Thanh tra Chính phủ chỉ ra hàng nghìn vụ việc liên quan đến mất kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS) chưa được xử lý đúng quy định tại Cà Mau. Trong đó, 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt, tiềm ẩn nguy cơ bỏ lọt vi phạm và thất thu ngân sách khoảng 127,67 tỷ đồng.
Hàng nghìn vụ việc chưa được xử lý đúng quy định
Theo Thông báo số 39/TB-TTCP ngày 20/10/2026 của Thanh tra Chính phủ, cơ quan này công bố kết luận thanh tra số 569/KL-TTCP ngày 11/8/2026 về trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Thời kỳ thanh tra được xác định từ ngày 20/5/2019 đến ngày 31/12/2025. Kết quả cho thấy, bên cạnh những chuyển biến trong công tác quản lý tàu cá và triển khai các biện pháp chống khai thác IUU, việc theo dõi, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính tại địa phương vẫn tồn tại nhiều hạn chế.
Trong thời kỳ thanh tra, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành 352 văn bản chỉ đạo, điều hành công tác chống IUU. Tỉnh cũng triển khai ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tàu cá, bao gồm hệ thống giám sát hành trình, phần mềm liên thông kiểm soát tàu cá và phần mềm số hóa tàu cá có nguy cơ cao vi phạm.
Tuy nhiên, theo kết luận thanh tra, công tác chỉ đạo và tổ chức thực hiện việc xử lý vi phạm hành chính chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. UBND tỉnh thực hiện chậm tiến độ 12/152 nhiệm vụ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và Thủ tướng Chính phủ.
Đáng chú ý, trong tổng số 7.019 vụ việc liên quan đến hành vi không duy trì hoặc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định, có 6.797 vụ việc, chiếm 96,84%, không được lập hồ sơ để xem xét xử lý vi phạm hành chính hoặc hồ sơ được khép lại không đúng quy định do thiếu tài liệu, thông tin và chứng cứ theo yêu cầu.
Trong khi đó, chỉ có 222 vụ việc, tương đương 3,16%, được cơ quan chức năng khép hồ sơ đúng quy định.
Kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá (Ảnh: Trọng Linh)
Kết luận thanh tra nêu rõ, trong số 6.797 vụ việc chưa được xử lý đúng quy định, có 5.107 vụ việc đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính; 1.690 vụ việc vẫn còn thời hiệu tính đến ngày 31/12/2025.
Việc chậm theo dõi, xác minh và xử lý, cùng tình trạng không lập hồ sơ hoặc khép hồ sơ khi chưa đủ căn cứ, dẫn đến nguy cơ bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính. Đây cũng là nguyên nhân khiến Nhà nước có nguy cơ không thu được khoản tiền xử phạt ước tính khoảng 127,67 tỷ đồng.
Chuyển Bộ Công an xem xét, điều tra hai nội dung
Một nội dung đáng chú ý khác là trách nhiệm trong việc ban hành các văn bản hướng dẫn liên quan đến xử lý vi phạm về VMS. Theo Thanh tra Chính phủ, có 4 văn bản được ban hành với nội dung chưa chặt chẽ, thiếu cơ sở và trái quy định pháp luật, dẫn đến việc một số trường hợp mất kết nối VMS không được kiểm tra, xác minh, xử lý kịp thời.
Cụ thể, trong thời kỳ thanh tra, 5.107 vụ việc mất kết nối VMS và không báo cáo theo quy định dưới 10 ngày đã hết thời hiệu xử phạt. Thanh tra Chính phủ đánh giá tình trạng này có nguy cơ làm bỏ lọt hành vi vi phạm và không thu được tiền xử phạt theo quy định.
Trên cơ sở đó, Thanh tra Chính phủ chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra và xử lý theo quy định pháp luật đối với hai nội dung: việc ban hành 4 văn bản nêu trên và tình trạng 5.107 vụ việc mất kết nối VMS không được kiểm tra, xác minh, xử lý kịp thời dẫn đến hết thời hiệu xử phạt. Tuy nhiên, trách nhiệm cụ thể cần được cơ quan có thẩm quyền tiếp tục làm rõ theo quy định pháp luật.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau căn cứ các vi phạm được nêu trong kết luận để xem xét, làm rõ tính chất, mức độ và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân, từ đó xử lý nghiêm theo quy định.
Đồng thời, tỉnh cần chỉ đạo rà soát các quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn tồn tại, các vụ việc chưa được xử lý và 1.690 vụ việc khép hồ sơ không đúng hoặc không đủ căn cứ để xem xét, xử lý theo pháp luật.
Yêu cầu rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý và xử lý vi phạm
Ngoài trách nhiệm của UBND tỉnh Cà Mau, kết luận thanh tra còn đưa ra các kiến nghị đối với những cơ quan liên quan. Đối với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau, Thanh tra Chính phủ yêu cầu kiểm tra, rà soát 13 quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn tồn tại, có vi phạm để xử lý theo quy định.
Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan thanh tra kiến nghị rà soát các quy định pháp luật về thủy sản, tham mưu sửa đổi, bổ sung những quy định cần thiết; đồng thời hướng dẫn việc phối hợp khai thác và xử lý dữ liệu từ hệ thống giám sát hành trình tàu cá nhằm bảo đảm thống nhất trong quản lý, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.
Bộ này cũng được đề nghị chủ trì, phối hợp với các địa phương và nhà cung cấp dịch vụ VMS kiểm tra toàn bộ quy trình giám sát, xác minh nguyên nhân mất kết nối, thu thập chứng cứ để xử lý nghiêm các hành vi ngắt, gián đoạn kết nối trái quy định. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, hồ sơ phải được chuyển ngay cho cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Theo kết luận thanh tra, Cà Mau có đường bờ biển dài khoảng 310 km. Tính đến ngày 31/12/2025, đội tàu khai thác thủy sản của tỉnh có 5.173 chiếc. Quy mô địa bàn và đội tàu lớn đặt ra yêu cầu cao đối với công tác phối hợp giữa các cơ quan chức năng, kiểm soát hoạt động khai thác và xử lý vi phạm.
Việc công khai kết luận thanh tra cho thấy yêu cầu không chỉ dừng ở việc hoàn thiện quy trình quản lý tàu cá, mà còn phải bảo đảm mọi vụ việc có dấu hiệu vi phạm được kiểm tra, xác minh và xử lý kịp thời, đúng căn cứ pháp luật. Đây là một trong những điều kiện quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU, hạn chế nguy cơ bỏ lọt vi phạm và bảo đảm tính nghiêm minh trong thực thi pháp luật.
Phượng Hòa