Tỷ lệ kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường tại các khu công nghiệp ở Hà Nội còn thấp, trong khi nhiều chủ đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp tồn tại thiếu sót trong quản lý chất thải, hồ sơ môi trường. Thanh tra thành phố cũng chỉ ra những bất cập trong thẩm định, cấp giấy phép môi trường và xử lý vi phạm.
Theo Kết luận thanh tra số 9186/KL-TTTP(NV2) ngày 25/9/2026 của Thanh tra TP Hà Nội, công tác kiểm tra việc chấp hành pháp luật về môi trường tại các khu công nghiệp trên địa bàn chưa đáp ứng yêu cầu. Năm 2023, Ban Quản lý các khu công nghiệp kiểm tra 25 trong tổng số khoảng 700 doanh nghiệp, đạt 3,5%; năm 2024 kiểm tra 22 doanh nghiệp, tương đương 3,1%. Từ năm 2025 đến tháng 4/2026, không có cuộc kiểm tra nào về việc chấp hành pháp luật môi trường tại các khu công nghiệp.
Nhiều thiếu sót trong quản lý chất thải
Qua kiểm tra, Thanh tra thành phố ghi nhận nhiều tồn tại tại các khu công nghiệp như Nội Bài, Thăng Long, Nam Thăng Long,... Các thiếu sót tập trung vào việc lập, nộp báo cáo môi trường; quản lý chứng từ chất thải nguy hại; ghi chép sổ vận hành hệ thống xử lý nước thải và bố trí nhân sự phụ trách môi trường.
Đáng chú ý, trong số doanh nghiệp được kiểm tra, có 18 doanh nghiệp không lập hoặc lập chưa đầy đủ, chưa đúng quy định báo cáo công tác bảo vệ môi trường; 7 doanh nghiệp được cấp giấy phép môi trường nhưng chậm thực hiện thủ tục liên quan. Một số đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đối với khu vực lưu giữ chất thải nguy hại.
Tại Khu công nghiệp Nội Bài, Công ty TNHH Phát triển Nội Bài ghi chép sổ vận hành hệ thống xử lý nước thải chưa đầy đủ, đồng thời chưa xây dựng hồ sự cố cho hệ thống xử lý nước thải tập trung trong giai đoạn 2022–2025 dù đã có kiến nghị kiểm toán.
Ở Khu công nghiệp Thăng Long, báo cáo môi trường của Công ty TNHH Khu công nghiệp Thăng Long bị chậm, chưa đầy đủ; việc kiểm soát kết quả quan trắc của các doanh nghiệp thứ cấp còn hạn chế. Tại Khu công nghiệp Nam Thăng Long, đơn vị hạ tầng chậm chuyển giao chất thải nguy hại cho đơn vị tiếp nhận theo hợp đồng và thiếu thông tin trong sổ vận hành hệ thống xử lý nước thải.
Thanh tra cũng phát hiện những bất cập tại Khu công nghiệp Hà Nội gồm chậm nộp báo cáo môi trường, thiếu quy định về bảo vệ môi trường hoặc chưa bố trí nhân sự chuyên trách.
Phát hiện dấu hiệu vi phạm nhưng chưa chuyển hồ sơ
Kết luận thanh tra nêu một số trường hợp có dấu hiệu vi phạm hành chính về môi trường, phân chia nhà xưởng cho thuê chưa phù hợp với hồ sơ đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường; đồng thời thiếu báo cáo môi trường năm 2022 của doanh nghiệp và các đơn vị thuê nhà xưởng.
Tại Khu công nghiệp Phú Nghĩa, Công ty CP Chăn nuôi C.P Việt Nam – Chi nhánh Nhà máy 3 tại Hà Nội lưu giữ chất thải nguy hại phát sinh từ hoạt động vệ sinh hóa chất tại khu vực chứa chất thải rắn thông thường, dẫn đến tình trạng để lẫn các loại chất thải.
Trong khi đó, tại Khu công nghiệp Thăng Long, một số chỉ tiêu trong mẫu nước thải của Công ty TNHH Aikawa Việt Nam vượt giới hạn theo hợp đồng đấu nối nước thải.
Theo kết luận, ba doanh nghiệp trên có dấu hiệu vi phạm hành chính nhưng đoàn thanh tra chưa báo cáo lãnh đạo Ban Quản lý để chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Bất cập trong thẩm định, cấp phép môi trường
Không chỉ công tác kiểm tra, giám sát, hoạt động thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và cấp giấy phép môi trường cũng bộc lộ hạn chế.
Đối với dự án tại Khu công nghiệp Phú Hà của Công ty TNHH Hòa Phú Invest, phiếu nhận xét của một thành viên hội đồng thẩm định chưa đúng mẫu quy định; danh sách hội đồng chưa được công khai trực tuyến. Hồ sơ cũng thiếu đại diện cơ quan nhà nước quản lý công trình thủy lợi trong trường hợp dự án xả nước thải vào công trình này.
Với dự án đầu tư, xây dựng công viên công nghệ sinh học của Công ty CP Pacific Land Việt Nam, danh sách hội đồng thẩm định chưa được công khai và hồ sơ thẩm định thiếu báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc tài liệu tương đương.
Đáng chú ý, trong 16 hồ sơ cấp giấy phép môi trường được kiểm tra, có 6 hồ sơ chưa bảo đảm đầy đủ yêu cầu về việc cơ quan cấp phép trực tiếp chứng kiến lấy mẫu chất thải để phân tích. Việc doanh nghiệp thuê đơn vị đủ điều kiện lấy mẫu, phân tích không thay thế yêu cầu chứng kiến theo quy định được nêu trong kết luận.
Ngoài ra, Ban Quản lý còn thiếu giám sát việc thực hiện các thông báo kết luận của Kiểm toán Nhà nước liên quan đến Khu công nghiệp Thăng Long và Khu công nghiệp Nội Bài.
Yêu cầu rà soát trách nhiệm, tăng cường kiểm tra
Từ các tồn tại trên, Thanh tra TP Hà Nội kiến nghị Chủ tịch UBND thành phố chỉ đạo Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố rà soát trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan; khắc phục các thiếu sót và chuyển hồ sơ vi phạm đến cơ quan có thẩm quyền nếu vượt thẩm quyền xử lý.
Cùng với đó, Ban Quản lý cần phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tháo gỡ khó khăn, rà soát quy định và tăng cường kiểm tra, đặc biệt đối với hoạt động thu gom, vận chuyển, tiếp nhận và xử lý chất thải. Các hành vi vi phạm cần được lập hồ sơ, chuyển cơ quan chức năng xử lý kịp thời; chủ đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các yêu cầu khắc phục.
Những hạn chế được chỉ ra cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả giám sát môi trường tại các khu công nghiệp, bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh tuân thủ quy định và hạn chế nguy cơ ô nhiễm phát sinh.
Phượng Hòa