Tại sao chuyển 4,5 tỷ USD trái phép qua biên giới mà không bị phát hiện?

Cơ quan điều tra xác định bà Trương Mỹ Lan và các đối tượng đã thực hiện 107 giao dịch chuyển tiền đi và 152 giao dịch nhận tiền từ nước ngoài. Tổng số tiền bị quy kết vận chuyển tiền trái phép qua biên giới là 4,5 tỷ USD. Thế nhưng, mọi giao dịch trong số này đều không nằm trong diện cảnh báo...

Đáng chú ý, từ năm 2012-2022, Ngân hàng SCB đã thực hiện báo cáo Cục Phòng chống rửa tiền về các giao dịch chuyển tiền điện tử từ 1.000 USD trở lên. Tổng số file báo cáo là 3.160 với 313.705 giao dịch chuyển đi, nhận về. Ngoài ra, còn có 151 báo cáo giao dịch đáng ngờ.

Trước thời điểm khởi tố vụ án ngày 7/10/2022, các công ty thuộc Tập đoàn Vạn Thịnh Phát chuyển tiền ra nước ngoài và nhận tiền về không nằm trong danh sách “đen”, là đối tượng bị điều tra truy tố xét xử, không nằm trong danh sách cảnh báo của NHNN và của các quốc gia khác…

Bà Trương Mỹ Lan bị cáo buộc vận chuyển trái phép 4,5 tỷ USD qua biên giới

Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát Trương Mỹ Lan, bị cáo buộc vận chuyển trái phép hơn 4,5 tỷ USD (khoảng 106.730 tỷ đồng) qua biên giới trong 10 năm; rửa tiền hơn 445.000 tỷ đồng.

Cơ quan Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03), Bộ Công an vừa ban hành kết luận điều tra vụ án xảy ra tại Tập đoàn Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng SCB giai đoạn hai.

C03 đề nghị truy tố bà Trương Mỹ Lan, Chủ tịch Tập đoàn Vạn Thịnh Phát về các tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Rửa tiền và Vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới. Ba đồng phạm của bà Lan ở nhóm tội này là: Nguyễn Phương Anh, phó tổng giám đốc công ty cổ phần Tập đoàn Sài Gòn Peninsula; Trịnh Quang Công, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn quản lý Acumen; Trương Khánh Hoàng, nguyên quyền Tổng giám đốc Ngân hàng SCB.

Đồng phạm với bà Lan ở hành vi Rửa tiền là: Chu Lập Cơ, chồng bà Lan, Chủ tịch Công ty cổ phần Đầu tư Quảng trường thời đại (Việt Nam) - Times Square; Bùi Văn Dũng, lái xe riêng của bà Lan; Trần Thị Hoàng Uyên, thư ký của bà Lan; Trần Xuân Phượng, thư ký của Ngô Thanh Nhã, Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Vạn Thịnh Phát.

Liên quan vụ án, Tô Thị Anh Đào, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tư Vạn Thịnh Phát, bị đề nghị truy tố về tội Vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới.

Bốn người khác bị đề nghị truy tố về hai tội danh Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới là Nguyễn Vũ Anh Thi, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Phát triển hạ tầng và Bất động sản Việt Nam; Nguyễn Hữu Hiệu, Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần đầu tư Square Việt Nam, công ty cổ phần Tập đoàn Đầu tư An Đông, Công ty Cổ phần Quản lý Bất động sản Windsor; Võ Tấn Hoàng Văn, nguyên tổng giám đốc ngân hàng SCB; Bùi Anh Dũng, nguyên chủ tịch HĐQT ngân hàng SCB.

Nguyên phó tổng giám đốc SCB Trần Thị Mỹ Dung bị đề nghị truy tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản và Rửa tiền.

Không có cơ sở phân tích, nghi ngờ vụ chuyển 4,5 tỷ USD trái phép qua biên giới

Cơ quan điều tra xác định bà Trương Mỹ Lan và các đối tượng đã thực hiện 107 giao dịch chuyển tiền đi và 152 giao dịch nhận tiền từ nước ngoài. Tổng số tiền bị quy kết vận chuyển tiền trái phép qua biên giới là 4,5 tỷ USD.

Điều tra về trách nhiệm của các cơ quan quản lý cũng như các cá nhân liên quan, CQĐT xác định căn cứ Luật Phòng chống rửa tiền, từ năm 2012-2022, Ngân hàng SCB đã báo cáo các giao dịch lớn, các giao dịch chuyển tiền điện tử quốc tế, các giao dịch đáng ngờ được thực hiện qua ngân hàng. Các báo cáo này được gửi đến Cục Phòng chống rửa tiền thuộc Cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng (NHNN).

Trong đó, SCB cũng báo cáo cả 107 giao dịch chuyển tiền đi và 152 giao dịch nhận tiền về nói trên tại 146 báo cáo bằng văn bản nhưng không có khách hàng thực hiện.

Cũng trong 10 năm này, không có cơ quan quản lý Nhà nước nào tiến hành thanh tra, kiểm tra đối với các khách hàng đã thực hiện các giao dịch chuyển tiền qua biên giới nói trên.

Theo quy định, Cục Phòng chống rửa tiền có trách nhiệm tiếp nhận thông tin, báo cáo từ các tổ chức theo quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền. Cơ quan này cũng có trách nhiệm tiếp nhận các thông tin khác nghi ngờ liên quan phòng chống rửa tiền, tài trợ khủng bố.

Sau khi tiếp nhận, Cục Phòng chống rửa tiền có trách nhiệm phân tích, xử lý báo cáo, thông tin nghi ngờ liên quan đến rửa tiền.

Từ năm 2012-2022, Ngân hàng SCB đã thực hiện báo cáo Cục Phòng chống rửa tiền về các giao dịch chuyển tiền điện tử từ 1.000 USD trở lên. Tổng số file báo cáo là 3.160 với 313.705 giao dịch chuyển đi, nhận về. Ngoài ra, còn có 151 báo cáo giao dịch đáng ngờ.

Trước thời điểm khởi tố vụ án ngày 7/10/2022, các công ty thuộc Tập đoàn Vạn Thịnh Phát chuyển tiền ra nước ngoài và nhận tiền về không nằm trong danh sách “đen”, là đối tượng bị điều tra truy tố xét xử, không nằm trong danh sách cảnh báo của NHNN và của các quốc gia khác…

Do đó, Cục Phòng chống rửa tiền không có cơ sở để xác định hơn 313.000 giao dịch chuyển tiền điện tử có giao dịch liên quan đến hoạt động rửa tiền, vận chuyển tiền của hệ sinh thái Vạn Thịnh Phát.

Còn 151 báo cáo giao dịch đáng ngờ mà Ngân hàng SCB gửi lên, không có danh sách các công ty thuộc Vạn Thịnh Phát chuyển tiền đi, nhận tiền về nên Cục không có cơ sở để phân tích, nghi ngờ.

Một cơ quan chức năng khác là Vụ Quản lý ngoại hối (NHNN) không có chức năng kiểm tra, thanh tra hoạt động ngoại hối của các cá nhân, tổ chức nói chung cũng như hoạt động chuyển tiền ra nước ngoài và nhận tiền về Việt Nam.

Vụ Quản lý ngoại hối chỉ thống kê, theo dõi số liệu trên cơ sở số liệu báo cáo tổng hợp của các ngân hàng mà không có số liệu giao dịch cụ thể từng cá nhân, tổ chức.

Quá trình theo dõi số liệu tổng hợp do Ngân hàng SCB cung cấp, Vụ Quản lý ngoại hối không có cơ sở phát hiện sự bất thường trong việc chuyển tiền, nhận tiền nước ngoài.

CQĐT kết luận không có căn cứ xem xét trách nhiệm của Cục Phòng chống rửa tiền, Vụ Quản lý ngoại hối trong việc các đối tượng, công ty thuộc Vạn Thịnh Phát và Ngân hàng SCB làm trái quy định về chuyển tiền quốc tế.

Báo cáo rủi ro về rửa tiền bị phớt lờ

Xác minh tại Ngân hàng SCB, CQĐT xác định Kiểm toán nội bộ, Ban Kiểm soát SCB có trách nhiệm giám sát các giao dịch chuyển tiền lớn trên hệ thống Core Banking. Từ đó, kiến nghị cảnh báo các rủi ro, báo cáo HĐQT, Tổng giám đốc SCB.

Thực tế, Kiểm toán nội bộ, Ban Kiểm soát SCB có thực hiện giám sát và báo cáo hàng tháng đối với với các giao dịch chuyển tiền đi, nhận tiền. Các báo cáo nêu vấn đề hồ sơ pháp lý khách hàng không đúng, nhiều giao dịch thiếu hồ sơ chứng từ… và kiến nghị kiểm soát chặt chẽ hồ sơ chuyển tiền, lưu trữ chứng từ đầy đủ, thực hiện đúng quy định, hạn chế rủi ro tiềm ẩn về rửa tiền.

Tuy nhiên, họ không nhận được kết quả phản hồi đối với các báo cáo hàng tháng nói trên.

Trong khi đó, HĐQT Ngân hàng SCB không giao cho thành viên HĐQT nào quản lý, chỉ đạo, chịu trách nhiệm đối với mảng chuyển tiền quốc tế.

Minh Nguyên (t/h)