Thanh tra Chính phủ vừa công bố Kết luận thanh tra số 2898/TB-TTCP, chỉ ra nhiều sai phạm, thiếu sót và vướng mắc lớn tại hai dự án hạ tầng của Tràng An và Bái Đính ở Ninh Bình. Cả hai đều kéo dài nhiều năm, gặp khó khăn về quy hoạch, vốn và giải phóng mặt bằng, khiến tiến độ đình trệ và phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.
Dự án hạ tầng Tràng An vướng quy hoạch, thiếu vốn và kéo dài hơn 20 năm
Theo đó, 4 dự án được thanh tra gồm: Dự án xây dựng cơ sở hạ tầng khu du lịch sinh thái Tràng An; Dự án thành phần xây dựng cơ sở hạ tầng khu núi chùa Bái Đính; Dự án cải tạo, nâng cấp đê hữu sông Đáy đoạn từ Km8+380 đến Km32+400; Dự án xây dựng Bệnh viện Sản nhi tỉnh Ninh Bình.
Riêng với Dự án xây dựng cơ sở hạ tầng khu du lịch sinh thái Tràng An (Dự án Tràng An), đây là dự án do Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình làm chủ đầu tư, được triển khai từ năm 2004. Đến nay, một số gói thầu, hạng mục công trình đã hoàn thành, đưa vào sử dụng, một số hạng mục công trình đang được tổ chức thi công. Số vốn bố trí luỹ kế từ đầu dự án đến nay là 1.158,179 tỷ đồng.
Dự án đã hết thời hạn thực hiện từ năm 2023 và hiện có một số khó khăn, vướng mắc như: nguồn vốn bố trí cho dự án chưa đủ theo tổng mức đầu tư; khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng, vướng mắc nhiều do công tác quy hoạch, nhất là từ khi Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO công nhận là di sản thế giới vào năm 2014.
Một góc quần thể danh thắng Tràng An (Ảnh minh họa)
Một số hạng mục công trình còn thi công dở dang, chờ rà soát, thống nhất số liệu để bố trí nguồn vốn mới triển khai thực hiện, đảm bảo không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản theo quy định. Một số hạng mục đến nay không còn phù hợp, cần rà soát, điều chỉnh hoặc cắt giảm.
KLTT xác định, trong quá trình thực hiện dự án cũng còn hạn chế, thiếu sót, vi phạm như trong việc lập, phê duyệt quy hoạch có sự chồng lấn, thiếu đồng bộ giữa các loại quy hoạch. Quy hoạch chỉ tiết không phù hợp quy hoạch tổng thể. Việc thực hiện quy hoạch phải điều chỉnh nhiều lần, ảnh hưởng tiến độ thực hiện dự án và các dự án thành phần có liên quan.
Dự án này thuộc nhóm A nhưng không đưa ra HĐND thảo luận, quyết định, không trình Bộ quản lý chuyên ngành tổ chức thẩm định thiết kế cơ sở điều chỉnh. Khi quyết định điều chỉnh dự án tăng vốn, UBND tỉnh xác định toàn bộ nguồn vốn thực hiện dự án do Ngân sách Trung ương cấp không có cơ sở, không bảo đảm cân đối đủ nguồn vốn để thực hiện dự án...
Do các vướng mắc nói trên, hiện nay Dự án Tràng An vẫn đang gặp nhiều khó khăn, vướng mắc cả về quy hoạch, nguồn vốn, công tác giải phóng mặt bằng... và không thể hoàn thành đúng thời hạn đề ra mặc dù đã được gia hạn thực hiện.
Tại Văn bản số 79/BC-UBND ngày 17/9/2025, UBND tỉnh Ninh Bình báo cáo việc Chủ đầu tư đã rà soát hồ sơ dự toán các hạng mục công trình, báo cáo phương án khắc phục, điều chỉnh giảm các khối lượng tính toán trong dự toán (do sai về khối lượng, đơn giá) với tổng số tiền hơn 100 tỷ đồng. Ngày 18/9/2025, Sở Du lịch ban hành quyết định số 137/QĐ-SDL về việc điều chỉnh dự toán các hạng mục công trình trong Dự án Tràng An.
Dự án hạ tầng Bái Đính lặp lại vi phạm và còn nhiều vướng mắc
Với Dự án cơ sở hạ tầng khu núi chùa Bái Đính (Dự án Bái Đính), đây là dự án hiện thực hóa chủ trương của địa phương và chiến lược phát triển du lịch Việt Nam thời kỳ 1995 - 2010. Từ đó tạo động lực liên kết, quảng bá và hội nhập, góp phần tổ chức thành công Đại lễ Phật Đản liên hợp Quốc năm 2008, chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà Nội năm 2010.
Việc đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng khu núi chùa Bái Đính nằm trong tổng thể và từng bước hoàn chỉnh khu du lịch Tràng An, góp phần hình thành tuyến, điểm du lịch liên hoàn, hấp dẫn, nâng cao vị thế của tỉnh trên bản đồ du lịch quốc gia. Đồng thời, dự án cũng tạo điều kiện thuận lợi thu hút khách du lịch, qua đó thúc đẩy các hoạt động thương mại, dịch vụ, tạo công ăn việc làm và tăng thu ngân sách.
Theo KLTT, trong quá trình thực hiện dự án cũng còn nhiều hạn chế, thiếu sót, vi phạm như quy hoạch dự án như: Không đảm bảo tính kế thừa giữa quy hoạch chi tiết và quy hoạch tổng thể, không đúng nguyên tắc lập, điều chỉnh quy hoạch; Thu hồi đất không phù hợp với Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt; Không trình Bộ quản lý chuyên ngành thẩm định thiết kế cơ sở khi phê duyệt Dự án, không thẩm định lại thiết kế cơ sở khi phê duyệt điều chỉnh Dự án;
Ngoài ra, Dự án không đánh giá tác động môi trường; bổ sung, điều chỉnh nội dung, quy mô đầu tư làm tăng diện tích sử dụng đất, tăng tổng mức đầu tư nhưng không thẩm định lại thiết kế cơ sở và phê duyệt điều chỉnh dự án theo quy định; quyết định đầu tư dùng vốn ngân sách Trung ương mà không xác định rõ dự kiến phân bổ vốn phù hợp với nội dung của Dự án, dẫn đến quá trình thực hiện bị thiếu vốn, dự án kéo dài...
Toàn cảnh quần thể chùa Bái Đính (Ảnh minh họa)
Hiện nay dự án vẫn đang gặp nhiều khó khăn, vướng mắc cả về quy hoạch, nguồn vốn, công tác giải phóng mặt bằng... và cũng không thể hoàn thành đúng thời hạn dù đã được gia hạn nhiều lần. Tại Văn bản số 79/BC-UBND ngày 17/9/2025, UBND tỉnh Ninh Bình báo cáo việc Chủ đầu tư đã rà soát hồ sơ dự toán các hạng mục công trình, báo cáo phương án khắc phục, điều chỉnh giảm các khối lượng tính toán trong dự toán (do sai về khối lượng, đơn giá) với tổng số tiền là hơn 2,206 tỷ đồng. Ngày 18/9/2025, Sở Du lịch ban hành quyết định số 138/QĐ-SDL về việc điều chỉnh dự toán các hạng mục công trình trong Dự án Bái Đính.
Thanh tra Chính phủ xác định, trách nhiệm đối với những hạn chế, thiếu sót, vi phạm tại các dự án nêu trong KLTT thuộc về các tập thể, cá nhân có liên quan trong việc phê duyệt, quản lý, tổ chức thực hiện dự án, gồm UBND tỉnh, Lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ngành tham mưu, đơn vị, cá nhân có liên quan, Chủ đầu tư qua các thời kỳ, cần được tổ chức kiểm điểm, làm rõ để có biện pháp khắc phục, xem xét, xử lý trách nhiệm theo đúng quy định.
Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tinh Ninh Bình tổ chức kiểm điểm trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan qua các thời kỳ trong việc thực hiện chức trách nhiệm vụ được giao, tham mưu, đề xuất, quản lý, để xảy ra những hạn chế, thiếu sót, vi phạm như Kết luận thanh tra đã nêu.
Căn cứ kết quả kiểm điểm của các sở, ngành, cơ quan, đơn vị, Chủ tịch UBND tỉnh xử lý trách nhiệm theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý trách nhiệm đối với những tập thể, cá nhân theo quy định. Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyền cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật.
Đối với Dự án Tràng An và Bái Đính, đề nghị UBND tỉnh Ninh Bình khẩn trương thực hiện thủ tục theo quy định để sớm phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng dự án. Rà soát cụ thể việc thực hiện các nội dung, hạng mục công trình thuộc 2 dự án này và các dự án thành phần có liên quan để bảo đảm quản lý chặt chẽ, đúng quy định.
Phong Lê