Trung Quốc đã tăng cường kiểm soát hoạt động nhập khẩu tại khu vực biên giới; siết chặt công tác kiểm dịch, kiểm nghiệm và quản lý chất lượng sản phẩm nông sản thực phẩm nhập khẩu. Do đó, phương thức xuất khẩu tiểu ngạch ngày càng bấp bênh, không bền vững, cần chuyển nhanh sang xuất khẩu chính ngạch.
Trong 11 tháng của năm 2023, dù chịu nhiều bất lợi từ sự suy giảm thương mại toàn cầu, nhưng xuất nhập khẩu Việt Nam - Trung Quốc vẫn đạt 155,7 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 56 tỷ USD, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm 2022, là điểm sáng trong hoạt động xuất khẩu của cả nước. Không chỉ là thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 của nước ta, Trung Quốc còn cung ứng một lượng hàng hóa lớn - đầu vào quan trọng của nhiều ngành sản xuất tại Việt Nam.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, hoạt động thương mại giữa các tỉnh thành khu vực phía bắc với Trung Quốc vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập. Xuất khẩu sang Trung Quốc không ngừng được cải thiện, nhưng nhóm hàng nông, thủy sản chủ yếu vẫn xuất theo đường tiểu ngạch.
Hạ tầng biên giới còn rất nhiều hạn chế, đặc biệt là hạ tầng thương mại biên giới còn rất thiếu và yếu; việc nâng cấp, mở mới các cặp cửa khẩu chưa theo kịp nhu cầu thương mại, thể chế của hai bên còn những điểm khác nhau; hạn chế về việc ứng dụng công nghệ mới trong quản lý hoạt động ở các cửa khẩu. Các cửa khẩu chính hay cửa khẩu phụ vẫn hoạt động theo lối truyền thống.
Bộ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Hồng Diên đề nghị, các địa phương, ngành hàng và doanh nghiệp cần thực hiện các giải pháp đồng bộ, sớm chấm dứt xuất khẩu tiểu ngạch để chuyển sang chính ngạch.
“Các địa phương phải thực hiện tốt Đề án Xuất khẩu chính ngạch mà Bộ Công thương xây dựng và đã được Chính phủ thông qua, đẩy mạnh xây dựng chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, chú trọng xúc tiến thương mại, tăng cường giao thương để doanh nghiệp hai nước có điều kiện tìm hiểu cơ hội hợp tác thương mại đầu tư ở khu vực biên giới”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.
Trên thực tế, ngành hàng trái cây đã tận dụng được cơ hội mở cửa thị trường và giá tăng cao để đẩy mạnh xuất khẩu nhờ quá trình đầu tư vùng trồng đúng chuẩn, tuân thủ các yêu cầu dù nhỏ nhất của thị trường Trung Quốc.
Theo Bộ Nông Nghiệp và phát triển nông thôn, các loại nông sản của Việt Nam được thị trường tỷ dân ưa chuộng, trong đó có các loại quả trong quá trình đàm phán xuất khẩu chính ngạch. Nếu quá trình này được thông qua, thì sẽ nâng kim ngạch xuất nhập khẩu hai nước lên.
Bộ Công Thương cho biết sẽ tăng cường đàm phán mở rộng danh mục cửa khẩu được phép xuất nhập khẩu nông sản, lương thực. Bộ cũng cho biết sẽ kết hợp với sở công thương địa phương hướng dẫn các doanh nghiệp, hộ nông dân trong quá trình sản xuất để đáp ứng quy định của thị trường Trung Quốc trong việc nhập khẩu hàng hoá và đưa xuất khẩu nông sản, thuỷ sản của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc theo hướng chính ngạch, bền vững.
Trung Anh