Chi tiêu của người tiêu dùng Việt Nam vẫn đang hết sức thận trọng trong bối cảnh những bất ổn toàn cầu kéo dài trên thị trường. Mặc dù vậy, lĩnh vực bán lẻ và thương mại điện tử của đất nước vẫn tiếp tục tăng trưởng và mở rộng.
Phát biểu tại Diễn đàn Bán lẻ châu Á tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh mới đây, bà Lâm Thị Ngọc Hảo, Giám đốc đối tác khách hàng và thị trường, đồng thời là người đứng đầu bộ phận tư vấn chuyển đổi kinh doanh tại KPMG Việt Nam, cho biết những bất ổn toàn cầu, bao gồm ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 và căng thẳng địa chính trị tiếp tục định hình hành vi tiêu dùng của người Việt.
Theo bà Hảo, những thách thức tổng hợp khiến việc phục hồi kinh tế trở nên khó khăn. Do đó, người tiêu dùng trở nên thận trọng và cân nhắc hơn trong các quyết định chi tiêu của mình.
Nếu so sánh với mức bình quân 5 năm trước dịch (giai đoạn 2015 – 2019), tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 11,5%/năm, thì mức tăng 8,2% trong quý I/2024 là mức tăng trưởng rất thấp so với thời điểm trước dịch. Điều này cho thấy nhu cầu trong nước đang ở mức thấp do nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn thách thức.
Số liệu từ Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh mới đây cũng cho thấy lượng hàng hóa tại hệ thống chợ chiếm 60 - 65% tổng lượng hàng cung ứng và tiêu thụ cho thị trường Thành phố. So với lúc trước dịch, hiện lượng khách đến mua sắm tại chợ truyền thống hầu hết đều giảm, trong đó, giảm mạnh nhất là ngành vải, mất tới 90%; các mặt hàng thực phẩm giảm thấp nhất, từ 10 – 30%.
Với ngành đồ uống, đại diện Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam nhận định, rằng ngành là một mắt xích quan trọng trong chuỗi các ngành hàng liên quan từ thương mại, vận tải, nhà hàng, thúc đẩy du lịch dịch vụ phát triển và luôn tiên phong trong các hoạt động cộng đồng và an sinh xã hội.
Thế nhưng, trong mấy năm trở lại đây, ngành đồ uống đã gặp rất nhiều khó khăn do COVID-19, các cuộc xung đột trên thế giới, dẫn tới đã và đang sụt giảm mạnh từ doanh thu, lợi nhuận, kéo theo đó là cả hệ thống thương mại, nhà hàng, khu vui chơi giải trí, vận tải, chuỗi cung ứng đầu vào cũng chịu tác động gián tiếp và giảm doanh thu khá cao từ 15 - 20%, một số chỉ tiêu thậm chí giảm tới 30 - 40%...
Những thách thức, khó khăn và điểm đáng lo của nền kinh tế khi tốc độ tăng cầu tiêu dùng trong quý I thấp hơn cùng kỳ 2023 và các năm trước đại dịch. Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, sức mua giảm, người dân thắt chặt chi tiêu cho thấy tâm lý thận trọng, chi tiêu tiết kiệm của doanh nghiệp, người dân trước những khó khăn của nền kinh tế hiện nay. Nhu cầu của thị trường trong nước thấp, tính cạnh tranh cao là các khó khăn lớn nhất với doanh nghiệp chế biến, chế tạo hiện nay.
Bộ trưởng Bộ KH&ĐT, cho rằng một số cơ chế, chính sách, quy định, thủ tục hành chính vẫn chậm được sửa đổi, còn phiền hà, gây khó khăn cho doanh nghiệp, người dân; ngành hàng không đối mặt với nhiều khó khăn, số máy bay thương mại giảm mạnh, nhiều đường bay trong nước bị cắt hoặc giảm tần suất, làm tăng giá vé máy bay, ảnh hưởng đến phát triển du lịch và nhu cầu đi lại của nhân dân; thị trường bất động sản vẫn còn khó khăn…
Mặc dù vậy, chuyên gia KPMG Việt Nam, cho rằng với GDP bình quân đầu người của Việt Nam dự kiến sẽ tăng đáng kể vào năm 2030, nhờ dân số trẻ và thu nhập khả dụng ngày càng tăng, bà Hảo nhấn mạnh tiềm năng to lớn để các doanh nghiệp tận dụng sự thay đổi sở thích của người tiêu dùng.
“Mức tăng trung bình đối với các căn hộ bán lẻ là khoảng 7% - 8%, trong đó những căn hộ bán ngoài cửa hàng dao động trong khoảng 6% - 7%. Ngoài ra, thương mại điện tử dự kiến sẽ tăng trưởng đáng kể, có khả năng đạt tới 17,7%”, bà Hảo thông tin.
Đổi mới công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao trải nghiệm của khách hàng và thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh. Chuyên gia KPMG Việt Nam nhấn mạnh, rằng nhu cầu ngày càng tăng về các giải pháp dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) giữa các doanh nghiệp, với phần lớn mong đợi lợi nhuận hữu hình từ khoản đầu tư của họ trong vòng vài năm.
Chẳng hạn với hai loại ứng dụng AI chính, bao gồm AI hàng ngày, nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động và sự hài lòng của khách hàng, và AI có thể thay đổi cuộc chơi, sẵn sàng cách mạng hóa động lực của ngành trong những năm tới.
Các doanh nghiệp bên cạnh nhanh chóng nắm bắt những tiến bộ công nghệ, hạn chế rủi ro cũng cần có tầm nhìn chiến lược trong việc điều hướng trong bối cảnh thị trường phát triển đang có nhiều thay đổi.
Ngoài ra, để phục hồi cầu tiêu dùng, các chuyên gia kinh tế, cho rằng cần tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ và làm mới các động lực tăng trưởng về đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu; khai thác tối đa các động lực tăng trưởng mới từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
Minh Đức