Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 47/2026/TT-BCT, quy định chi tiết về hồ sơ thành lập Sở giao dịch hàng hóa, chế độ báo cáo và kết nối, cung cấp, chia sẻ dữ liệu trong hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.
Kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương
Theo Thông tư số 47/2026/TT-BCT, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ có trách nhiệm kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu với Bộ Công Thương thông qua Nền tảng quản lý thương mại và thị trường hoặc phương thức khác do Bộ Công Thương thông báo.
Dữ liệu được kết nối, cung cấp và chia sẻ phải bảo đảm đầy đủ, chính xác, kịp thời, liên tục, đồng thời tuân thủ các quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định pháp luật có liên quan. Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính đầy đủ, chính xác, trung thực và kịp thời của dữ liệu cung cấp.
Đáng chú ý, dữ liệu về lệnh giao dịch, kết quả giao dịch, giá giao dịch, khối lượng giao dịch, vị thế giao dịch, nghĩa vụ ký quỹ, nghĩa vụ thanh toán và cảnh báo rủi ro được cung cấp theo thời gian thực.
Đối với dữ liệu tổng hợp về hoạt động giao dịch, thanh toán bù trừ, ký quỹ và quản lý vị thế, thời điểm cung cấp là sau khi kết thúc phiên giao dịch và chậm nhất trước khi bắt đầu phiên giao dịch tiếp theo. Dữ liệu về giao nhận hàng hóa được cung cấp sau khi có kết quả giao nhận.
Các thông tin về thành viên, hàng hóa niêm yết, hợp đồng giao dịch và những thông tin liên quan được cung cấp khi phát sinh mới hoặc có thay đổi. Trong trường hợp cần thiết phục vụ công tác quản lý nhà nước, Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ có trách nhiệm cung cấp thông tin, dữ liệu theo yêu cầu của Bộ Công Thương hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Thông tư cũng quy định trường hợp việc kết nối, cung cấp và chia sẻ dữ liệu bị gián đoạn do sự cố kỹ thuật hoặc nguyên nhân bất khả kháng, các đơn vị phải thông báo kịp thời cho Bộ Công Thương, thực hiện các biện pháp cần thiết để khắc phục và bảo đảm kết nối được thực hiện ngay sau khi hệ thống được khôi phục.
Tăng yêu cầu về quản lý, giám sát giao dịch
Bên cạnh dữ liệu giao dịch, Sở giao dịch hàng hóa phải cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát giao dịch và quản lý rủi ro. Trong đó, cảnh báo giao dịch và các dấu hiệu bất thường được cung cấp theo thời gian thực; dữ liệu tổng hợp về giám sát, vi phạm và biện pháp xử lý được cung cấp sau phiên giao dịch hoặc khi phát sinh.
Trung tâm thanh toán bù trừ cũng phải kết nối và chia sẻ các nhóm dữ liệu về ký quỹ, thanh toán bù trừ, vị thế giao dịch và giao nhận hàng hóa. Dữ liệu về ký quỹ ban đầu, ký quỹ duy trì, ký quỹ bổ sung và giá trị ký quỹ thực tế được cung cấp theo thời gian thực; dữ liệu tổng hợp được cung cấp sau phiên giao dịch.
Đối với thanh toán bù trừ, các thông tin về nghĩa vụ thanh toán bù trừ, tình hình thực hiện nghĩa vụ thanh toán và kết quả thanh toán bù trừ được cung cấp theo thời gian thực, trong khi kết quả tổng hợp được cung cấp sau phiên giao dịch. Thông tin về vị thế giao dịch, giới hạn vị thế và thay đổi vị thế cũng được cung cấp theo thời gian thực.
Thông tư đồng thời quy định Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và báo cáo đột xuất. Báo cáo định kỳ gồm báo cáo tuần, tháng, quý, 6 tháng và năm. Báo cáo tuần phải được gửi chậm nhất 17 giờ ngày thứ Hai của tuần tiếp theo; báo cáo tháng chậm nhất ngày 10 của tháng tiếp theo; báo cáo quý chậm nhất ngày 10 của tháng đầu quý tiếp theo; báo cáo 6 tháng chậm nhất ngày 10/7 và báo cáo năm chậm nhất ngày 10/1 của năm tiếp theo.
Báo cáo đột xuất được thực hiện khi xảy ra sự cố kỹ thuật hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hệ thống, hoạt động giao dịch, thanh toán bù trừ hoặc việc kết nối, cung cấp dữ liệu; khi thị trường có biến động bất thường; phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc rủi ro ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của thị trường. Việc báo cáo cũng được thực hiện khi xuất hiện nguy cơ gây mất ổn định thị trường giao dịch hàng hóa, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế - tài chính, trật tự, an toàn xã hội hoặc theo yêu cầu của Bộ Công Thương và cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Hồ sơ thành lập phải có lộ trình niêm yết hàng hóa Việt Nam
Một nội dung khác được quy định chi tiết là hồ sơ đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa. Doanh nghiệp phải lập báo cáo mô tả hệ thống công nghệ thông tin, trong đó thể hiện mô hình tổng thể phục vụ hoạt động giao dịch, thanh toán bù trừ, quản lý dữ liệu, giám sát giao dịch và kết nối với các chủ thể liên quan.
Hồ sơ cũng phải làm rõ các phân hệ nghiệp vụ chính như hệ thống giao dịch điện tử, hệ thống giám sát giao dịch, hệ thống quản lý dữ liệu, hệ thống thanh toán bù trừ; phương án bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, kiểm soát truy cập; phương án lưu trữ, sao lưu, dự phòng và khôi phục hoạt động khi xảy ra sự cố.
Đáng chú ý, doanh nghiệp đề nghị thành lập Sở giao dịch hàng hóa phải xây dựng Đề án giải trình về mô hình, tổ chức hoạt động và giải pháp, lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trong thời gian 5 năm kể từ ngày được cấp Giấy phép thành lập Sở giao dịch hàng hóa.
Đề án phải làm rõ mô hình tổ chức, cơ cấu quản trị, phương thức quản lý và điều hành; phương án tổ chức giao dịch, thanh toán bù trừ, quản lý rủi ro, công bố thông tin, lưu trữ dữ liệu và bảo đảm hoạt động liên tục của hệ thống. Đồng thời, doanh nghiệp phải trình bày phương án phối hợp với Trung tâm thanh toán bù trừ, phương án nhân sự, đào tạo và các điều kiện bảo đảm tổ chức, vận hành.
Đối với lộ trình niêm yết hàng hóa sản xuất tại Việt Nam, doanh nghiệp phải xây dựng danh mục hàng hóa dự kiến niêm yết trong 5 năm, xác định thời điểm niêm yết, phương thức giao dịch và phương thức thực hiện hợp đồng. Đề án cũng phải nêu các giải pháp phát triển nguồn hàng, thu hút doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu tham gia giao dịch; phát triển thành viên và khách hàng; chuẩn hóa chất lượng, quy cách và đơn vị giao dịch hàng hóa; phát triển hệ thống kho bãi, lưu ký, giao nhận.
Theo Thông tư, các Sở giao dịch hàng hóa và Trung tâm thanh toán bù trừ đã hoạt động trước ngày Thông tư có hiệu lực có trách nhiệm thực hiện chế độ báo cáo theo quy định mới và hoàn thành việc kết nối, cung cấp, chia sẻ dữ liệu trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày Bộ Công Thương thông báo Nền tảng quản lý thương mại và thị trường sẵn sàng kết nối. Trong thời gian chưa hoàn thành kết nối, việc báo cáo, cung cấp và chia sẻ dữ liệu được thực hiện theo phương thức do Bộ Công Thương thông báo.
Thông tư số 47/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 15/9/2026 và thay thế Thông tư số 38/2013/TT-BCT ngày 30/12/2013 của Bộ trưởng Bộ Công Thương về giải pháp công nghệ và yêu cầu kỹ thuật trong hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa.
Trung Anh