Sáng 10/6, tại Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông và Trường Đại học Luật Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia "Cơ sở khoa học và thực tiễn chỉnh sửa Luật Báo chí 2016".
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Thanh Lâm cho biết, Hội nghị Tổng kết thi hành Luật Báo chí 2016 là một trong những chương trình công tác năm 2023 của Bộ Thông tin và Truyền thông được Chính phủ giao gắn với nhiệm vụ lập đề nghị xây dựng luật sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí 2016. Vì vậy, hội thảo nhằm đánh giá hoạt động báo chí trong thời gian vừa qua một cách tổng thể và khoa học.
Luật Báo chí năm 2016 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2017. Sau 6 năm thực hiện, Bộ Thông tin và Truyền thông ghi nhận nhiều đánh giá tích cực từ các bộ, ngành, địa phương và cơ quan báo chí. Luật Báo chí năm 2016 và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật đã tạo hành lang pháp lý để hoạt động báo chí phát triển, quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận trên báo chí của nhân dân được bảo đảm và phát huy trong khuôn khổ Hiến pháp và luật định.
Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, vẫn còn không ít bất cập do Luật Báo chí 2016 không theo kịp với sự đổi mới về khoa học và công nghệ thông tin trong thời kỷ nguyên số.
Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Thanh Lâm phát biểu tại hội thảo (Ảnh: TTXVN)
Bộ Thông tin và Truyền thông đã có Báo cáo số 57/BC-BTTTT ngày 30/3/2022 gửi Chính phủ về kết quả nghiên cứu, rà soát Luật Báo chí năm 2016 và kiến nghị sửa đổi, bổ sung.
“Báo cáo nêu ra 27 nội dung, nhóm nội dung có quy định bất cập, không phù hợp với thực tiễn của pháp luật báo chí. Những vấn đề đó cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí 2016 cho phù hợp với thực tiễn là cần thiết, nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho báo chí hoạt động, phát triển; Đồng thời khắc phục những tồn tại, bất cập, bổ sung quy định để điều chỉnh kịp thời những vấn đề phát sinh trong thực tiễn”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Lâm chia sẻ.
Những vấn đề này cho thấy việc sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí 2016 cho phù hợp với thực tiễn là cần thiết, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho báo chí hoạt động, phát triển đồng thời khắc phục những tồn tại, bất cập, bổ sung quy định để điều chỉnh kịp thời những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.
Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) Nguyễn Thanh Lâm cho biết, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, truyền thông hiện đại phát triển mạnh mẽ, một số quy định của Luật Báo chí đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn của hoạt động báo chí. Do đó, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Thông tin và Truyền thông lập đề nghị xây dựng luật sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí năm 2016, trình Chính phủ trong năm 2023.
Theo Thứ trưởng, cần phải có sự thay đổi nền báo chí truyền thống trước những thách thức mới. Bởi những biến động hiện nay đặt báo chí không chỉ trước vấn đề phát triển tiếp hay không, mà còn là vấn đề liệu có giữ được vai trò vốn có, hoặc có phát triển được như mong muốn của Đảng, Nhà nước, và bản thân giới báo chí hay không?
Tại hội nghị này, đại diện các cơ quan, các diễn giả, nhà khoa học đến từ nhiều cơ quan thuộc các lĩnh vực khác nhau sẽ đưa ra cái nhìn khách quan, đầy đủ các khía cạnh liên quan về hoạt động báo chí, công tác quản lý nhà nước về báo chí trong giai đoạn hiện nay; qua đó, đề xuất và kiến nghị những vấn đề, nội dung cần sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí năm 2016.
“Tôi rất mong hội thảo sẽ là dịp để chúng ta được lắng nghe những ý kiến chất lượng, góp ý cho câu chuyện sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí nói riêng nhưng về bản chất là đưa ra những quan điểm, tầm nhìn và kế hoạch để chúng ta làm những câu chuyện dài hơi và khó khăn hơn nữa”.
Những ý kiến, đóng góp từ các cơ quan, đại biểu tại hội nghị được Bộ Thông tin và Truyền thông lắng nghe, tổng hợp, tiếp thu để lập đề nghị trình Chính phủ xin ý kiến về những vấn đề cần sửa đổi Luật Báo chí 2016.
Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thanh Tịnh cho rằng đây là sự kiện quan trọng, giúp có đủ cứ liệu để báo cáo Quốc hội xây dựng và sửa đổi luật Báo chí 2016. Những ý kiến tại hội thảo là thông tin hữu ích cho Bộ Nội vụ để tham mưu, đề nghị xây dựng luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật báo chí. Cũng như đề xuất đưa dự án này vào chương trình pháp lệnh luật Quốc hội trong thời gian tới.
TS. Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn) cũng cho rằng, “Diễn đàn Báo chí tháng 6 lần thứ 2 này đã đề cập đến một chủ đề rất thời sự, nóng bỏng hiện nay của báo chí Việt Nam. Luật Báo chí là khung khổ pháp lý quan trọng nhất để báo chí hoạt động trong bối cảnh xã hội và bản thân nền báo chí đang có nhiều biến động, chuyển đổi liên tục, đa chiều như hiện nay”.
Theo Ths. Hồ Bảo – Khoa Luật, Trường Đại học Mở TP. Hồ Chí Minh, với đặc điểm là hoạt động sáng tạo, cung cấp, xuất bản, truyền dẫn thông tin về các sự kiện, nhân vật, tình hình diễn biến của đời sống xã hội,... báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo sự minh bạch, phối hợp và tạo ra nhận thức đúng đắn trong xã hội, được thực hiện bởi cơ quan báo chí và người làm báo. Từ đó, cơ quan báo chí và người làm báo xử lý rất nhiều dữ liệu cá nhân (DLCN) khi họ thu thập, biên tập và xuất bản các ấn phẩm báo chí, đưa tin, truyền thông.
Nhiều DLCN như thông tin tác giả, thông tin độc giả và các dữ liệu liên quan đến những nhân được đề cập trong nội dung bản tin chắc chắn có liên quan đến hoạt động báo chí, đặc biệt là trong thời đại kỹ thuật số phát triển với dữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tạo (AI) và các cơ quan báo chí cũng đang thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số ở các mức độ khác nhau.
Ths. Hồ Bảo cho rằng, Nghị định số 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ DLCN ngày 17/4/2023 do Chính phủ ban hành (có hiệu lực từ ngày 01/7/2023) là bước tiến quan trọng đánh dấu sự quan tâm của Nhà nước trong việc quản lý nhà nước chặt chẽ đối với việc bảo vệ DLCN, trong bối cảnh đó, các quy định pháp luật về báo chí cần phải nghiên cứu nhằm sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với các quy định về bảo vệ DLCN trong tình hình mới (hiện nay tại Luật Báo chí năm 2016 vẫn chưa có quy định nào cụ thể về nghĩa vụ bảo vệ DLCN của báo chí).
Và theo Nghị định số 13/2023/NĐ-CP, cơ quan báo chí có thể là Bên Kiểm soát dữ liệu, Bên Xử lý dữ liệu, Bên Kiểm soát và xử lý dữ liệu, do đó, các cơ quan này phải thực hiện các quy định pháp luật về bảo vệ DLCN, đặc biệt là đối với các trường hợp xử lý DLCN tự động.
Tại hội thảo, các đại biểu cũng phân tích dự báo, đưa ra những luận cứ khoa học và thực tiễn về xu hướng phát triển của báo chí hiện đại, những khó khăn thách thức trong việc thực hiện các chiến lược, chủ trương lớn phát triển báo chí Việt Nam (Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025, Chiến lược chuyển đổi số báo chí đến năm 2025 và định hướng đến 2030…) và cơ sở khoa học cho việc sửa đổi, bổ sung Luật Báo chí.
Bên cạnh đó, hội thảo cũng là cơ hội để các chuyên gia trao đổi, chia sẻ những bài học kinh nghiệm, đề xuất những giải pháp, cơ chế, phương thức thực thi Luật Báo chí nhằm nâng cao chất lượng nội dung tác phẩm, hoàn thành tốt trách nhiệm xã hội và gìn giữ sự trong sáng của đạo đức nghề nghiệp. Các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan khác.
Trung Anh (t/h)