Phong tặng danh hiệu nghệ nhân làng nghề thủ đô 2023

Ngày 28/2, Sở Công Thương Hà Nội tổ chức Lễ phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội ngành thủ công mỹ nghệ năm 2023 cho 42 cá nhân. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền dự và trao Bằng Nghệ nhân cho các cá nhân đạt danh hiệu.

Công nhận 42 nghệ nhân ngành thủ công mỹ nghệ năm 2023

Phát biểu tại buổi lễ, bà Trần Thị Phương Lan, Quyền Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết, Hà Nội hiện đã công nhận 319 làng nghề truyền thống và làng nghề Hà Nội trên tổng số 1.350 làng nghề và làng có nghề.

Để bảo tồn và phát triển làng nghề Hà Nội đạt được kết quả như ngày nay, công lớn thuộc về các nghệ nhân. Để ghi nhận công lao của các nghệ nhân, UBND thành phố đã ban hành Quy chế phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội tại Quyết định số 69/2009/QĐ-UBND ngày 18/5/2009.

Theo đó, các nghệ nhân sau khi được phong tặng Nghệ nhân Hà Nội được UBND thành phố cấp Bằng chứng nhận “Nghệ nhân Hà Nội ngành thủ công mỹ nghệ”; đồng thời, được hưởng các quyền lợi như tổ chức truyền, dạy nghề trực tiếp và thu tiền học phí của các học viên; được miễn các loại thuế trong hoạt động truyền và dạy nghề, thuế thu nhập khi chuyển nhượng mẫu mã sáng tác cho đơn vị, cá nhân sản xuất.

Bên cạnh đó, được hỗ trợ 100% kinh phí tập huấn trong nước theo kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt; được hỗ trợ kinh phí thực hiện các đề án đào tạo nghề, truyền nghề, hoạt động nghiên cứu, thiết kế cải tiến mẫu mã sản phẩm, đổi mới công nghệ. Ngoài ra, các nghệ nhân còn được tham gia trưng bày giới thiệu miễn phí các sản phẩm của mình làm ra khi tham gia hội chợ triển lãm trong nước và quốc tế theo kế hoạch phê duyệt…

Theo báo cáo của Hội đồng xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ năm 2023, thực hiện ủy quyền của Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Quyền, Chủ tịch Hội đồng, ngày 19/12/2023 Sở Công Thương đã tổ chức phiên họp Hội đồng xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội năm 2023 trong lĩnh vực nghề thủ công mỹ nghệ. Sau khi cơ quan thường trực Hội đồng báo cáo, Hội đồng đã thống nhất xem xét, đánh giá thành tích 42 cá nhân có hồ sơ đáp ứng đủ các tiêu chuẩn đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội theo quy định.

Sau khi phân tích, đánh giá, Hội đồng đã tiến hành bỏ phiếu bầu, xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội cho 42 cá nhân đạt 9/9 phiếu của Hội đồng (đạt tỷ lệ 100%).

“Việc xét và trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội đã tạo động lực to lớn đối với các cá nhân làm nghề thủ công mỹ nghệ trên địa bàn thành phố, góp phần gìn giữ, bảo tồn và phát triển nghề”, bà Trần Thị Phương Lan khẳng định.

Từ sau khi ban hành Quy chế phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội đến nay, trải qua 15 năm với 7 lần xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội trong lĩnh vực thủ công mỹ nghệ đã xét tặng được 290 danh hiệu Nghệ nhân Hà Nội.

Gốm Tùng - Dòng gốm mộc vuốt tay độc bản

Nói tới dòng gốm mộc vuốt tay độc bản, giới chơi gốm không còn xa lạ với cái tên Gốm Tùng ở làng nghề Bát Tràng. Bỏ qua mọi khuôn mẫu vô tri, người nghệ nhân trẻ đã thổi hồn vào từng tác phẩm bằng tình yêu và sự nhiệt huyết. Cũng bởi vậy, những tác phẩm của anh chứa đựng sự tinh tế, mộc mạc và dung dị đến lạ thường.

Theo nghệ nhân Bùi Thanh Tùng, làm gốm vuốt tay đòi hỏi người nghệ nhân phải thật sự đam mê, nhiệt huyết thậm chí là phải có một sức khỏe bền bỉ không ngừng nghỉ với nghề gốm, bỏ qua tất cả sự hào nhoáng và các cơ hội phát triển khác, không quan tâm đến giá trị thương mại của sản phẩm mà chỉ một lòng sáng tạo, tìm tòi ra những kiểu dáng, chất men mới.

Các sản phẩm gốm vuốt tay được thoát khỏi những sự ràng buộc về khuôn đúc, những yêu cầu về số lượng và kiểu dáng. Người nghệ nhân được thỏa sức sáng tạo, thỏa sức theo đuổi đam mê vuốt nặn theo những ý tưởng của bản thân - những ý tưởng mà có khi chỉ đến một cách rất tình cờ.

"Sự tiến bộ của khoa học, công nghệ đã khiến mọi thứ thay đổi, nghề gốm cũng không phải là ngoại lệ. Việc sản xuất gốm đại trà theo khuôn mẫu bùng nổ, mang lại giá trị kinh tế cao, song nó cũng làm chết đi cái tinh túy nhất của nghề gốm, đó chính là hồn cốt của mỗi tác phẩm. Nỗi trăn trở ấy đã trở thành động lực để tôi theo đuổi dòng gốm mộc vuốt tay. Nét văn hóa từ ngàn đời, truyền thống làng nghề không thể dần bị mai một, phải có ai đó gìn giữ, phát huy và truyền lại cho thế hệ sau...", nghệ nhân Bùi Thanh Tùng chia sẻ.

Dòng gốm mộc vuốt tay truyền thống khá kén người chơi nên có những thời điểm sản phẩm làm ra không tiêu thụ được. Nhiều mẻ gốm phải vứt bỏ vì không đạt tiêu chuẩn (màu men, đun đốt). Không những thế, hàng Trung Quốc tràn vào với đủ loại mẫu mã, giá rẻ, cạnh tranh trực tiếp với dòng gốm Bát Tràng truyền thống. Áp lực kinh tế đè nặng lên vai nghệ nhân Bùi Thanh Tùng.

"Kinh tế khó khăn, nguyên liệu khan hiếm, rồi sản phẩm làm ra cho vào đun đốt thì hỏng mặc dù đã tính toán kiểm soát nhiệt hết sức thận trọng. Nhiều lúc muốn buông tay, nhưng lương tâm và trách nhiệm của một nghệ nhân, người con của Bát Tràng không cho phép tôi làm thế. May mắn lớn nhất của tôi chính là tìm được người bạn đời, cũng là tri kỷ. Vợ tôi luôn bên cạnh, động viên, giúp đỡ tôi vượt qua quãng thời gian tăm tối nhất. Khó khăn dần qua đi, khách hàng bắt đầu có xu hướng trở về với giá trị truyền thống, đơn giản và mộc mạc", nghệ nhân Bùi Thanh Tùng chia sẻ.

Bỏ qua tất cả sự hỗ trợ của khuôn cốt, của máy in, máy dập, Gốm vuốt tay chỉ giữ lại một điều tuyệt vời nhất là sự khéo léo và tài năng của người thợ gốm. Những con người sẵn sàng theo đuổi niềm đam mê mà lướt qua tất cả các cơ hội phát triển các nghề nghiệp khác để đến với gốm vuốt tay - một con đường không chỉ đòi hỏi sự sáng tạo, nhiệt huyết không ngừng nghỉ, mà còn là những giọt mồ hôi, những cung bậc cảm xúc mỗi khi đón chờ mẻ gốm mới ra đời sau ngọn lửa.

Sản phẩm gốm vuốt tay thô nhưng mượt mà, uyển chuyển với từng đường vuốt, xoay cối. Vì được làm hoàn toàn bằng tay, nên mỗi cái đều có một vẻ đẹp riêng biệt, dẫu có cùng loại, cùng hình dáng thì người chơi vẫn dễ dàng tìm ra những điểm khác nhau mà chọn lựa. Đây được xem là giá trị cốt lõi của sản phẩm gốm vuốt tay Bát Tràng, cũng là “cái cớ” để những người yêu gốm tìm về với những giá trị và vẻ đẹp nghệ thuật đích thực.

“Vũ điệu Bách Long” - 100 tác phẩm độc bản gốm phù điêu đón xuân Giáp Thìn Bộ tác phẩm “Vũ điệu Bách Long” gồm 100 tác phẩm độc bản của nghệ nhân Phạm Văn Tuyên được hoàn thành trong 3 tháng. Từng tác phẩm gốm phù điêu toát lên vẻ tinh xảo qua từng đường nét, tái hiện văn hóa truyền thống và khát vọng bình yên của con người trước sức mạnh thiên nhiên.

Thanh Phong