Những năm gần đây, các loại hình phương tiện giao thông, vận tải bùng nổ với nhiều loại dịch vụ mới, trong đó có dịch vụ truyền thống, phi truyền thống và là xu hướng tất yếu của các nước trên thế giới và Việt Nam trong bối cảnh hội nhập. Xu hướng vận động đã tác động lớn tới môi trường vận tải.
Xe hợp đồng nếu gom khách là vi phạm
Thông tin tại tọa đàm “Quản lý xe hợp đồng: Giải pháp nào hiệu quả” được tổ chức ngày 21/8, đại diện Sở Giao thông vận tải Hà Nội cho biết hiện trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện có trên 37.000 xe hợp đồng, trong đó 18.000 xe dưới 9 chỗ. Xe tuyến cố định có 3.300 xe. Lượng xe hợp đồng gấp nhiều lần xe tuyến cố định, xe hợp đồng dưới 9 chỗ nhiều hơn xe taxi. Việc cấp phép vận tải là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, giữa xe hợp đồng và xe tuyến cố định có sự khác nhau.
Theo đó, xe hợp đồng không yêu cầu phải lập ban an toàn giao thông, nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn giao thông. Sự khác biệt nằm ở mặt tổ chức. Chúng tôi kiến nghị lên cấp có thẩm quyền nên thành lập ban an toàn giao thông với tất cả các lọai hình xe. Xe hợp đồng xảy ra những tai nạn nghiêm trọng, cũng có yếu tố ảnh hưởng từ đây...
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Công Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải Việt Nam cho rằng, doanh nghiệp hiện phải chấp hành song song Luật Đường bộ, Luật Trật tư, an toàn giao thông đường bộ. Luật Đường bộ chỉ bắt buộc xe kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng từ 8 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe) phải có hợp đồng vận tải bằng văn bản; dưới 8 chỗ thì không nhắc tới. Trách nhiệm của hiệp hội, doanh nghiệp tham gia xây dựng pháp luật tốt hơn, làm sao để bảo vệ doanh nghiệp kinh doanh chính thống, hợp với xu thế.
Hiện nay có tình trạng xung đột xe hợp đồng dưới 8 chỗ hoạt động như taxi. Tuy nhiên, việc khách thuê trọn gói rất ít khi xe gia đình ngày càng nhiều. Nghị định 10 cho taxi được thanh toán theo 2 hình thức đồng hồ, hoặc phần mềm. Xe dưới 8 chỗ cạnh tranh rất lớn. Trong khi taxi kê phải khai cước thì xe hợp đồng lại không, rất bất lợi cho taxi chính thống. Xe hợp đồng được tính tiền cước theo thoả thuận thì lấy chuẩn mực nào thu thuế?
Thực trạng thứ 2 là xung đột xe limousine và xe tuyến cố định. Luật đi trước, các thông tư nghị định phải đồng bộ theo sau để quản lý hiệu quả. Một doanh nghiệp tuyến cố định vào bến phải đăng ký biểu đồ, lốt, giờ, đươc hiệp thương … quy trình rất phức tạp. Trong khi đó, limousine không phải đăng ký. Người dân xu thế chuộng xe limousine.
Ông Nguyễn Công Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội vận tải Việt Nam (Ảnh: Báo Tiền Phong)
Xu thế như vậy, nếu không có cơ chế quản lý được thì chúng ta sẽ thất bại. Xe từ 9 chỗ trở lên, phải có hợp đồng vận tải bằng văn bản giữa đơn vị kinh doanh vận tải hành khách với người thuê vận tải thuê cả chuyến xe, bao gồm cả người lái xe, trong khi dưới 9 chỗ thì không. Quốc hội đã giao Chính phủ nghiên cứu xe dưới 9 chỗ là loiaj hình mới. Loại hình này cần có tên gọi rõ ràng, mới thu thuế được.
Theo quy định, xe kinh doanh đổi biển vàng, tuy nhiên còn tình trạng phổ biến xe dù không đổi biển, chèn ép xe taxi khi đón khách. Lực lượng quản lý, thanh tra giao thông không đủ để xử phạt.
Cần xác định rõ khái niệm xe hợp đồng, nếu gom khách là vi phạm, còn nếu vào bến, các đơn vị kinh doanh có khó khăn gì cần nếu ra để địa phương điều chỉnh. Chúng tôi đề nghị địa phương quy định cụ thể để doanh nghiệp chấp hành. Cũng cần đặt câu hỏi tại sao loại hình này nở rộ? Lý do là điều kiện thông thoáng, có giấy phép kinh doanh là cấp phù hiệu. Cứ tình trạng này, thời gian tới taxi sẽ bỏ mào, hoạt động linh hoạt.
Đã có chế tài nặng để xử lý vi phạm
Theo ông Nguyễn Hoàng Anh - Phó trưởng Phòng quản lý phương tiện và người lái, Cục Đường bộ Việt Nam, xe hợp đồng vận chuyển nhiều loại hành khách như thăm quan, du lịch, công nhân, học sinh. Phạm vi hoạt động rộng, thường xuyên, tuyến đường, ngõ ngách, nhiều khung giờ. Từ đó nảy sinh việc xe hợp đồng chạy như xe cố định. Trên tất cả xe đều phải lắp thiết bị giám sát có chức năng giám sát tốc độ, hành trình, thời gian làm việc người lái xe.
Hành vi vi phạm xe hợp đồng như đặt chỗ qua mạng, thu tiền hành khách, dừng đỗ không đúng, thiết bị giám sát hành trình không thể giám sát được. Hệ thống thiết bị quy định chỉ cần thông tin đó nên để xử lý hành vi của xe hợp đồng cần phối hợp với cơ quan chức năng khác.
Hiện nay, Cục Đường bộ Việt Nam đã chia sẻ dữ liệu của thiết bị giám sát hành trình cho Tổng Cục Thuế, Tổng Cục Hải quan (Bộ Tài chính), Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công An) và Cảnh sát giao thông địa phương. Chúng tôi cũng chia sẻ tài khoản cho nhiều cục thuế địa phương. Căn cứ thiết bị hành trình, cơ quan này tìm cách để thu thuế hoặc xử phạt khi sai phạm.
Việc xác định xe hợp đồng thu thuế, hiện nay chỉ nộp mỗi thuế môn bài. Xe tuyến cố định phải nộp các loại thuế khác. Để xác định xe này chở khách hợp đồng phải có nghiệp vụ giỏi. Một xe xác định xe chạy hợp đồng nhưng lái xe nói đi sửa chữa hoặc chở người nhà, để xác định hành vi rất vất vả.
Theo ông Nguyễn Xuân Thủy - Phó Vụ trưởng Vụ Vận tải, Bộ GTVT, sau thời gian thực hiện, Bộ GTVT nhận thấy bất cập và sửa đổi Nghị định 10 và tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định 41 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định liên quan đến quản lý hoạt động vận tải bằng xe ô tô, dịch vụ đào tạo lái xe ô tô và dịch vụ sát hạch lái xe bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/6 (Nghị định 41). Trong Nghị định 41 có nhiều nội dung sửa đổi liên quan xe hợp đồng.
Đã có chế tài nặng để xử lý vi phạm
Trước đây, xe hợp đồng phải ký kết, thông báo cho cơ quan quản lý trước khi thực hiện và gây nhiều khó khăn. Vì vậy, chúng tôi chuyển việc thông báo hợp đồng đến Sở GTVT trước khi xe chạy và chuyển lưu trữ hợp đồng tại doanh nghiệp. Đây cũng là dữ liệu cơ quan thuế giám sát thu thuế. Nội dung sửa đổi tiếp theo liên quan thu hồi phù hiệu, biển hiệu.
Quy định thu hồi biển hiệu, phù hiệu trước đây đơn giản khiến doanh nghiệp cảm thấy chế tài chưa đủ mạnh. Trên cơ sở góp ý cơ quan, chúng tôi đưa quy định này với thời gian cấp lại phù hiệu, biển hiệu đã thu hồi. Thời gian thu hồi, phương tiện không được kinh doanh vận tải. Giấy phép kinh doanh vận tải cũng tương tự. Doanh nghiệp bị thu hồi 30% phù hiệu, biển hiệu trở lên sẽ bị thu hồi giấy phép kinh doanh vận tải. Đây là chế tài nặng để xử lý vi phạm.
Ông Cao Văn Hiệp - Phó Chánh Thanh tra Sở GTVT Hà Nội, từ sau dịch COVID-19 Sở GTVT Hà Nội đã triển khai nhiều biện pháp trong đó có tổ chức các lực lượng liên ngành để kiểm tra các hoạt động xe dù trên 12 quận địa bàn hà nội, kết hợp kiểm tra thực tế và kiểm tra trên camera để xác minh được hành vi vi phạm của xe hợp đồng.
Theo chỉ đạo của Bộ GTVT, Thanh tra Sở GTVT Hà Nội là đơn vị đầu tiên thực hiện kiểm tra sai phạm qua thiết bị giám sát hành trình. Các tổ liên ngành đã đến tận doanh nghiệp đề nghị các doanh nghiệp cung cấp thiết bị giám sát hành trình và các số hiệu phương tiện để giám sát hành trình
Từ đầu năm đến nay, lực lượng Thanh tra Sở GTVT Hà Nội đã xử phạm hơn 1.870 trường hợp sai phạm, xử phạt 6,5 tỷ đồng, tạm giữ 27 phương tiện, tước quyền sử dụng giấy phép lái xe 300 trường hợp, tước phù hiệu hàng chục phương tiện
Thời gian tới, Sở GTVT Hà Nội sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra tại các đơn vị doanh nghiệp, kiểm tra qua các thiết bị giám sát hành trình để xử lý vi phạm.
Anh Đào