Đầu tư công là một trong những trụ cột chính sách và đóng vai trò then chốt trong việc duy trì đà tăng trưởng kinh tế năm 2025. Việc đẩy mạnh giải ngân các dự án hạ tầng trọng điểm không chỉ góp phần bù đắp phần suy giảm từ khu vực xuất khẩu, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đến khu vực doanh nghiệp. Đây chính là nền tảng mở ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý trên thị trường chứng khoán.
Triển vọng đầu tư công năm 2025
Trong báo cáo phân tích mới đây, Agriseco Research đánh giá đầu tư công năm 2025 dự báo đẩy mạnh nhờ động lực tăng trưởng chính để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 2025 là 8%, tạo tiền đề tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026 – 2030 trong bối cảnh xuất khẩu, tiêu dùng khó khăn và tiến độ giải ngân chậm so với kế hoạch trong khi 2025 là năm cuối thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 – 2025. Cùng với đó, Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng quy mô lớn, tập trung phát triển dự án hạ tầng lớn: cao tốc Bắc Nam 2, sân bay Long Thành, các vành đai đô thị, đường sắt, cảng biển, năng lượng. Các cơ chế, chính sách được cải cách để tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, đẩy nhanh phân bổ vốn và giải phóng mặt bằng.
Chính phủ đã điều chỉnh nâng kế hoạch đầu tư công 2025 lên 875.000 tỷ đồng (cao hơn mức dự kiến ban đầu là 790.700 tỷ đồng), tăng 60% so với số giải ngân 2024. Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động khó lường, ảnh hưởng việc Mỹ áp thuế hàng xuất khẩu của Việt Nam, kết quả giải ngân vốn đầu tư công có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng.
Theo đó, Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch so với mức 95% trước đây, tập trung hoàn thành các dự án trọng điểm gồm: 3.000km đường cao tốc, Vành Đai 3 TP. HCM, Vành đai 4 Hà Nội, 1.000 km đường ven biển, sân bay Long Thành, nhà ga T3 Tân Sơn Nhất, T2 Nội Bài, cảng Liên Chiểu, cảng Cần Giờ, đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đường dây 500kV mới (Đường 500 kV Lào Cai – Vĩnh Yên, 500kV Monsoon - Thạch Mỹ).
Việc Chính phủ đồng loạt khởi công và khánh thành 80 công trình, dự án trọng điểm với tổng vốn đầu tư lên tới 445.000 tỷ đồng nhân dịp kỷ niệm 50 năm 30/4 sẽ là cú hích mạnh cho nhóm doanh nghiệp xây dựng, hạ tầng trong năm 2025 và giai đoạn 2026 – 2030. Đây không chỉ là những dự án mang tính biểu tượng quốc gia mà còn mở ra cơ hội tăng trưởng thực chất cho các doanh nghiệp đang tham gia vào chuỗi thi công và phát triển hạ tầng.
Việt Nam còn dư địa tài khoá để thúc đẩy đầu tư công với tỷ lệ nợ công/GDP 2024 ở mức 36 – 37%, thấp hơn mức trần cho phép (60% GDP), bội chi NSNN ở mức 3,4% dưới ngưỡng cảnh báo. Dự báo năm 2025, tỷ lệ nợ công duy trì ở mức 36–37% GDP, nợ Chính phủ khoảng 34–35% GDP, vẫn trong giới hạn cho phép của Quốc hội (theo Bộ Tài chính). Với mục tiêu tăng trưởng GDP 8%, Chính phủ có thể nới bội chi NSNN lên 4−4,5% GDP để tăng nguồn lực cho đầu tư phát triển. Mức nợ công, nợ nước ngoài có thể tiệm cận hoặc vượt ngưỡng cảnh báo (~5% GDP), nhưng vẫn trong tầm kiểm soát.
Quốc hội đã thông qua nhiều luật sửa đổi như Luật Đầu tư công, Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư PPP, Luật Đấu thầu… nhằm tháo gỡ vướng mắc về pháp lý, rút ngắn thời gian triển khai dự án và đẩy nhanh phê duyệt đầu tư thông qua phân cấp, phân quyền. Các quy định mới cũng xử lý các khó khăn về giải phóng mặt bằng, huy động vốn. Nhờ đó, giải ngân đầu tư công được kỳ vọng sẽ tăng tốc trong năm cuối nhiệm kỳ 2021–2025. Nhiều dự án trọng điểm (cao tốc, vành đai, cảng hàng không, đường sắt) đã được tháo gỡ từ đầu năm, hoàn tất thủ tục đầu tư và bàn giao vốn.
Bộ giao thông vận tải sẽ tập trung đẩy mạnh khởi công 19 dự án và hoàn thành 51 dự án giao thông trong năm 2025 với tổng chiều dài 1.466km. Trong đó các dự án trọng điểm sẽ hoàn thành như dự án mở rộng nhà ga T3 Tân Sơn Nhất, đường cất cánh Cảng hàng không quốc tế Long Thành và 12 dự án thành phần thuộc dự án đường cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2021-2025. Điều này kỳ vọng sẽ giúp các doanh nghiệp liên quan đầu tư công hưởng lợi nhờ giá trị hợp đồng xây lắp, xây dựng gia tăng và dần ghi nhận bàn giao các dự án khi hoàn thành.
Mở ra những cơ hội đầu tư đáng chú ý
Việc thúc đẩy giải ngân đầu tư công kỳ vọng sẽ tạo ra các tác động lan tỏa đến nhiều nhóm ngành như vật liệu xây dựng, xây dựng hạ tầng, xây lắp điện, bất động sản, logistics. Đầu tư công được coi là động lực tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh các động lực tăng trưởng kinh tế khác như tiêu dùng, xuất khẩu dự kiến tăng chậm lại trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động.
Theo ước tính của các chuyên gia thống kê, nếu giải ngân được 100% tổng số vốn đầu tư công 2025, GDP tăng thêm 1,4 điểm phần trăm. Gói đầu tư công quy mô lớn, cùng tiến độ cải thiện và chính sách điều hành quyết liệt, là nền tảng quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025.
Nhóm vật liệu xây dựng được hưởng lợi trực tiếp ngay sau giai đoạn giải phóng mặt bằng, khi các dự án bước vào thi công cho đến khi hoàn thành. Với ngành thép, các doanh nghiệp sản xuất và cung ứng thép cho công trình hạ tầng sẽ hưởng lợi nhờ nhu cầu tiêu thụ tăng. Với ngành xi măng và đá xây dựng – nơi chi phí vận chuyển ảnh hưởng lớn – các doanh nghiệp có vị trí gần dự án và thị phần lớn sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Đặc biệt, ngành đá xây dựng được kỳ vọng tăng trưởng tốt nhờ nhu cầu tiêu thụ đá tăng cao trong tình trạng thiếu đất san lấp tại các dự án lớn như cao tốc Bắc Nam giai đoạn 2, sân bay Long Thành, Biên Hòa – Vũng Tàu. Do đó, chúng tôi kỳ vọng các doanh nghiệp đầu ngành đá, sở hữu các mỏ đá với trữ lượng lớn, vị trí nằm gần các dự án trọng điểm sẽ được hưởng lợi.
Về mức độ cải thiện biên lợi nhuận, đối với doanh nghiêp thép, giá nguyên vật liệu đầu vào (quặng sắt, than cốc) đang xu hướng giảm trong khi giá thép, sản lượng tiêu thụ thép dự kiến phục hồi nhờ giải ngân đầu tư công và thị trường BĐS nội địa khởi sắc sẽ giúp biên lợi nhuận cải thiện. Đối với xi măng, dự kiến KQKD sẽ vẫn khó khăn trong năm 2025 nhưng kỳ vọng biên lợi nhuận phục hồi nhờ giá than đầu vào dự báo giảm (theo World Bank) và sản lượng tiêu thụ cải thiện nhẹ. Ngành đá xây dựng có thể duy trì biên lợi nhuận ổn định nhờ giá bán cao trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm.
Nhóm xây dựng hạ tầng được hưởng lợi trực tiếp nhờ thi công các dự án đầu tư công trọng điểm. Một số dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như cao tốc Bắc Nam giai đoạn 1 và 2, sân bay Long Thành, vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh, vành đai 4 – Vùng Thủ đô. Giá trị hợp đồng mới dự kiến tăng mạnh, đồng thời biên lợi nhuận cải thiện nhờ giá nguyên vật liệu ổn định, là những yếu tố tích cực hỗ trợ kết quả kinh doanh năm 2025. Đặc biệt là các nhà thầu lớn, có kinh nghiệm thi công dự án tiếp tục mở rộng backlog và duy trì dòng tiền ổn định giai đoạn tới. Một số yếu tố cần lưu ý của ngành tới từ việc cân đối dòng tiền và thiếu hụt và biến động giá nguyên vật liệu xây dựng.
Nhóm xây lắp hạ tầng điện (trạm biến áp, đường dây) dự kiến hưởng lợi trực tiếp khi hạ tầng năng lượng đang được Chính phủ tập trung đẩy mạnh giúp đảm bảo an ninh năng lượng, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là thu hút FDI và nâng cao vị thế quốc gia điển hình dự án đường dây 500kV mạch 3. Hiện tại, các thách thức liên quan đến thiếu hụt nguồn điện đang cản trợ các doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam.
Nhóm xây lắp điện kỳ vọng sẽ hưởng lợi rõ ràng nhất nhờ khối lượng công việc dự kiến tăng cao trong bối cảnh nhu cầu sử dụng điện gia tăng, đặc biệt tại các khu công nghiệp, trung tâm sản xuất. Trong bối cảnh cơ sở hạ tầng của Việt Nam đang phát triển, nguồn cung khai thác khan hiếm, Chính phủ đang ban hành các chính sách hỗ trợ như Luật điện lực (sửa đổi) 2024, QH Điện VIII, Khởi động lại nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, phát triển Dự án Năng lượng tái tạo, Điện khí LNG, Điện gió ngoài khơi.
Nhóm bất động sản dân cư có thể hưởng lợi gián tiếp khi các dự án đầu tư công lớn được quy hoạch và triển khai, nhờ hạ tầng hoàn thiện sẽ kéo theo nhu cầu nhà ở tại các khu vực lân cận. Các địa phương tiềm năng gồm Hải Phòng, Hưng Yên, Quảng Ninh (miền Bắc) và TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, BR-VT (miền Nam). Một số chính sách tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản cũng kỳ vọng hỗ trợ về vốn và pháp lý cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngành vẫn đối mặt với rủi ro như áp lực trái phiếu, niềm tin thị trường và thanh khoản.
Với nhóm BĐS KCN, kỳ vọng thu hút thêm dòng vốn FDI đầu tư vào khu công nghiệp khi cơ sở hạ tầng giao thông, cao tốc được hoàn thiện sẽ giúp tăng tính liên thông giữa các vùng và khu công nghiệp. Tuy nhiên, một rủi ro đáng lưu ý trong trung hạn là các chính sách thuế quan đối ứng giữa các nền kinh tế lớn. Diễn biến này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến kế hoạch mở rộng sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia, từ đó làm giảm nhu cầu thuê đất KCN và dòng vốn FDI đầu tư vào Việt Nam. Chính sách thuế quan cũng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh thu hút FDI với các quốc gia khác trong khu vực nếu Việt Nam chịu các mức thuế cao hơn. Việc Chính phủ thành lập Quỹ Hỗ trợ đầu tư, ban hành thủ tục đặc biệt đối với các dự án KCN chiến lược, kỳ vọng sẽ duy trì vị thế cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao.
Ngành logistics kỳ vọng có thể hưởng lợi gián tiếp khi đầu tư công được thúc đẩy, cơ sở hạ tầng được cải thiện. Các tuyến cao tốc sau khi hoàn thiện sẽ khiến hoạt động logistics thuận lợi hơn nhiều, qua đó là chất xúc tác để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài.
Nhóm cảng biển và cảng hàng không dự kiến sẽ hưởng lợi sớm nhờ kỳ vọng đẩy mạnh các đại dự án Sân bay quốc tế Long Thành, sân bay Tân Sơn Nhất, Nội Bài mở rộng, cảng Lạch Huyện, Cái Mép – Thị Vải, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Theo đó, nhóm vận tải hàng hóa, hành khách qua đường biển, đường hàng không được hưởng lợi từ gia tăng lưu lượng hang hóa, công suất khai thác.
Trung Anh