022, khi nhu cầu dồn nén du lịch trong nước và thu nhập khả dụng giảm ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch quốc tế và trong bối cảnh cạnh tranh về giá để giành thị phần. Cổ phiếu hàng không thích hợp để theo dõi trong trung hạn, khi doanh thu/ lợi nhuận cải thiện.
Phục hồi mạnh mẽ sau 3 năm nhu cầu dồn nén
COVID-19 hiện được coi như bệnh đặc hữu tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, do đó hồi phục sẽ là chủ đề chính cho năm 2023. Tại nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm Trung Quốc, đã giảm phân loại mức độ nghiêm trọng của COVID-19.
Hầu hết các quốc gia đã dừng yêu cầu cách ly và xét nghiệm trước chuyến bay, cũng như bỏ việc xét nghiệm cho khách đến trong năm 2022. Trong tháng 9 và 10/2022, Nhật Bản đã nâng giới hạn về số lượng người được cấp phép nhập cảnh mỗi ngày lên 50.000 người/ ngày (từ 5.000 người/ ngày), trong khi Hàn Quốc dừng xét nghiệm kháng thể/PCR cho tất cả khách đến. Trung Quốc cũng công bố mở cửa trở lại vào ngày 8/1/2023, không giới hạn công suất các hãng hàng không nội địa.
Nhu cầu toàn cầu tiếp tục hồi phục trong khi Trung Quốc hủy bỏ chính sách Zero Covid, tạo cơ hội cho du lịch Châu Á -Thái Bình Dương và du lịch xuyên lục địa. Trung Quốc đã hủy bỏ hầu hết chính sách Zero Covid, đặc biệt là quy định cách ly bắt buộc đối với khách đến và giới hạn về số lượng khách vận chuyển bằng đường hàng không đi/ đến quốc gia này.
Từ ngày 8/1/2023, khách đến Trung Quốc chỉ yêu cầu xuất trình chứng nhận xét nghiệm PCR âm tính trong vòng 48 tiếng trước giờ bay và không có yêu cầu cách ly đối với khách đến. Mặc dù vẫn yêu cầu xét nghiệm, đây là bước tiến quan trọng đối với chính sách nghiêm ngặt của nước này trong 3 năm qua, và cũng sớm hơn ước tính của thị trường (trước đây là quý 2- quý 3/2023). Do Trung Quốc là thị trường lớn cho du lịch đường dài và trong khu vực, SSI ước tính việc thay đổi chính sách này sẽ tác động đến thị trường hàng không toàn cầu.
Tuy nhiên, sẽ cần thêm thời gian do số ca bệnh COVID-19 tăng đột biến tại Trung Quốc vào cuối năm, và một số quốc gia như Mỹ, Anh, Pháp, Úc, Hàn Quốc đang áp dụng xét nghiệm trước khi bay đối với khách đến từ Trung Quốc, hoặc gần đây có đến Trung Quốc. Bất chấp những diễn biến mới này, SSI cho rằng những trở ngại lớn nhất đối với thị trường Trung Quốc đã được giải quyết và ước tính mùa nghỉ hè sẽ là cao điểm phục hồi mạnh mẽ sau 3 năm nhu cầu dồn nén.
Đối với Việt Nam, đây là yếu tố đáng kể tác động đến ngành, khi khách quốc tế Trung Quốc chiếm 32% khách quốc tế đến Việt Nam qua đường hàng không trong năm 2019 và Trung Quốc là điểm đến du lịch sôi động nhất đối với người Việt Nam. SSI không kỳ vọng phục hồi nhanh về khách du lịch Trung Quốc, do quốc gia này vừa có đợt bùng phát dịch Covid-19 và có thể diễn biến nghiêm trọng hơn trong đợt Tết Nguyên đán tháng 1/2023. Sau 3 năm giãn cách xã hội, việc mở cửa toàn bộ cần thêm thời gian. Do đó, ước tính khách Trung Quốc đến Việt Nam dần hồi phục trong quý 2/2023, trước khi đạt đỉnh vào kỳ nghỉ hè 2023. Các chuyến bay quốc tế 2024 có thể vượt qua mức 2019, đánh dấu hồi phục hoàn toàn cho ngành hàng không Việt Nam.
Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu này vẫn có nhiều thách thức do 3 năm vừa qua thiếu vắng khách quốc tế. SSI cho rằng việc hồi phục cần nỗ lực về tuyển dụng nhân sự và cải thiện cơ sở vật chất. Một yếu tố hỗ trợ khác là chính sách miễn thị thực đối với một số quốc gia (miễn thị thực 15 ngày cho 25 quốc gia). Trong khi đó, Thái Lan, quốc gia gần nhất với Việt Nam có 45 ngày miễn thị thực cho hơn 65 quốc gia.
Ngoài ra, hoạt động kinh tế chậm lại và thu nhập khả dụng giảm làm hạn chế nhu cầu bay. Trong khi Trung Quốc mở cửa trở lại là yếu tố tích cực, ngành cũng đối mặt với một số bất lợi trong năm nay, bao gồm suy thoái tại những quốc gia lớn như US/EU/Nhật Bản, và thu nhập khả dụng giảm đáng kể do tỷ lệ thất nghiệp và lãi suất tăng, khiến triển vọng 2023 khá thách thức. Mặc dù vậy, SSI nhận thấy Trung Quốc mở cửa trở lại vẫn đem lại nhiều lợi ích hơn.
Lợi nhuận các hãng hàng không vẫn duy trì ở mức thấp hoặc âm
Trong 2023, SSI giả định giá dầu thô Brent trung bình ở mức 80-85 USD/thùng, thấp hơn 16%-21% so với trung bình 2022 là 102 USD/thùng. Giả định này cao hơn 15%-20% so với giá năm 2019 nhưng sẽ giảm áp lực chi phí lên các hãng hàng không trong năm 2023.
Tuy nhiên, SSI ước tính các hãng hàng không vẫn lỗ trong 2023, mặc dù lỗ ít hơn so với 2022, khi nhu cầu dồn nén du lịch trong nước và thu nhập khả dụng giảm ảnh hưởng đến nhu cầu du lịch quốc tế và trong bối cảnh cạnh tranh về giá để giành thị phần. Ngoài ra, một số biện pháp tiết kiệm chi phí, như khấu hao theo giờ bay trong Covid-19 có thể không còn hiệu quả khi bước vào giai đoạn phục hồi, thêm một áp lực chi phí đối với các hãng hàng không.
Ngành hàng không vượt trội so với VN-Index trong 2022, kết thúc năm giảm 11% so với cùng kỳ (so với VN-Index giảm 32% so với cùng kỳ). Kết quả khả quan này là nhờ ngành hàng không phục hồi, với công ty lớn (ACV) chỉ giảm 2,3%. AST, công ty bán lẻ tại sân bay tăng 2% so với cùng kỳ. Trong khi đó, các hãng hàng không đạt kết quả kém khả quan nhất với HVN (-41%) và VJC (-13%).
SSI cho rằng cổ phiếu hàng không thích hợp để theo dõi trong trung hạn, khi doanh thu/ lợi nhuận cải thiện. Yếu tố tác động tăng khi chuyến bay quốc tế đi/đến Trung Quốc hồi phục nhanh hơn ước tính, giá dầu giảm. Ngược lại, đợt bùng phát Covid-19, và nền kinh tế thấp hơn ước tính, thu nhập khả dụng toàn cầu thấp hơn ước tính là yếu tố tác động giảm.
Ngành Dịch vụ sân bay (ACV, AST) được hỗ trợ bởi tỷ trọng khách quốc tế tăng. Ước tính sản lượng khách quốc tế đạt 80% mức trước Covid trong 2023 (từ 20% năm nay), doanh thu, lợi nhuận các công ty dịch vụ sân bay cải thiện mạnh. SSI ước tính ACV ghi nhận LNTT 2023 đạt 8,7 nghìn tỷ đồng (cải thiện từ 7 nghìn tỷ đồng trong 2022), tương đương 85% mức năm 2019. Đối với AST (bán lẻ tại sân bay và hàng miễn thuế), SSI ước tính LNTT 2023 tăng lên 234 tỷ đồng, tăng từ mức hòa vốn trong 2022 và tương đương 88% mức năm 2019. Tăng trưởng lợi nhuận mạnh nhất trong kỳ nghỉ lễ mùa hè (quý 2- quý3), khi sản lượng khách quốc tế bắt đầu hồi phục.
Do đó, dựa trên bối cảnh Trung Quốc mở cửa trở lại và chuyến bay quốc tế hồi phục, SSI ưa thích các cổ phiếu sân bay nhờ triển vọng lợi nhuận mạnh mẽ, trong khi SSI không lựa chọn cổ phiếu hàng không cho năm 2023 do cạnh tranh và chi phí nhiên liệu vẫn tạo áp lực mạnh lên biên lợi nhuận ngành hàng không vốn thường ở mức thấp (biên lợi nhuận 2019 các công ty hàng không là 3-7%).
Đối với ngành hàng không, cần thêm thời gian để tỷ trọng các chuyến bay quốc tế tăng để giảm cạnh tranh về giá, giảm chi phí vốn và rủi ro chi phí nguyên liệu, ước tính diễn ra vào cuối 2023. Các chuyến bay quốc tế hồi phục ban đầu có thể chưa đem lại lợi nhuận hoặc có lợi nhuận thấp do cạnh tranh tăng giữa các hãng hàng không để giành thị phần quốc tế trong khi hiệu suất thấp hơn mức trước Covid-19 do công suất đội bay ở mức thấp.
Vietnam Airlines (HVN: HOSE) có khả năng hủy niêm yết do vốn chủ sở hữu âm trong năm 2022, sau khi công bố báo cáo tài chính đã kiểm toán trong quý 1/2023. Nếu hủy niêm yết, cổ phiếu vẫn giao dịch tại Upcom. Theo quy định của HOSE, để niêm yết trở lại, công ty cần giải quyết lợi nhuận giữ lại âm (khoảng -26 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2022, theo ước tính của SSI), SSI cho rằng công ty có thể mất nhiều năm để giải quyết hoàn toàn (khoảng 10 năm dựa trên lợi nhuận 2019).
Trung Anh