Tại Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi, Bộ Tài chính đã đề xuất danh mục các khoản thu nhập được miễn thuế.
Theo đó, Bộ Tài chính đề xuất không tính vào thu nhập chịu thuế đối với các khoản thu nhập phát sinh trong các quan hệ chuyển nhượng, nhận thừa kế, tặng cho bất động sản giữa các thành viên trong gia đình, bao gồm vợ với chồng, cha mẹ với con cái, ông bà với cháu, và anh chị em ruột với nhau. Ngoài ra, cá nhân chỉ sở hữu một nhà ở hoặc quyền sử dụng đất ở duy nhất cũng sẽ được miễn thuế khi chuyển nhượng tài sản này.
Một số khoản thu nhập phát sinh trong hoạt động nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản cũng được miễn thuế, với điều kiện chưa qua chế biến sâu hoặc chỉ trải qua sơ chế thông thường. Những khoản thu nhập này bao gồm thu nhập từ trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng và đánh bắt thủy sản, sản xuất muối, cũng như thu nhập của các cá nhân tham gia hợp tác xã hoặc liên kết sản xuất với doanh nghiệp trong mô hình “cánh đồng lớn”. Bên cạnh đó, thu nhập từ việc chuyển đổi đất nông nghiệp được Nhà nước giao cũng thuộc diện miễn thuế.
Các khoản thu nhập mang tính chất tiết kiệm hoặc đầu tư an toàn, như lãi từ trái phiếu Chính phủ, tín phiếu kho bạc, tiền gửi ngân hàng và bảo hiểm nhân thọ, cũng được đề xuất miễn thuế. Bên cạnh đó, các khoản thu nhập từ kiều hối, tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm (nếu được trả cao hơn làm trong giờ hành chính), và lương hưu do các quỹ bảo hiểm chi trả cũng không phải nộp thuế.
Về giáo dục và bảo hiểm, Bộ Tài chính đề xuất miễn thuế đối với học bổng từ ngân sách nhà nước hoặc từ các tổ chức khuyến học trong và ngoài nước. Các khoản bồi thường từ hợp đồng bảo hiểm, tai nạn lao động, bồi thường nhà nước hoặc các khoản bồi thường hợp pháp khác cũng không bị đánh thuế. Đáng chú ý, thu nhập nhận được từ các tổ chức từ thiện, các nguồn viện trợ nước ngoài hợp pháp vì mục tiêu nhân đạo, không vì lợi nhuận, cũng được đề xuất miễn thuế.
Một số đối tượng làm việc trong lĩnh vực hàng hải và thủy sản cũng được hưởng chính sách ưu đãi. Cụ thể, thuyền viên là người Việt Nam làm việc cho các hãng tàu quốc tế, cũng như các cá nhân làm việc trên tàu khai thác thủy sản xa bờ, sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ hoạt động nghề nghiệp của họ.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính đưa ra đề xuất miễn thuế đối với các khoản thu nhập mới phát sinh trong bối cảnh kinh tế hiện đại như thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ giảm phát thải, tín chỉ các-bon, lãi từ trái phiếu xanh, và thu nhập từ việc chuyển nhượng các công cụ này lần đầu sau khi phát hành. Đây là những công cụ tài chính gắn với phát triển bền vững và giảm phát thải carbon.
Ngoài ra, thu nhập từ thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước, cũng như công tác xây dựng pháp luật, cũng thuộc diện miễn thuế. Các nhà đầu tư cá nhân, chuyên gia, sáng lập viên của các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hay người góp vốn vào quỹ đầu tư mạo hiểm cũng được hưởng chính sách ưu đãi miễn thuế nếu thu nhập liên quan đến hoạt động khởi nghiệp.
Một điểm mới đáng chú ý là thu nhập từ quyền tác giả liên quan đến nhiệm vụ khoa học, công nghệ khi được thương mại hóa sẽ không phải nộp thuế, cũng như thu nhập từ việc chuyển nhượng vốn, quyền góp vốn vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đồng thời, thu nhập sau khi đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp của doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ cũng không bị đánh thuế lại ở cấp độ cá nhân.
Bên cạnh các trường hợp được miễn thuế hoàn toàn, Bộ Tài chính cũng đề xuất một số quy định giảm thuế trong các trường hợp đặc biệt. Người nộp thuế nếu gặp thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng tài chính có thể được xem xét giảm thuế tương ứng với mức độ thiệt hại.
Chuyên gia nước ngoài làm việc tại các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA không hoàn lại hoặc các dự án phi chính phủ tại Việt Nam cũng sẽ được miễn thuế thu nhập cá nhân. Tương tự, người Việt Nam làm việc tại các cơ quan thuộc hệ thống Liên Hợp Quốc cũng được hưởng chính sách này.
Một nhóm đối tượng đặc biệt khác là các chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Với nhóm này, đề xuất đưa ra mức miễn thuế trong 2 năm đầu và giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 4 năm tiếp theo. Ngoài ra, cá nhân có trình độ chuyên môn cao làm việc trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các lĩnh vực ưu tiên phát triển cũng được đề xuất giảm 50% thuế thu nhập cá nhân.
Dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi đang trong quá trình lấy ý kiến rộng rãi để hoàn thiện. Các quy định miễn và giảm thuế được kỳ vọng sẽ vừa hỗ trợ người dân, vừa thúc đẩy các lĩnh vực chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội, phù hợp với định hướng của Đảng và Nhà nước trong bối cảnh mới.
Trung Anh