Chỉ số PMI ngành sản xuất Việt Nam trong tháng 9/2025 duy trì ở mức 50,4 điểm, cho thấy các điều kiện kinh doanh tiếp tục cải thiện. Đáng chú ý, số lượng đơn hàng mới đã quay lại đà tăng sau khi sụt giảm trong tháng trước, dù áp lực lạm phát vẫn là thách thức lớn đối với doanh nghiệp.
Đơn hàng mới và sản lượng tiếp tục tăng, xuất khẩu bớt ảm đạm
Sáng 1/10/2025, S&P Global công bố báo cáo Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam. Kết quả cho thấy PMI tháng 9 duy trì ở mức 50,4 điểm – không đổi so với tháng 8. Việc chỉ số đứng vững trên ngưỡng 50 điểm cho thấy điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực sản xuất tiếp tục cải thiện, dù tốc độ còn khá chậm. Đây cũng là tháng thứ ba liên tiếp ngành sản xuất Việt Nam ghi nhận cải thiện, khẳng định xu hướng hồi phục sau giai đoạn khó khăn.
Một điểm sáng quan trọng trong báo cáo tháng này là sự gia tăng trở lại của số lượng đơn đặt hàng mới. Tháng 8 trước đó từng chứng kiến sự sụt giảm nhẹ, làm dấy lên lo ngại về sức cầu trong nước. Tuy nhiên, bước sang tháng 9, nhu cầu khách hàng đã cải thiện, giúp các doanh nghiệp sản xuất lấy lại đà tăng trưởng. Sự phục hồi đơn hàng mới được coi là động lực chính kéo PMI duy trì xu hướng tích cực.
Cùng với đơn hàng mới, sản lượng của các doanh nghiệp sản xuất cũng tiếp tục tăng. Tính đến cuối quý 3, chuỗi tăng trưởng sản lượng đã kéo dài sang tháng thứ năm liên tiếp. Dù vậy, mức tăng sản lượng trong tháng 9 được đánh giá là yếu nhất kể từ tháng 6, phản ánh sự thận trọng của doanh nghiệp trước triển vọng còn nhiều bất định. Một phần tăng trưởng sản lượng đến từ việc các nhà máy xử lý lượng công việc tồn đọng, vốn đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 tháng.
Đối với thị trường quốc tế, báo cáo cho thấy số lượng đơn hàng xuất khẩu mới vẫn giảm, song tốc độ sụt giảm đã chậm lại. Đây là tín hiệu đáng chú ý sau 11 tháng liên tiếp xuất khẩu suy giảm. Nguyên nhân được cho là nhờ môi trường thuế quan tại Mỹ ổn định hơn, tạo điều kiện để một số doanh nghiệp Việt Nam ký thêm đơn hàng mới. Tuy nhiên, nhu cầu toàn cầu nhìn chung vẫn thấp, khiến triển vọng xuất khẩu chưa thể lạc quan.
Áp lực lạm phát gia tăng, triển vọng phụ thuộc đầu tư công
Song song với đà phục hồi đơn hàng và sản lượng, các doanh nghiệp sản xuất tiếp tục cắt giảm lực lượng lao động. Tháng 9 đánh dấu tròn một năm xu hướng giảm việc làm liên tiếp. Các nhà quản trị tham gia khảo sát lý giải rằng khối lượng công việc chưa đủ lớn để duy trì hoặc tuyển thêm nhân sự mới, trong khi số lao động nghỉ hưu không được thay thế. Đây là điểm đáng lo ngại, bởi lực lượng lao động giảm kéo dài có thể ảnh hưởng tới khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn trong tương lai.
Ảnh minh hoạ.
Ở khía cạnh nguồn cung, hoạt động mua hàng của các doanh nghiệp đã tăng tháng thứ ba liên tiếp nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất. Tuy nhiên, do nguyên vật liệu được sử dụng ngay trong quá trình sản xuất, tồn kho đầu vào tiếp tục giảm. Tồn kho thành phẩm cũng sụt giảm mạnh, ghi nhận mức giảm sâu nhất kể từ tháng 7/2024. Điều này cho thấy các doanh nghiệp đang hạn chế tích trữ, thay vào đó tập trung đáp ứng đơn hàng ngay lập tức để tối ưu chi phí.
Báo cáo của S&P Global cho biết thời gian giao hàng của nhà cung cấp kéo dài tháng thứ 13 liên tiếp, dù mức độ trì hoãn được đánh giá là nhẹ nhất trong 4 tháng. Báo cáo nêu rõ tình trạng khan hiếm hàng hóa và khó khăn trong khâu vận tải là nguyên nhân chính gây ra sự chậm trễ này. Dù không quá nghiêm trọng, việc giao hàng kéo dài vẫn làm gia tăng chi phí và rủi ro cho các nhà sản xuất.
Điểm đáng quan ngại nhất trong báo cáo tháng 9 chính là áp lực lạm phát. Chi phí đầu vào tăng nhanh với tốc độ mạnh nhất kể từ tháng 7/2024, trong khi giá bán đầu ra cũng tăng mạnh nhất trong vòng 14 tháng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ biến động bất lợi của tỷ giá hối đoái cùng xu hướng tăng giá nguyên liệu trên thị trường quốc tế. Điều này cho thấy các doanh nghiệp đang phải đối mặt với “cơn kẹp” chi phí: vừa chịu sức ép từ đầu vào, vừa buộc phải nâng giá bán để bảo toàn biên lợi nhuận, nhưng điều đó lại tiềm ẩn nguy cơ làm giảm sức mua.
S&P Global đánh giá môi trường kinh tế ổn định hơn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp duy trì đơn hàng trong năm tới. Đặc biệt, dòng vốn từ khu vực đầu tư công được kỳ vọng sẽ là động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu sản xuất, nhất là trong các ngành vật liệu, xây dựng và cơ khí. Tuy nhiên, mức độ lạc quan của các doanh nghiệp sản xuất vẫn giảm so với tháng 8 và thấp hơn trung bình lịch sử của chỉ số PMI.
Đánh giá về kết quả khảo sát, ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, cho rằng đã có tin tốt về nhu cầu đối với các nhà sản xuất Việt Nam trong tháng 9 khi số lượng đơn đặt hàng mới tăng trở lại và thậm chí xuất khẩu - vốn đã liên tục giảm kể từ cuối năm ngoái, cũng có dấu hiệu ổn định. Bức tranh rõ ràng hơn về thuế quan có vẻ như đã giúp cải thiện nhu cầu khách hàng cho các công ty Việt Nam.
PV