Trong một tháng, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra 562 vụ, xử lý 513 vụ và chuyển 9 vụ có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra. Hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu và không rõ nguồn gốc tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, trong khi thương mại điện tử đang trở thành mắt xích giúp hàng vi phạm đi từ kho chứa đến người mua.
Hàng giả, hàng nhập lậu dẫn đầu vi phạm
Theo báo cáo của Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội, trong kỳ từ ngày 16/7 đến 15/8/2026, lực lượng chức năng thực hiện 562 vụ kiểm tra, tăng 284 vụ, tương đương 102,2% so với tháng trước. Số vụ được xử lý là 513, tăng 271 vụ, tương đương khoảng 112%.
Đáng chú ý, 554 trong tổng số 562 vụ là kiểm tra đột xuất, chiếm 98,6%. Chỉ có 8 vụ được thực hiện theo kế hoạch định kỳ. Kết quả này cho thấy hoạt động kiểm tra đang chuyển dần từ rà soát diện rộng sang thu thập thông tin, nhận diện dấu hiệu và kiểm tra những địa điểm có nguy cơ vi phạm.
Tổng tiền xử phạt hành chính trong kỳ đạt hơn 5,14 tỷ đồng. Trị giá hàng hóa bị tịch thu hơn 808 triệu đồng; hàng hóa buộc tiêu hủy hoặc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả trị giá hơn 2,07 tỷ đồng. Có 9 vụ mang dấu hiệu tội phạm được chuyển sang cơ quan điều tra. Tuy nhiên, danh sách và hành vi cụ thể của toàn bộ 9 vụ chưa được công bố đầy đủ, vì vậy chưa thể coi đây đều là các vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả.
Trong 591 hành vi vi phạm được thống kê, nhóm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đứng đầu với 168 hành vi, cao hơn 139 hành vi liên quan đến hàng nhập lậu và 50 hành vi kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Ngoài ra còn có 83 hành vi vi phạm về giá, 21 hành vi thuộc lĩnh vực thương mại điện tử và 7 hành vi vi phạm an toàn thực phẩm.
Riêng nhóm xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bị xử phạt hơn 3,22 tỷ đồng; giá trị hàng hóa bị tịch thu, tiêu hủy hoặc buộc khắc phục hậu quả hơn 1,21 tỷ đồng. Lũy kế 8 tháng đầu năm, lực lượng chức năng Hà Nội đã xử lý 1.411 hành vi thuộc nhóm này, thu phạt hơn 17,2 tỷ đồng. Giá trị hàng hóa phải tịch thu, tiêu hủy hoặc khắc phục hậu quả vượt 20 tỷ đồng.
Một vụ việc đáng chú ý được phát hiện ngày 6/8. Đội Quản lý thị trường số 14 phối hợp Phòng An ninh kinh tế, Công an thành phố Hà Nội kiểm tra 5 cơ sở sản xuất, kinh doanh LPG tại các xã Nam Phù, Tam Hưng và Thường Tín.
Quản lý thị trường Hà Nội phối hợp lực lượng Công an kiểm tra hàng hóa. Nguồn: QLTT Hà Nội
Lực lượng chức năng phát hiện nhiều chai LPG giả, LPG có dấu hiệu giả cùng 1.645 tem chống hàng giả và 257 màng co mang thông tin của các doanh nghiệp kinh doanh gas. Tại một cơ sở nạp LPG ở thôn Đông Trạch, xã Nam Phù, hơn 1,14 tấn LPG được xác định là hàng giả. Hồ sơ cùng hàng hóa liên quan đã được chuyển cơ quan công an do vụ việc có dấu hiệu hình sự.
Vi phạm thực phẩm cũng trở nên đáng lo ngại khi thị trường bước vào mùa Trung thu. Trong kỳ báo cáo, lực lượng quản lý thị trường xử lý 70 vụ liên quan đến thực phẩm, tổng số tiền phạt gần 530 triệu đồng. Tang vật gồm khoảng 798kg thịt, nội tạng và sản phẩm động vật; hơn 923kg trái cây tươi, sấy khô; 279 lít và 110 lon rượu.
Lực lượng chức năng còn phát hiện 1.122 bánh Trung thu, 3.936 sản phẩm kẹo đồ chơi, 180 hộp, lọ thực phẩm chức năng và thực phẩm bổ sung cùng nhiều loại bánh kẹo, trà, đồ uống không đáp ứng quy định.
Tại phố Hồng Mai, lực lượng quản lý thị trường và Công an phường Bạch Mai từng tạm giữ gần 800 bánh Trung thu do nước ngoài sản xuất. Chủ hàng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ; số bánh được mua về để kinh doanh qua mạng. Chỉ trong tuần đầu cao điểm, Đội Quản lý thị trường số 5 đã xử lý 4 vụ và buộc tiêu hủy khoảng 1.000 bánh Trung thu không rõ nguồn gốc cùng gần 40kg nguyên liệu làm bánh.
Hàng vi phạm đi từ kho lên mạng
Điểm chung nổi lên qua nhiều vụ việc là hàng hóa không còn chỉ được bày bán công khai tại chợ hoặc cửa hàng. Các đối tượng có thể chia nhỏ hàng, tập kết tại nhiều kho, quảng cáo trên mạng xã hội, livestream rồi giao trực tiếp cho khách. Địa chỉ bán hàng, kho chứa và chủ thể vận hành tài khoản có thể không trùng nhau, thậm chí thay đổi thường xuyên.
Trong tháng 8, lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội phát hiện và xử lý 22 vụ thuộc lĩnh vực thương mại điện tử, phạt tổng cộng 477,5 triệu đồng. Trong đó, 21 vụ bị phạt 375 triệu đồng; một vụ khác bị phạt 102,5 triệu đồng, tang vật gồm 4.278 lọ mực in, trị giá hơn 128 triệu đồng.
Lực lượng QLTT kiểm tra hàng hóa vi phạm quyền SHTT. Ảnh: TTCP
Như vậy, thương mại điện tử chưa phải nhóm có số vụ nhiều nhất, nhưng lại là phương thức phân phối gắn với nhiều loại vi phạm khác. Một sản phẩm vừa có thể là hàng nhập lậu, vừa không có hóa đơn, giả mạo nhãn hiệu và được bán qua mạng. Do cách thống kê theo hành vi, tổng số hành vi vi phạm vì thế có thể cao hơn số vụ kiểm tra.
Ở nhóm dược, mỹ phẩm, kết quả xử lý của Sở Y tế Hà Nội trong tháng 8 cũng cho thấy vi phạm không chỉ dừng ở nguồn gốc hàng hóa. Trong danh sách công khai từ ngày 10-14/8, 9 cơ sở bị phạt tổng cộng 504 triệu đồng. Các hành vi gồm bán thuốc không đúng phạm vi được cấp phép, vi phạm điều kiện hoạt động, quảng cáo vượt quá phạm vi chuyên môn và thiếu thủ tục công bố thiết bị y tế.
Đối với vàng, bạc và ngoại tệ, thông tin công khai hiện chủ yếu phản ánh việc tăng cường phòng ngừa, chưa cho thấy đây là nhóm có nhiều vụ vi phạm nhất trong kỳ báo cáo. Hà Nội đã yêu cầu kiểm soát các biểu hiện đầu cơ, găm hàng, thao túng giá; kiểm tra nguồn gốc, hóa đơn, niêm yết giá, hoạt động mua bán vàng trái phép và việc chấp hành quy định phòng, chống rửa tiền.
Với xăng dầu, hoạt động kinh doanh tại Hà Nội nhìn chung vẫn ổn định. Một số cửa hàng từng thiếu hàng cục bộ nhưng nguyên nhân được xác định là giao hàng chậm hoặc vận chuyển ùn tắc. Điểm nóng rõ hơn nằm ở hoạt động sang chiết, phân phối LPG giả, nơi hàng hóa vi phạm có thể đi qua nhiều khâu trước khi đến cửa hàng bán lẻ.
Bức tranh thị trường Hà Nội vì thế cho thấy ba vấn đề nổi bật: hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng mạnh; thực phẩm không rõ nguồn gốc xuất hiện theo mùa vụ; thương mại điện tử trở thành kênh che giấu và phân phối hàng vi phạm. Việc kiểm tra tăng gấp đôi phản ánh cường độ giám sát cao hơn, nhưng 9 vụ phải chuyển cơ quan điều tra cũng cho thấy một số hành vi đã vượt khỏi phạm vi vi phạm hành chính thông thường.
Quốc Toản