Tình trạng kê chênh giá, “suất ưu tiên”, thu tiền trái phép và quảng cáo sai sự thật tiếp tục xuất hiện tại nhiều dự án, buộc VNREA và Bộ Xây dựng yêu cầu các địa phương, sàn môi giới siết kỷ luật, xử lý nghiêm hành vi trục lợi.
Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) vừa phát đi yêu cầu chấn chỉnh toàn bộ hệ thống sàn giao dịch và đội ngũ môi giới sau khi ghi nhận hàng loạt vi phạm trong quá trình bán hàng ở cả phân khúc nhà ở thương mại lẫn nhà ở xã hội (NƠXH). Theo VNREA, các biểu hiện trục lợi như rao bán “suất ưu tiên”, thu tiền giữ chỗ trái phép, quảng cáo sai pháp lý dự án hay cam kết duyệt hồ sơ… đang gây méo mó thị trường và xâm phạm trực tiếp chính sách an sinh.
Tại Hà Nội, dự án CT3 Kim Chung (Đông Anh) từng xảy ra tình trạng người dân xếp hàng xuyên đêm nộp hồ sơ mua NƠXH. Nhiều người phản ánh bị môi giới gợi ý trả thêm tiền để “tăng khả năng được duyệt”. Những hiện tượng này làm dấy lên nghi ngờ về tính minh bạch của quá trình xét duyệt, đồng thời cho thấy khoảng trống quản lý tại một số dự án.
Không chỉ Hà Nội, tại Hải Phòng, công tác thanh tra cũng phát hiện sai phạm trong quá trình xác định đối tượng được mua NƠXH. Thành phố đã kiểm tra xác suất 155 hồ sơ, kết quả: hủy 14 hợp đống đồng mua bán nhà ở xã hội do xác định sai đối tượng, yêu cầu các chủ đầu tư rà soát lại toàn bộ hồ sơ và phối hợp với cơ quan chức năng để tránh tái diễn. Trong bối cảnh đó, VNREA yêu cầu các sàn giao dịch, doanh nghiệp môi giới và cộng tác viên phải siết chặt kỷ luật hành nghề; nghiêm cấm thu tiền “đặt chỗ - giữ chỗ” không đúng bản chất giao dịch, dừng lập “suất nội bộ”, “suất ngoại giao” hay bất kỳ hình thức ưu tiên trái quy định. Thông tin quảng cáo dự án phải trung thực, không thổi phồng tiện ích, không gây hiểu nhầm về pháp lý.
Cùng thời điểm, Bộ Xây dựng đã ban hành Công văn 13732/BXD-QLN yêu cầu UBND các tỉnh, thành tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động bán, cho thuê, cho thuê mua NƠXH. Công văn nhấn mạnh bốn yêu cầu lớn:
- Công khai đầy đủ thông tin pháp lý, giá bán, đối tượng, quy trình xét duyệt để tránh tình trạng người dân xếp hàng hỗn loạn, thiếu minh bạch.
- Kiểm tra và xử lý nghiêm môi giới trái phép, đặc biệt là hành vi nhận làm hồ sơ, thu phí xét duyệt, thu chênh “suất ưu tiên”, “giữ chỗ”.
- Ngăn chặn hành vi mua bán trái quy định như “đứng tên hộ”, sang nhượng khi chưa đủ điều kiện.
- Tăng cường giám sát chủ đầu tư phối hợp với cơ quan quản lý, ngăn việc giả danh sàn giao dịch để thao túng hồ sơ.
Theo đánh giá của các chuyên gia, gốc rễ của vi phạm nằm ở việc thiếu minh bạch thông tin và sự lỏng lẻo giám sát tại một số dự án. Khi người dân không được tiếp cận thông tin chính thức, môi giới dễ tạo ra tin đồn, thổi phồng “cơ hội”, từ đó hình thành các gói dịch vụ trái phép. Trong khi đó, nhiều khách hàng thiếu hiểu biết pháp lý, dẫn đến sẵn sàng trả thêm tiền để “chắc suất”.
VNREA cho rằng việc kỷ luật môi giới là bước then chốt để làm sạch thị trường, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ doanh nghiệp làm ăn tử tế. Một số ý kiến đề xuất áp dụng mã định danh môi giới, công khai danh sách vi phạm và tăng chế tài như rút chứng chỉ hành nghề nếu tái phạm.
Trong bối cảnh nhu cầu NƠXH tăng cao, mọi hành vi thu tiền trái phép hay tạo lập ưu tiên đều có thể khiến chính sách an sinh bị biến dạng. Sự vào cuộc đồng thời của VNREA và Bộ Xây dựng thể hiện quyết tâm lập lại trật tự, đưa thị trường quay về đúng nguyên tắc công khai - minh bạch - đúng đối tượng.
VNREA khuyến cáo người dân không chuyển tiền cho bất kỳ cá nhân nào không được chủ đầu tư ủy quyền; không tin vào “suất nội bộ”, “suất ưu tiên”; chỉ theo dõi thông tin qua kênh chính thức và giữ đầy đủ chứng từ giao dịch để bảo vệ quyền lợi khi có tranh chấp.
Đình Sáng