Thanh tra Chính phủ chỉ ra một số tồn tại trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), đồng thời kiến nghị thu hồi, nộp ngân sách hơn 4 tỷ đồng và làm rõ trách nhiệm các tổ chức, cá nhân liên quan.
Theo Kết luận thanh tra số 430/KL-TTCP về việc chấp hành quy định pháp luật trong quản lý, sử dụng vốn và tài sản tại Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam, VATM được thành lập trên cơ sở tổ chức lại Tổng công ty Bảo đảm hoạt động bay Việt Nam và hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con. Trong đó, Công ty mẹ - Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Cơ cấu tổ chức của VATM gồm Công ty mẹ, các đơn vị trực thuộc và một công ty con là Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay (Attech). Theo kế hoạch đầu tư giai đoạn 2021-2025 đã được phê duyệt điều chỉnh, bổ sung, VATM được giao đầu tư 193 dự án với tổng mức đầu tư điều chỉnh hơn 11,8 nghìn tỷ đồng.
Trong thời kỳ thanh tra, VATM có 3 ban quản lý dự án trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý các dự án đầu tư, gồm Ban Quản lý dự án ATCC/HCM, Ban Quản lý dự án chuyên ngành Quản lý bay và Ban Quản lý dự án Long Thành. Đoàn thanh tra đã tiến hành thanh tra tại Công ty mẹ cùng một số đơn vị, ban quản lý dự án và công ty con của VATM.
Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (ảnh: Đinh Phương)
Những tồn tại trong quản lý tài chính, tài sản
Kết luận thanh tra cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và bảo đảm hoạt động bay, VATM và một số đơn vị liên quan vẫn còn những tồn tại, hạn chế cần được rà soát, khắc phục.
Trong công tác quản lý tài chính và tài sản, cơ quan thanh tra chỉ ra việc hạch toán một số khoản chi có tính chất mua sắm mới hoặc nâng cấp tài sản vào chi phí sản xuất kinh doanh mà không ghi tăng nguyên giá tài sản cố định.
Theo kết luận thanh tra, việc không ghi tăng nguyên giá đối với một số tài sản đã làm tăng chi phí sản xuất kinh doanh và làm giảm tương ứng lợi nhuận trước thuế. Trách nhiệm liên quan được xác định thuộc Ban Tổng giám đốc, Ban Tài chính của VATM cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đối với Quỹ phát triển khoa học và công nghệ tại Attech, kết luận cho biết vẫn còn một khoản tiền chưa được hạch toán, phân phối và nộp về VATM theo quy định.
Một nội dung đáng chú ý khác là việc sử dụng tiền mặt để chi trả các khoản có tính chất thường xuyên. Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn từ năm 2023 đến ngày 30/11/2025, VATM, các đơn vị hạch toán phụ thuộc và Attech đã thực hiện chi bằng tiền mặt đối với các khoản lương, thưởng và các khoản chi khác có tính chất thường xuyên với tổng giá trị khoảng gần 320 tỷ đồng.
Cơ quan thanh tra xác định việc thanh toán các khoản nêu trên chưa bảo đảm yêu cầu về thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định có liên quan.
Trong việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước, VATM và Attech cũng được xác định đã hạch toán một số hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ của người nộp thuế thuộc diện được cơ quan thuế thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh.
Theo kết luận, các đơn vị đã thực hiện rà soát, loại trừ một số chi phí và điều chỉnh, nộp bổ sung thuế thu nhập doanh nghiệp. Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, VATM và Attech vẫn còn số thuế giá trị gia tăng đầu vào đã khấu trừ nhưng chưa thực hiện điều chỉnh giảm đầy đủ.
Tổng số tiền thuế giá trị gia tăng đầu vào chưa được điều chỉnh giảm được xác định là gần 198 triệu đồng, trong đó VATM là gần 110 triệu đồng và Attech là hơn 88 triệu đồng.
Bên cạnh các vấn đề về tài chính, việc lập và thực hiện kế hoạch bảo trì công trình hàng không cũng được Thanh tra Chính phủ đề cập. Theo đó, kết quả thực hiện kế hoạch bảo trì chưa đạt đầy đủ theo kế hoạch, với tỷ lệ thực hiện đạt 97,81% trong năm 2023, 90,46% năm 2024 và giảm xuống còn 67,34% năm 2025.
Kết luận thanh tra cho rằng việc lập kế hoạch chưa sát với khả năng thực hiện, trong khi công tác rà soát, điều chỉnh kế hoạch khi không có khả năng hoàn thành đầy đủ các hạng mục được phê duyệt chưa kịp thời.
Nhiều vấn đề trong công tác đầu tư xây dựng
Cùng với lĩnh vực tài chính, tài sản, kết luận thanh tra cũng chỉ ra những tồn tại trong công tác đầu tư xây dựng tại VATM.
Theo kế hoạch đầu tư giai đoạn 2021-2025, VATM được giao thực hiện số lượng lớn dự án với tổng mức đầu tư hàng nghìn tỷ đồng. Qua thanh tra, cơ quan chức năng chỉ ra một số hạn chế liên quan đến việc lập, điều chỉnh dự án và dự toán chi phí thiết bị.
Đối với Dự án Trung tâm Kiểm soát không lưu tại TP Hồ Chí Minh (ATCC/HCM), kết luận cho biết VATM đã nhiều lần điều chỉnh, bổ sung quy mô dự án. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, tổng mức đầu tư chưa được điều chỉnh tương ứng với quy mô đã thay đổi, bổ sung.
Theo cơ quan thanh tra, điều này dẫn tới việc hồ sơ và quyết định phê duyệt chưa bảo đảm đầy đủ cơ sở để thẩm định dự án điều chỉnh cũng như đánh giá các yếu tố liên quan đến hiệu quả đầu tư.
Đáng chú ý, đối với chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay của Dự án ATCC/HCM, dự toán được xác định theo báo giá của từng hệ thống, trong khi chưa được xác định đầy đủ từ khối lượng, số lượng, chủng loại thiết bị theo thiết kế và giá mua tương ứng.
Theo số liệu được nêu trong kết luận thanh tra, dự toán chi phí thiết bị chuyên ngành quản lý bay của dự án là gần 808 tỷ đồng. Sau quá trình đấu thầu, giá trúng thầu thấp hơn khoảng 29% so với dự toán đã được phê duyệt.
Thanh tra Chính phủ cho rằng việc lập dự toán chi phí thiết bị chưa có đầy đủ căn cứ về khối lượng, số lượng, chủng loại thiết bị theo thiết kế, danh mục thiết bị trong dự án được duyệt và giá mua tương ứng.
Trách nhiệm đối với những tồn tại được xác định liên quan đến Ban Tổng giám đốc, Hội đồng thẩm định dự án ATCC/HCM, Ban Kế hoạch - Đầu tư của VATM cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Trên cơ sở các tồn tại, hạn chế được chỉ ra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Xây dựng và VATM tổ chức rà soát, khắc phục các vấn đề đã được nêu trong kết luận thanh tra.
Về xử lý kinh tế, VATM, các đơn vị trực thuộc VATM và Attech được yêu cầu thực hiện thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước số tiền khoảng hơn 4 tỷ đồng.
Đối với trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, Bộ Xây dựng, VATM, các đơn vị trực thuộc và Attech được yêu cầu căn cứ các nội dung kết luận để làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tập thể, cá nhân qua từng thời kỳ.
Trên cơ sở kết quả rà soát, nếu có đủ căn cứ theo quy định, các cơ quan, đơn vị sẽ xem xét trách nhiệm để xử lý theo pháp luật. Kết quả thực hiện kết luận thanh tra sẽ được báo cáo Thanh tra Chính phủ để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền.
Đối với các vấn đề liên quan đến thuế, Cục Thuế - Bộ Tài chính được đề nghị căn cứ kết luận thanh tra để tiếp tục kiểm tra, xử lý các vấn đề phát sinh theo quy định pháp luật.
Khẩn trương khắc phục các tồn tại
Kết luận thanh tra tại VATM cho thấy yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng công tác quản trị, nhất là trong các lĩnh vực quản lý vốn, tài sản, tài chính, đầu tư xây dựng và thực hiện nghĩa vụ với ngân sách Nhà nước.
Các kiến nghị của Thanh tra Chính phủ không chỉ tập trung vào việc xử lý kinh tế mà còn yêu cầu các cơ quan, đơn vị rà soát nguyên nhân, xác định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân và tổ chức khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý.
Việc VATM, các đơn vị trực thuộc và Attech triển khai nghiêm túc các kiến nghị, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước và hoàn thiện quy trình quản trị sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tài sản Nhà nước, đồng thời hạn chế những tồn tại tương tự trong thời gian tới.
Phượng Hòa