Dù đã thực hiện tố cáo theo hướng dẫn của sàn thương mại Shopee, nhưng nhiều gian hàng bày bán các sản phẩm có dấu hiệu làm giả logo, mẫu mã thương hiệu vẫn chưa bị đóng cửa.
Shopee xử lý thế nào với tố cáo?
Theo tìm hiểu của Tạp chí Thương Trường trước đó, trên sàn thương mại điện tử Shopee, nhiều sản phẩm thời trang đang có dấu hiệu bị làm giả làm nhái. Các sản phẩm được bán trên sàn thương mại điện tử này sử dụng mẫu mã, kiểu dáng và thậm chí là tên thương hiệu, nhãn hiệu để quảng cáo cho các sản phẩm giá rẻ của mình.
Đơn cử như chiếc túi xách Chanel được bán chính hãng với giá 259 triệu đồng. Nhưng mẫu mã tương tự lại được bán trên một cửa hàng tên “Vua túi xách giá rẻ 1688” trên Shopee với giá chỉ 78.000 đồng/sản phẩm. Đáng nói, đã có khoảng 212 sản phẩm hàng nhái của shop này được bán tới tay người tiêu dùng.
Hay với mặt hàng giày dép, đôi giày Adidas Samba được bán với giá trên website của hãng này là 2,7 triệu đồng. Nhưng trên Shopee, một cửa hàng tên “Hải Đăng 2024” đã bán tới 25.200 sản phẩm có dấu hiệu hàng giả, hàng nhái như vậy. Có khả năng gây thiệt hại nặng nề cho thương hiệu Adidas đang kinh doanh tại Việt Nam.
Các sản phẩm nhái Adidas bán tràn lan trên Shopee
Đáng nói, sau khi phát hiện các sản phẩm có dấu hiệu hàng giả, hàng nhái và vi phạm sở hữu trí tuệ, PV Tạp chí Thương Trường đã sử dụng chức năng tố cáo của Shopee để yêu cầu có hình thức xử lý với các gian hàng này. Tuy nhiên, sau nhiều ngày tố cáo, các gian hàng bán những sản phẩm “hàng hiệu” giá rẻ này vẫn tồn tại và tiếp tục bán hàng.
Qua trao đổi với tổng đài tư vấn của Shopee, nhân viên của sàn thương mại điện tử này cho biết, ứng dụng của sàn này chưa có chế độ theo dõi lịch sử tố cáo, đồng thời phía Shopee cũng không gửi kết quả xử lý tố cáo cho khách hàng. Tuy nhiên, phía sàn thương mại điện tử này sẽ làm việc nội bộ cùng người bán.
Đáng nói, khi đặt dấu hỏi về việc khách hàng làm cách nào để biết các sản phẩm hàng nhái đã bị xử lý, thì nhân viên này cho biết: “Mình có thể theo dõi từ 7-10 ngày làm việc, sau đó nếu cửa hàng vẫn bán bình thường thì có thể cung cấp tên sản phẩm, tên shop để cung cấp cho Shopee để kiểm tra…”.
Một cửa hàng bán đồng hồ Hublot giá "hàng chợ" vẫn tồn tại sau nhiều ngày bị tố cáo
Nhân viên này cũng cho biết thêm, nếu phát hiện vi phạm còn có thể xem xét gỡ sản phẩm hoặc xử lý nội bộ bằng việc phạt shop, khách hàng có thể theo dõi thông tin và liên hệ Shopee sau.
Với cách xử lý như vậy, nhiều ý kiến cho rằng việc phòng, chống sản phẩm hàng giả của Shopee đang quá hời hợt. Đặc biệt là trong khâu xử lý các đơn vị bán hàng giả vẫn nhẹ nhàng khi theo quy định xử phạt, đối tác của đơn vị này có thể bị khóa tài khoản nếu vi phạm…nhiều lần.
Việc vận hành và xử lý hàng giả, hàng nhái này dường như đi ngược với cam kết trước đó của Shopee, khi đại diện sàn TMĐT này từng khẳng định luôn tôn trọng và cam kết bảo vệ các quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ tại Việt Nam của các chủ thể quyền theo các quy định của pháp luật hiện hành về sở hữu trí tuệ.
Cần chặt chẽ hơn trong việc xử lý hàng giả, hàng nhái
Theo báo cáo tại Hội nghị tổng kết của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, thương mại điện tử Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng ở mức 18-25% mỗi năm. Năm 2024, quy mô thị trường đạt trên 25 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2023, chiếm khoảng 9% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước.
Người tiêu dùng chuyển dịch mạnh mẽ từ mua sắm truyền thống sang mua hàng online, thông qua các nền tảng như Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop,... Tuy nhiên, đây cũng là kênh xuất hiện nhiều sản phẩm hàng giả, hàng nhái, vi phạm luật sở hữu trí tuệ dù liên tục được xử lý.
Số liệu của Tổng cục Quản lý thị trường (nay là Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước) cho thấy, trong năm 2024 đã, lực lượng này đã kiểm tra, xử phạt 3.124 vụ việc vi phạm trên các sàn thương mại điện tử với tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính gần 2 triệu USD, cao gấp 3 lần so với năm 2023.
Việc xử phạt với các gian hàng của Shopee dường như chưa đủ răn đe, khi người bán vi phạm nhiều lần mới bị khóa tài khoản
Đặc biệt, có 1.290 vụ vi phạm về hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ. Những sản phẩm bị làm giả phổ biến gồm mỹ phẩm, quần áo, đồng hồ, giày dép, thực phẩm chức năng - tất cả đều là những mặt hàng có giá trị thương hiệu cao, dễ bị sao chép.
Nhiều ý kiến cho rằng, việc kiểm tra, giám sát không chỉ của Shopee mà các sàn thương mại điện tử nói chung đều rất lỏng lẻo, chỉ mang tính hình thức, rất dễ bị lợi dụng để bán hàng lậu, hàng giả, thậm chí là hàng cấm. Việc đăng ký mở gian hàng trên các sàn TMĐT cũng rất dễ, người bán tự khai báo thông tin cơ bản như số điện thoại, email, CCCD, giấy phép đăng ký kinh doanh… nhưng có mức độ tin cậy thấp do có thể mượn giấy tờ để đăng ký.
Do đó, trách nhiệm của sàn TMĐT không thể chỉ dừng lại ở việc gỡ bài sau khi có phản ánh mà cần kiểm duyệt trước khi sản phẩm tiếp cận người tiêu dùng. Trên thế giới, một số quốc gia như Đức, Pháp đã đưa ra chế tài rõ ràng, buộc các sàn TMĐT gỡ bỏ hàng giả trong thời hạn quy định (thường là 24 - 72 giờ kể từ khi nhận được cảnh báo hợp lệ). Nếu không thực hiện, nền tảng sẽ bị xử phạt nghiêm khắc. Đây được xem là mô hình “đồng trách nhiệm” giữa nền tảng và người bán.
Tại Việt Nam, Bộ Công Thương đang lấy ý kiến sửa đổi quy định về trách nhiệm của nền tảng TMĐT. Trong đó, có đề xuất phân loại mức độ vi phạm để áp dụng chế tài phù hợp, đồng thời nghiên cứu cơ chế giám sát độc lập, có thể gồm đại diện hiệp hội ngành hàng, hội bảo vệ người tiêu dùng.
Việc có một cơ chế giám sát độc lập sẽ giúp tăng tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm của các sàn TMĐT và tạo áp lực tuân thủ lớn hơn.
(còn tiếp...)
Lê Phong