Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều dấu hiệu vi phạm tại Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (Petimex), từ bán xăng dầu sai quy định, thiếu chứng từ đến quản lý quỹ bình ổn và dự trữ bắt buộc. Cơ quan thanh tra kiến nghị xử lý theo quy định pháp luật.
Nhiều giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật
Theo Kết luận thanh tra số 709/KL-TTCP ngày 02/10/2026, Thanh tra Chính phủ đã kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật trong hoạt động mua bán, kinh doanh xăng dầu tại Petimex. Cuộc thanh tra được thực hiện từ ngày 23/4/2026 đến ngày 1/6/2026, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Petimex có trụ sở tại tỉnh Đồng Tháp, hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu và có hệ thống phân phối tại nhiều tỉnh, thành phố. Theo báo cáo tài chính hợp nhất đã được kiểm toán giai đoạn 2022–2025, hoạt động kinh doanh xăng dầu của doanh nghiệp đóng góp 7.878 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, kết quả thanh tra cho thấy bên cạnh quy mô hoạt động lớn, doanh nghiệp còn tồn tại nhiều vấn đề trong công tác điều hành kinh doanh, quản lý tài chính, kiểm soát hàng hóa và thực hiện các quy định chuyên ngành. Một số vụ việc được xác định có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, đã được chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo thẩm quyền.
Trụ sở Công ty Cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (Ảnh: BTT)
Đáng chú ý, trong tháng 3/2026, Petimex bị xác định có hành vi bán hơn 16,3 triệu lít xăng dầu trước các kỳ điều hành giá với mức giá thấp hơn giá bán được xác định tại thời điểm giao dịch. Hoạt động này liên quan đến 14 khách hàng, với số tiền thiệt hại cho Petimex được ước tính khoảng hơn 58 tỷ đồng.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn có hành vi bán 5,9 triệu lít dầu diesel 0,001S cho Công ty cổ phần Nhiên liệu Phúc Lâm vào ngày 6/3/2026, trái với quy định tại hợp đồng mua bán xăng dầu đã ký. Số tiền thiệt hại đối với Petimex được ước tính khoảng hơn 41 tỷ đồng.
Thanh tra Chính phủ đánh giá các hành vi nêu trên có dấu hiệu vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, theo Điều 219 Bộ luật Hình sự. Hồ sơ, tài liệu liên quan đã được chuyển đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an để giải quyết theo thẩm quyền. Kết luận thanh tra cũng ghi nhận việc cơ quan điều tra thông báo chuyển kiến nghị khởi tố đến Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Đồng Tháp để giải quyết.
Một nội dung khác được đề cập là việc Petimex bán khoảng 185 triệu lít xăng dầu, tương đương khoảng hơn 2.841 tỷ đồng, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc. Thanh tra Chính phủ xác định vụ việc có dấu hiệu của các tội trốn thuế theo Điều 200, tội buôn lậu theo Điều 188 và tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 221 Bộ luật Hình sự.
Hồ sơ liên quan đến nội dung này cũng đã được chuyển đến cơ quan điều tra Bộ Công an và Công an tỉnh Đồng Tháp. Theo kết luận, cơ quan điều tra đã có các văn bản thông báo về việc chuyển kiến nghị khởi tố để tiếp tục giải quyết theo quy định.
Các dấu hiệu vi phạm khác được đoàn thanh tra tiếp tục làm rõ liên quan đến việc bán xăng dầu cho Công ty Phúc Lâm trong giai đoạn từ ngày 27/1 đến ngày 24/2/2026, với 15 đơn đặt hàng có giá bán thấp hơn giá bán được xác định tại thời điểm ký xác nhận. Thiệt hại ước tính đối với Petimex khoảng 3,2 tỷ đồng.
Kết luận cũng nêu việc bổ sung biên bản sửa đổi đơn hàng ngày 6/3/2026 sau khi đoàn thanh tra làm việc với doanh nghiệp. Theo cơ quan thanh tra, hành vi này có dấu hiệu của tội giả mạo trong công tác theo Điều 359 Bộ luật Hình sự.
Bên cạnh đó, Petimex bị xác định bán hàng tạm nhập tái xuất cho 6 đối tác nước ngoài với mức thù lao chiết khấu không đúng quy định, gây thiệt hại ước tính khoảng 322 tỷ đồng. Việc nâng định mức nợ cho Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Cửu Long (PTC) và để hai công ty con có giá trị hàng tồn kho vượt quá giá trị tài sản bảo đảm cũng là những nội dung được cơ quan thanh tra chỉ ra, với thiệt hại ước tính lần lượt khoảng 86,188 tỷ đồng và 1,408 tỷ đồng.
Ngoài các nội dung trên, đoàn thanh tra còn phát hiện những tồn tại trong việc đầu tư, lắp đặt và sử dụng hệ thống đo mức, nhiệt độ, báo tràn tự động tại các bồn chứa xăng dầu. Dù đã đầu tư thiết bị, Petimex không sử dụng để theo dõi, quản lý, mua bán và thanh toán đối với lượng hàng nhập xuất qua bồn theo quy định. Một số thiết bị đo bồn tự động cũng chưa được kiểm định lần đầu trước khi đưa vào sử dụng.
Theo kết luận, các hành vi này có dấu hiệu của tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 360 Bộ luật Hình sự. Thanh tra Chính phủ kiến nghị cơ quan điều tra tiếp tục xem xét, giải quyết các vụ việc có dấu hiệu vi phạm hình sự, đồng thời làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Kiến nghị xử lý vi phạm, chấn chỉnh hoạt động
Bên cạnh các dấu hiệu vi phạm hình sự, kết luận thanh tra chỉ ra ba nhóm vi phạm hành chính đáng chú ý trong hoạt động kinh doanh xăng dầu tại Petimex và các đơn vị liên quan.
Thứ nhất, trong tháng 3/2026, Petimex sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu với số tiền 4,279 tỷ đồng đối với 958.624 lít xăng, dầu mua từ các thương nhân đầu mối trong các kỳ điều hành có chi quỹ. Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng quỹ không đúng quy định tại Nghị định số 83/2014/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.
Với hành vi này, doanh nghiệp bị xác định vi phạm quy định tại khoản 5 Điều 7 Nghị định số 87/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý giá. Mức phạt tiền được quy định từ 240 triệu đồng đến 300 triệu đồng. Thanh tra Chính phủ đã lập biên bản làm việc và chuyển hồ sơ đến Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp để xử lý theo thẩm quyền.
Thứ hai, từ ngày 1/1 đến ngày 31/3/2026, Petimex có 28 ngày lượng xăng RON 95 tồn kho thấp hơn mức dự trữ lưu thông bắt buộc tối thiểu. Tổng lượng tồn kho được ghi nhận dao động từ 3,009 triệu lít đến 12,782 triệu lít, thấp hơn mức tối thiểu 12,945 triệu lít/ngày theo quy định.
Hành vi này bị xác định vi phạm khoản 2 Điều 30 Nghị định số 99/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dầu khí, kinh doanh xăng dầu và khí, với mức phạt từ 120 triệu đồng đến 140 triệu đồng. Hồ sơ cũng được chuyển đến Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp để xem xét, xử lý.
Thứ ba, tại Petimex và hai công ty con là Công ty cổ phần Nhiên liệu Đồng Tháp, Công ty cổ phần Nhiên liệu Tây Đô, trong tháng 3/2026 có những ngày lượng hàng tồn kho mặt hàng xăng dầu vượt quá 150% so với tồn kho trung bình của ba tháng liền kề trước đó. Số ngày vi phạm liên tục dao động từ 15 đến 29 ngày trong tháng.
Theo Thanh tra Chính phủ, hành vi này vi phạm quy định về hoạt động thương mại, sản xuất tại Nghị định số 98/2020/NĐ-CP. Mức phạt tiền được xác định từ 40 triệu đồng đến 60 triệu đồng đối với tổ chức, đồng thời có thể áp dụng hình thức xử phạt bổ sung theo quy định.
Từ các kết quả nêu trên, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công an và UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức thực hiện các nội dung thuộc chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các địa phương giải pháp khắc phục bất cập trong cơ chế quản lý, chính sách và pháp luật liên quan.
Đối với Bộ Công an, cơ quan thanh tra kiến nghị chỉ đạo các cơ quan điều tra tiếp tục giải quyết những vụ việc có dấu hiệu tội phạm được nêu tại kết luận, đồng thời thông báo kết quả bằng văn bản để Thanh tra Chính phủ theo dõi, tổng hợp.
UBND tỉnh Đồng Tháp được kiến nghị tổ chức rà soát, thanh tra, kiểm tra để làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân liên quan; xử lý nghiêm các vi phạm nếu có theo quy định. Đồng thời, địa phương cần chỉ đạo xử lý các vi phạm hành chính và ban hành văn bản tổ chức thực hiện những nội dung thuộc thẩm quyền.
Đối với Petimex, Thanh tra Chính phủ yêu cầu doanh nghiệp tổ chức thực hiện các biện pháp khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được chỉ ra; chấp hành yêu cầu của cơ quan nhà nước; tuân thủ quy định pháp luật trong kinh doanh xăng dầu, quản lý và sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp. Doanh nghiệp cũng cần đổi mới, nâng cao năng lực quản trị và điều hành để tối ưu hiệu quả sử dụng vốn, tài sản.
Theo kết luận, Petimex và UBND tỉnh Đồng Tháp phải báo cáo kết quả thực hiện kèm tài liệu chứng minh gửi Thanh tra Chính phủ trước ngày 20/11/2026 để phục vụ công tác theo dõi, đôn đốc và kiểm tra.
Phượng Hòa