Sau bão số 4, giá rau xanh có tăng theo nước?

Mưa lớn do bão số 4 làm dấy lên lo ngại rau xanh khan hiếm, tăng giá. Tuy nhiên, khảo sát trên các kênh bán lẻ và mạng xã hội cho thấy giá mới biến động cục bộ, chưa xuất hiện tình trạng tăng đồng loạt.

Rau xanh chưa đồng loạt tăng giá

Bão số 4, tên quốc tế Narra, hình thành trên Vịnh Bắc Bộ từ chiều 21/8, gây mưa lớn tại nhiều tỉnh, thành phía Bắc. Do bão di chuyển chậm, diễn biến phức tạp, nhiều người lo ngại giá rau xanh sẽ lặp lại những đợt tăng mạnh từng xảy ra sau mưa bão.

Lo ngại này không phải không có cơ sở. Rau ăn lá dễ dập nát, thối rễ khi ngập úng; hoạt động thu hoạch, vận chuyển cũng gặp khó khăn trong điều kiện mưa lớn. Chỉ cần lượng hàng về chợ giảm trong vài phiên, giá rau có thể phản ứng gần như lập tức.

Tuy nhiên, khảo sát giá bán trên các kênh trực tuyến ngày 23–24/8 cho thấy thị trường hiện chưa xuất hiện tình trạng khan hiếm hoặc tăng giá trên diện rộng.

Theo giá niêm yết trên Co.op Online sáng 23/8, bắp cải trắng được bán 16.500 đồng/kg, bầu 19.900 đồng/kg, cải thảo 22.500 đồng/kg, bí đao 22.900 đồng/kg, bí đỏ tròn 23.600 đồng/kg và dưa leo 24.900 đồng/kg.

Mướp hương và su su cùng ở mức khoảng 29.900 đồng/kg, khổ qua khoảng 30.000 đồng/kg. Cà rốt có giá 35.800 đồng/kg, bông cải xanh 46.900 đồng/kg.

Với nhóm rau đóng gói, cải bó xôi loại 300g có giá 16.900 đồng. Cải ngọt, cải thìa và cải xanh Đà Lạt cùng quy cách cũng được bán phổ biến quanh mức 16.900 đồng/gói.

Như vậy, phần lớn rau củ phổ thông vẫn có giá dưới 30.000 đồng/kg. Nhóm củ, quả có khả năng bảo quản lâu như bí đao, bí đỏ, bắp cải, cà rốt và su su chưa ghi nhận biến động bất thường.

Giá rau trên mạng xã hội cũng chưa cho thấy một mặt bằng mới được thiết lập. Trong một bài đăng bán thực phẩm công khai ngày 24/8, rau muống được chào giá 10.000 đồng/bó, mua hai bó có giá 18.000 đồng. Bắp cải được bán 16.000 đồng/kg, gần tương đương mức 16.500 đồng/kg tại hệ thống bán lẻ. Đậu que non có giá 12.000 đồng/300g, tương đương khoảng 40.000 đồng/kg.

Mức giá trên cho thấy nguồn rau phổ thông vẫn được duy trì. Ít nhất đến sáng 24/8, chưa có căn cứ để khẳng định giá rau xanh đã đồng loạt “tăng theo nước”.

Dù vậy, giá giữa các kênh bán có sự chênh lệch đáng kể. Trang Nông trại Rau Hữu Cơ – GenXanh, khi thông báo danh sách sản phẩm cho ngày 24/8, cho biết mưa nhiều ảnh hưởng đến nguồn rau. Rau muống hữu cơ tại đây được bán 50.000 đồng/kg, cải canh hữu cơ 60.000 đồng/kg.

Đây là phân khúc rau hữu cơ, có quy trình sản xuất, chứng nhận và cách đóng gói khác rau phổ thông nên không thể lấy mức giá trên làm đại diện cho toàn thị trường. Tuy nhiên, việc người bán nhắc đến ảnh hưởng của mưa cho thấy áp lực đối với nguồn cung rau ăn lá đã bắt đầu xuất hiện tại một số vùng sản xuất.

Trên mạng xã hội, rau thường được bán theo bó, túi hoặc “combo” thay vì kilogram. Cách niêm yết này khiến người mua khó so sánh. Một bó rau cùng giá 10.000 đồng nhưng trọng lượng có thể nhỏ hơn trước; giá danh nghĩa không đổi nhưng lượng hàng thực nhận đã giảm.

Tương tự, các gói “rau quê”, “rau sạch” hoặc “rau vừa cắt” có thể gồm nhiều loại khác nhau nhưng không ghi rõ trọng lượng. Người mua nên hỏi cụ thể số lượng, nguồn gốc, phí vận chuyển và khả năng đổi trả nếu rau bị dập nát, thay vì chỉ nhìn vào giá của cả gói.

Chủ động nguồn cung, ngăn giá tăng sau bão

Trước nguy cơ mưa lũ ảnh hưởng đến nguồn cung, Bộ Công Thương đã yêu cầu Sở Công Thương các địa phương chỉ đạo doanh nghiệp triển khai kế hoạch dự trữ hàng thiết yếu; rà soát những khu vực có khả năng bị chia cắt để bảo đảm cung ứng lương thực, thực phẩm và nước uống cho người dân.

Yêu cầu này được đưa ra khi Bộ Công Thương triển khai chỉ đạo của Thủ tướng về ứng phó mưa lớn, lũ ống, lũ quét và sạt lở đất tại Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ. Việc dự trữ, điều phối hàng hóa được xem là giải pháp hạn chế đứt gãy nguồn cung, nhất là tại địa bàn có nguy cơ ngập lụt hoặc giao thông bị chia cắt.

Với sản xuất rau màu, ngày 22/8, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đề nghị các địa phương ven biển từ Quảng Ninh đến Huế chủ động tiêu nước đệm, giải tỏa các điểm ách tắc trên sông và trục tiêu; chuẩn bị máy bơm để vận hành ngay khi có mưa lớn.

Các diện tích rau màu đã đến kỳ phải được thu hoạch nhanh gọn; mương rãnh cần được nạo vét để thoát nước. Địa phương đồng thời phải chuẩn bị hạt giống dự phòng, sẵn sàng gieo trồng lại khi thời tiết khô ráo nếu xảy ra thiệt hại.

Cơ quan chuyên môn cũng yêu cầu phân công cán bộ kỹ thuật bám sát đồng ruộng, theo dõi diễn biến thời tiết, dịch bệnh và hướng dẫn người dân khôi phục sản xuất sau bão.

Việc thu hoạch sớm có thể giúp lượng rau đưa ra thị trường tăng trong vài ngày đầu, giữ giá không biến động mạnh. Nhưng nếu mưa kéo dài, diện tích rau chưa đến kỳ bị ngập hoặc hư hỏng, nguồn cung ở những phiên chợ tiếp theo có thể giảm.

Nhóm chịu tác động đầu tiên nhiều khả năng là rau muống, rau cải, rau ngót, mồng tơi, rau dền, hành lá và các loại rau thơm. Đây là những mặt hàng dễ dập nát, khó bảo quản và thường được thu hoạch, tiêu thụ trong thời gian ngắn.

Ngược lại, bí xanh, bí đỏ, khoai tây, cà rốt, hành tây và nhiều loại củ quả có thể dự trữ lâu hơn, đồng thời được cung ứng từ nhiều địa phương. Giá của nhóm này thường ít biến động hoặc tăng chậm hơn rau ăn lá.

Cũng cần phân biệt giữa giá bán tại chợ truyền thống, siêu thị và mạng xã hội. Tiểu thương chợ dân sinh thường nhập hàng từng ngày nên biến động tại vùng trồng hoặc chợ đầu mối được phản ánh nhanh vào giá bán lẻ. Hệ thống siêu thị có hợp đồng cung ứng, kho trung chuyển và khả năng điều phối hàng giữa nhiều vùng nên giá thường ổn định hơn.

Trong khi đó, giá trên mạng xã hội phụ thuộc vào từng người bán, loại rau và quy mô đơn hàng. Ngoài tiền rau, người mua còn phải trả phí giao hàng. Với đơn nhỏ, khoản phí 20.000–30.000 đồng có thể khiến tổng chi phí cao hơn đáng kể so với mua trực tiếp.

Để xác định giá rau có thực sự tăng do bão hay chỉ biến động nhất thời, cần theo dõi cùng một rổ hàng trong ít nhất ba ngày liên tiếp. Rổ hàng có thể gồm rau muống, cải ngọt, rau ngót, cà chua, dưa chuột và bí xanh; khảo sát đồng thời tại chợ dân sinh, siêu thị và chợ đầu mối.

Việc so sánh cũng phải thực hiện trên cùng đơn vị trọng lượng. Nếu chỉ ghi giá theo mớ hoặc bó mà không cân thực tế, kết quả có thể sai lệch do người bán thay đổi kích thước bó rau.

Dữ liệu đến ngày 24/8 cho thấy giá rau sau bão số 4 chưa tăng đồng loạt. Rau muống phổ thông vẫn được rao khoảng 10.000 đồng/bó, bắp cải 16.000–16.500 đồng/kg, nhiều loại củ quả dưới 30.000 đồng/kg. Áp lực mới xuất hiện cục bộ ở rau ăn lá và phân khúc rau hữu cơ.

Diễn biến trong vài ngày tới sẽ phụ thuộc vào mức độ ngập úng tại vùng trồng, khả năng lưu thông hàng hóa và thời gian mưa kéo dài. Cùng với việc duy trì nguồn cung, cơ quan quản lý cần theo dõi sát giá tại chợ đầu mối và chợ dân sinh, kịp thời kiểm tra nếu xuất hiện tình trạng lợi dụng mưa bão để găm hàng, thu nhỏ bó rau hoặc nâng giá bất hợp lý.

Anh Đào