Trong những năm qua, hệ thống pháp luật về nhà ở đã ngày càng được hoàn thiện, tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại, bất cập, vi phạm trong công tác quản lý, sử dụng nhà ở xã hội tại một số địa phương.
Tháo gỡ khó khăn của dự án nhà ở xã hội để thu hút các doanh nghiệp bất động sản đầu tư
Kỳ họp thứ 6, HĐND TP Hồ Chí Minh đã chính thức thông qua 40 nghị quyết, trong đó, quyết định dành 12.400 tỷ đồng, chiếm 10% tổng vốn ngân sách để xây 93 ngàn căn nhà ở xã hội trong giai đoạn đến năm 2030. Đồng thời, HĐND cũng đã có nghị quyết riêng giám sát việc thực hiện các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố.
Tại TP Hồ Chí Minh, nhu cầu nhà ở xã hội rất lớn nhưng nguồn cung còn chậm. Việc giám sát sẽ đánh giá các khó khăn và vướng mắc, hạn chế bất cập trong việc thực hiện các dự án, các chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội.
HĐND thành phố sẽ làm việc với UBND, với từng địa phương, các sở như sở xây dựng, quy hoạch kiến trúc, sở tài nguyên và môi trường… để kiểm tra việc tổ chức thực hiện các dự án nhà ở xã hội. Phối hợp về thủ tục giữa địa phương và các sở ngành có thông suốt chưa cũng như kiểm tra, xử lý các vi phạm khi thực hiện các dự án nhà ở xã hội.
TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu phát triển diện tích nhà ở nhiệm kỳ này cao gấp 2,3 lần nhiệm kỳ trước, trong đó ưu tiên xây dựng nhà ở xã hội, dự kiến sẽ có 35 ngàn căn nhiệm kỳ này, với 6 giải pháp như rà soát lại quỹ đất, quỹ nhà thương mại dành 20% quỹ đất cho nhà ở xã hội, rút gọn cải cách thủ tục xây dựng nhà ở xã hội, từ 345 ngày xuống còn 153 ngày đối với dự án có nguồn gốc đất của tư nhân và từ 540 ngày xuống còn 300 ngày với các dự án nguồn gốc đất công.
Lập tổ giám sát việc mua bán nhà ở xã hội
Mới đây, TP. Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện chuyên đề Giải pháp đẩy mạnh công tác quản lý, sử dụng nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2021 - 2025, nhằm mục đích tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định pháp luật về mua bán, quản lý, sử dụng nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố.
Kế hoạch của thành phố Hà Nội nêu các cơ quan chức năng thành phố sẽ tập huấn, tuyên truyền văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng nhà chung cư; công tác quản lý chất lượng công trình.
Thành phố giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các sở ngành có liên quan và UBND các quận, huyện, thị xã kiểm tra danh sách các đối tượng dự kiến được giải quyết mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội nhằm phát hiện người được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng hoặc không đủ điều kiện để thông báo cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội biết để xoá tên trong danh sách dự kiến được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội.
UBND cấp huyện nơi có nhà ở xã hội chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện các nội dung quy định về trách nhiệm của UBND cấp huyện trong công tác mua bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội tại các dự án nhà ở xã hội, nhà ở xã hội trên địa bàn do mình quản lý theo quy định về quản lý bán, cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn.
Cụ thể, cấp huyện chỉ đạo UBND cấp xã thành lập tổ giám sát để theo dõi, giám sát việc bán, cho thuê, thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn do mình quản lý.
Cùng với đó, tăng cường kiểm tra, theo dõi, giám sát việc quản lý sử dụng nhà ở của các đối tượng được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội trên địa bàn nhằm xác định các trường hợp bán lại, cho thuê, cho ở nhờ, không sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích và tự ý thay đổi thiết kế công trình, căn hộ; kịp thời xử lý theo quy định của pháp luật.
Đặc biệt, cần làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan khi để xảy ra sai phạm, không xử lý dứt điểm; kịp thời xử lý vi phạm (nếu có) về mua bán, thuê, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định; trường hợp vượt thẩm quyền báo cáo UBND thành phố để xử lý.
Thành phố yêu cầu các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội tuân thủ việc mua bán, quản lý và sử dụng nhà ở xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội theo quy định của pháp luật; chủ động phối hợp với UBND cấp huyện, công an cấp xã sở tại để tiến hành kiểm tra thường xuyên, nắm bắt việc thay đổi nhân khẩu, hộ gia đình, cá nhân để phát hiện việc mua bán, sử dụng nhà ở xã hội sai quy định. Trường hợp phát hiện đối tượng mua bán, sử dụng nhà ở xã hội không đúng quy định, xử lý vi phạm theo quy định hoặc đề xuất biện pháp xử lý, báo cáo UBND cấp huyện để xử lý vi phạm nếu vượt thẩm quyền.
Công an thành phố được giao nhiệm vụ chỉ đạo công an quận, huyện, thị xã, xã, phường, thị trấn nơi có nhà ở xã hội thông qua công tác quản lý nhân hộ khẩu, tạm trú, tạm vắng để theo dõi những hộ, nhân khẩu đang cư trú thực tế trong các căn hộ nhà ở xã hội; thực hiện kiểm tra thường xuyên, nắm bắt việc thay đổi nhân khẩu, hộ gia đình, cá nhân và xác định các trường hợp bán lại, cho thuê lại, cho ở nhờ, mượn, không sử dụng hoặc sử dụng không đúng mục đích để ở; khịp thời thông báo cho UBND cấp huyện, UBND cấp xã nơi có dự án nhà ở xã hội để kiểm tra, xử lý theo quy định.
Sở Xây dựng được giao nhiệm vụ chủ trì xây dựng và tổ chức triển khai kế hoạch kiểm tra các công trình xây dựng nhà ở xã hội đang triển khai trên địa bàn thành phố. Nội dung kiểm tra về việc tuân thủ quy định của pháp luật về quy hoạch, thiết kế, giấy phép xây dựng và trật tự xây dựng.
Theo báo cáo mới đây của Bộ Xây dựng, trong quý I/2022, cả nước có 4 dự án nhà ở xã hội hoàn thành, 98 dự án đang triển khai, các sở xây dựng ban hành văn bản thông báo đủ điều kiện bán nhà ở trong tương lai 9 dự án.
Đáng chú ý, trong khoảng thời gian này cả nước chỉ có 3 dự án nhà ở xã hội cấp phép mới, quy mô gần 1.200 căn tại Lạng Sơn, Phú Thọ và Quảng Ninh, nhưng lại có đến 39 dự án nhà ở thương mại quy mô gần 18.700 căn hộ được cấp phép mới.
Theo đại diện Bộ Xây dựng, đến hết năm 2021, cả nước đã hoàn thành 266 dự án với hơn 142.000 căn nhà ở xã hội, tổng diện tích hơn 7,1 triệu mét vuông sàn (bao gồm cả nhà thu nhập thấp và nhà công nhân), quá chậm so với yêu cầu đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
Dự báo giai đoạn 2021-2025 nhu cầu về nhà ở xã hội cả nước cần khoảng 294.600 căn với tổng mức đầu tư khoảng 220.000 tỷ đồng. Để đáp ứng nhu cầu rất lớn trên, nhiều chuyên gia kiến nghị cần sớm sửa đổi Luật Nhà ở năm 2014, Luật Kinh doanh BĐS 2014 nhằm tháo gỡ vướng mắc, bất cập trong thực hiện chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, đảm bảo cho chủ đầu tư dự án được hưởng ưu đãi thực chất.
Trung Anh (t/h)