Hàng trăm siêu thị mini đang được mở tại khu vực nông thôn, mang theo giá niêm yết, hóa đơn và các chương trình khuyến mại. Tuy nhiên, để biết mô hình này có thực sự rẻ hơn tạp hóa, người mua phải tính cả điều kiện hội viên, quy cách đóng gói và tổng giá trị giỏ hàng.
Siêu thị mini tăng tốc về nông thôn
Nếu trước đây cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini chủ yếu tập trung tại thành phố, cuộc đua mở điểm bán hiện dịch chuyển mạnh về các thị trấn, huyện lỵ và xã đông dân.
Riêng tháng 4/2026, WinCommerce mở ròng thêm 123 điểm bán, nâng tổng số cửa hàng trên cả nước lên 4.940. Trong 348 cửa hàng mở trong bốn tháng đầu năm, có 298 cửa hàng thuộc mô hình WinMart+ nông thôn, chiếm khoảng 86%.
Tốc độ mở mới cho thấy nông thôn không còn là thị trường thăm dò. Trong tháng 4, doanh thu WinMart+ nông thôn đạt 1.019 tỷ đồng, tăng 57% so với cùng kỳ; WinMart+ thành thị đạt 1.004 tỷ đồng, tăng 20,2%.
Miền Bắc và miền Trung là hai khu vực được ưu tiên. Bốn tháng đầu năm, WinCommerce mở thêm 271 cửa hàng tại miền Bắc và 77 cửa hàng tại miền Trung. Hơn 98% số cửa hàng mở mới được doanh nghiệp công bố đã có EBITDA dương ở cấp độ điểm bán, tức hoạt động kinh doanh trực tiếp bước đầu đủ bù đắp chi phí vận hành.
Không chỉ WinCommerce, nhiều chuỗi bán lẻ khác cũng tìm đường ra ngoài các đô thị lớn. Bách Hóa Xanh mở rộng tại miền Trung và các huyện thuộc khu vực miền Tây. Saigon Co.op phát triển điểm bán tại tuyến huyện, vùng ngoại thị và những khu dân cư xa trung tâm.
Sự dịch chuyển này xuất phát từ khoảng trống kéo dài nhiều năm. Nông thôn có dân số lớn, nhu cầu hàng tiêu dùng thiết yếu ổn định nhưng phần lớn thị trường vẫn thuộc về chợ truyền thống và cửa hàng tạp hóa gia đình. Các chuỗi bán lẻ nhìn thấy cơ hội khi thu nhập, nhu cầu về nguồn gốc hàng hóa và thói quen thanh toán của người dân thay đổi.
Siêu thị mini tăng tốc về nông thôn
Mô hình siêu thị mini nông thôn thường được thiết kế nhỏ và tiết giảm hơn cửa hàng tại thành phố. WinMart+ nông thôn có diện tích phổ biến khoảng 80–100 m², tập trung vào nhu yếu phẩm, thực phẩm đóng gói, hóa mỹ phẩm và một số nhóm hàng tươi sống.
Thay vì mang nguyên mô hình thành thị về xã, doanh nghiệp lựa chọn hàng hóa theo thu nhập và thói quen địa phương. Những sản phẩm bán chậm, giá cao được thu hẹp; nhóm hàng thiết yếu, dung tích vừa phải và nhãn hàng riêng được ưu tiên.
Lợi thế dễ nhận thấy của siêu thị mini là hàng hóa có giá niêm yết, quầy kệ sáng sủa, không gian sạch sẽ và phương thức thanh toán đa dạng. Người mua có thể nhận hóa đơn, kiểm tra hạn sử dụng, đọc thông tin nhà sản xuất và phản ánh qua hệ thống chăm sóc khách hàng.
Các cửa hàng còn thu hút khách bằng chương trình hội viên, giá đặc biệt theo tuần hoặc ưu đãi cho thực phẩm tươi sống. Một số điểm bán tích hợp thanh toán hóa đơn, nạp tiền điện thoại, giao hàng và đặt hàng trực tuyến.
Tuy nhiên, tiện lợi, sạch đẹp và có hóa đơn không đồng nghĩa toàn bộ hàng hóa đều rẻ hơn tạp hóa.
Giá thấp một số mặt hàng, chưa chắc rẻ cả giỏ hàng
Muốn xác định siêu thị mini hay tạp hóa có giá thấp hơn, người mua phải so sánh cùng sản phẩm, dung tích, thời điểm và điều kiện mua. Nếu chỉ nhìn vào vài mặt hàng treo biển giảm giá, kết quả dễ bị sai lệch.
Các chuỗi bán lẻ có lợi thế mua hàng số lượng lớn, đàm phán trực tiếp với nhà sản xuất và phân phối tập trung. Nhờ đó, một số sản phẩm thiết yếu có thể được bán với giá cạnh tranh. Nhãn hàng riêng cũng giúp nhà bán lẻ chủ động về giá do giảm được chi phí trung gian và quảng bá.
Hàng trăm siêu thị mini đang được mở tại khu vực nông thôn
Tại WinMart+ nông thôn, doanh nghiệp từng triển khai khu vực trưng bày khoảng 100 sản phẩm giá tốt, tập trung vào gạo, mì ăn liền, nước chấm, giấy ăn, nước giặt và các mặt hàng thường dùng. Thành viên còn có thể nhận ưu đãi đối với một số nhóm rau, thịt hoặc sản phẩm thuộc hệ sinh thái của doanh nghiệp.
Bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Bán lẻ Việt Nam, phân tích hàng nhãn riêng giúp siêu thị tiết giảm chi phí tiếp thị, quảng cáo và phân phối, đồng thời không phải trực tiếp đầu tư nhà xưởng, máy móc. Nhờ đó, nhà bán lẻ có thêm dư địa đưa ra giá cạnh tranh. Tuy nhiên, lợi thế này chủ yếu tập trung ở hàng nhãn riêng, chưa đủ để khẳng định toàn bộ giỏ hàng tại siêu thị đều rẻ hơn bên ngoài.
Những sản phẩm quen thuộc như mì gói, dầu ăn, nước mắm, sữa hoặc nước giặt có thể được sử dụng làm “mặt hàng dẫn khách”. Biên lợi nhuận ở nhóm này được giữ thấp, trong khi doanh thu được bù từ sản phẩm khác.
Bởi vậy, một chai dầu ăn hoặc thùng mì tại siêu thị mini có thể rẻ hơn tạp hóa trong tuần khuyến mại, nhưng bánh kẹo, đồ uống, gia vị hoặc đồ dùng cá nhân chưa chắc có mức chênh lệch tương tự. Tổng số tiền của cả giỏ hàng mới là dữ liệu có ý nghĩa.
Giá hội viên cũng cần được tách khỏi giá bán thông thường. Trên cùng một sản phẩm có thể xuất hiện giá niêm yết, giá khuyến mại và giá dành riêng cho thành viên. Nếu phải đăng ký tài khoản, cung cấp số điện thoại hoặc mua đủ số lượng mới được hưởng ưu đãi, mức giá đó không áp dụng cho mọi khách hàng.
Quy cách đóng gói cũng dễ gây nhầm lẫn. Túi nước giặt 2,9 kg không thể so trực tiếp với túi 3,2 kg; chai nước mắm 500 ml không tương đương chai 750 ml. Muốn biết nơi nào rẻ hơn, người mua cần quy giá về cùng đơn vị như kilogram, lít, cuộn hoặc gói.
Tạp hóa lại có những lợi thế khó thể hiện trên bảng giá. Chủ cửa hàng thường hiểu nhu cầu của từng gia đình, có thể bán một gói nhỏ, vài quả trứng hoặc lượng hàng vừa đủ cho bữa ăn. Người quen đôi khi được mua chịu, trả tiền sau hoặc đổi sản phẩm nhanh chóng mà không phải thực hiện quy trình trên ứng dụng.
Theo bà Đinh Thị Mỹ Loan, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, cửa hàng tạp hóa có thể duy trì giá cạnh tranh do nhiều hộ không phải thuê mặt bằng, đồng thời tiết giảm chi phí quản lý, kho bãi và nhân lực. Tuy nhiên, kênh bán lẻ này có thể phát sinh thêm chi phí do hàng hóa phải qua nhiều tầng phân phối.
Ngược lại, tạp hóa nhỏ khó có sức mua và khả năng đàm phán như hệ thống hàng nghìn điểm bán. Giá giữa các cửa hàng có thể khác nhau và phụ thuộc vào nguồn nhập. Với sản phẩm cần bảo quản lạnh hoặc kiểm soát hạn sử dụng, siêu thị mini thường tạo được cảm giác yên tâm hơn nhờ quy trình đồng bộ.
Như vậy, không thể mặc nhiên coi siêu thị mini là kênh bán rẻ hơn, cũng không thể khẳng định tạp hóa luôn có lợi thế về giá. Chuỗi hiện đại có ưu thế ở năng lực mua hàng tập trung, khuyến mại và hàng nhãn riêng; trong khi tạp hóa tiết giảm được mặt bằng, nhân công và nhiều chi phí vận hành.
Sự xuất hiện của chuỗi hiện đại cũng buộc các cửa hàng truyền thống thay đổi. Khi người dân quen với giá niêm yết, hóa đơn và thông tin hạn dùng rõ ràng, tạp hóa phải chú ý hơn đến trưng bày, nguồn hàng và cách phục vụ. Một số cửa hàng có thể tham gia chuỗi liên kết hoặc sử dụng phần mềm quản lý.
Tuy nhiên, tốc độ mở mới hàng trăm siêu thị mini cũng tạo sức ép với hộ kinh doanh nhỏ. Nếu chuỗi duy trì khuyến mại sâu để thu hút khách, tạp hóa khó cạnh tranh về nguồn vốn và khả năng bù đắp giữa các điểm bán.
Ở chiều ngược lại, nếu giá chỉ hấp dẫn ở sản phẩm thuộc hệ sinh thái doanh nghiệp hoặc nhóm hàng được chọn để quảng bá, người mua vẫn có thể chi tiêu nhiều hơn do không kiểm tra tổng giá trị giỏ hàng. Không gian đẹp và khuyến mại liên tục cũng dễ kích thích những quyết định mua ngoài dự tính.
Muốn trả lời siêu thị mini có rẻ hơn tạp hóa hay không, cần khảo sát cùng một rổ hàng thiết yếu tại nhiều địa bàn. Giá phải được ghi nhận cùng thời điểm, tách rõ giá thường, giá hội viên, giá khuyến mại và điều kiện số lượng.
Ngoài giá, cần đối chiếu hạn sử dụng, dung tích, hóa đơn, chính sách đổi trả và khả năng mua lẻ. Khi đó mới có thể xác định người dân thực sự tiết kiệm được bao nhiêu, hay giá trị lớn nhất mà siêu thị mini mang lại là sự thuận tiện và cảm giác yên tâm.
Việc 86% số cửa hàng WinCommerce mở mới trong bốn tháng đầu năm thuộc mô hình nông thôn cho thấy cuộc cạnh tranh đã bước sang giai đoạn mới. Siêu thị mini không còn đứng ngoài làng mà đang xuất hiện ngay cạnh chợ và tạp hóa.
Cửa hàng nào thắng không chỉ phụ thuộc vào biển hiệu đẹp hay một vài mặt hàng giảm giá. Điều quyết định là nơi nào giúp người dân mua được cả giỏ hàng với chi phí hợp lý, chất lượng rõ ràng và cách phục vụ phù hợp với đời sống địa phương.
Anh Đào