Dịp lễ, Tết, nhu cầu thuê xe tự lái thường tăng mạnh. Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng đó, nỗi lo về phạt nguội khiến chủ cơ sở cho thuê xe băn khoăn, còn khách hàng thì ngần ngại. Dù vậy, cả hai bên đều đồng tình rằng việc tăng mức phạt là cần thiết để hạn chế tối đa các vụ tai nạn giao thông.
Trầm lắng trước và sau Tết
Thời điểm cận Tết, dịch vụ cho thuê xe tự lái tại Hà Nội, TP.HCM và các thành phố lớn thường nhộn nhịp với mức giá tăng từ 20-50% so với ngày thường. Tuy nhiên, năm nay, nhiều chủ cơ sở thừa nhận tình trạng xe "ế ẩm" do tâm lý e dè của khách hàng sau khi Nghị định 168 tăng mức phạt vi phạm giao thông.
Anh Lê Văn Hải, chủ cơ sở cho thuê xe tại quận Cầu Giấy, Hà Nội, chia sẻ: "Năm nay, việc thuê xe tự lái không còn sôi động như trước. Nếu cơ sở kiên quyết giữ tiền cọc phạt nguội thì khách hàng sẽ e ngại, vì không phải ai cũng sẵn sàng đặt cọc vài chục triệu. Nhiều cơ sở, trong đó có tôi, buộc phải chọn cách 'hên xui', chỉ yêu cầu khách viết cam kết thay vì đặt cọc. Nếu khách vi phạm và không chịu trả tiền phạt, chúng tôi coi như chịu thiệt. Nhưng cách này vẫn tốt hơn là để xe nằm không."
Do mức phát của Nghị định 168 cao dẫn đến nhiều cơ sở cho thuê xe tự lái gặp khó.
Một số vi phạm phổ biến như vượt đèn đỏ, đi sai làn đường, hoặc chạy quá tốc độ thường chỉ được phát hiện khi cơ sở nhận thông báo từ cơ quan chức năng. Điều này khiến các chủ xe lo lắng, bởi dù không trực tiếp điều khiển phương tiện, họ vẫn phải chịu trách nhiệm pháp lý nếu không thể truy cứu người thuê vi phạm.
Ông Nguyễn Tiến Thanh, người có nhiều kinh nghiệm kinh doanh xe tự lái tại Hà Nội, cũng khẳng định vi phạm giao thông là điều khó tránh khỏi. Theo ông, nguyên nhân không chỉ từ ý thức khách hàng mà còn do họ không quen đường hoặc ít kinh nghiệm lái xe, dẫn đến sai sót. "Nhiều lần, sau khi khách trả xe, chúng tôi phát hiện vi phạm. Đôi bên tranh cãi nhưng cuối cùng cơ sở vẫn phải nộp phạt thay," ông Thanh nói thêm.
Do ế ẩm nên nhiều chủ cơ sở cho thuê xe tự lái đã phải đăng bài lên mạng xã hội đề chào khách.
Tính đến ngày 21 tháng Chạp, Công ty Cổ phần Thương mại và Vận tải Kumho Việt Hàn chỉ mới cho thuê được một nửa số xe hiện có (50 xe). Đại diện công ty cho biết, trước đây khách thuê xe không cần đặt cọc phạt giao thông, nhưng từ khi có phạt nguội, tiền cọc là bắt buộc. Việc giữ cọc 30 ngày giúp cơ sở xử lý các vi phạm chưa được cập nhật ngay trên hệ thống.
Theo đại diện, mức cọc tối thiểu là 20 triệu đồng đối với xe bình dân và 50 triệu đồng cho xe hạng sang, bao gồm 30 triệu cho hỏng hóc xe và 20 triệu cho lỗi phạt nguội cao nhất. Mức đặt cọc cao khiến nhiều khách ngần ngại, dẫn đến hiện tượng dư xe cho thuê cận Tết – điều chưa từng xảy ra trong các năm trước.
Cần thay đổi để thích nghi
Do mức phạt vi phạm hành chính và phạt nguội tăng cao theo Nghị định 168, thị trường thuê xe tự lái cận Tết đã bổ sung thêm các điều khoản mới.
Anh Đặng Văn Đoàn (Văn Phú, Phú La, Hà Đông, Hà Nội) cho biết, như mọi năm, gia đình anh thường thuê xe tự lái từ 7 đến 10 ngày trong dịp Tết Nguyên đán. Dù đã đặt xe từ trước 3 tháng, đầu tháng 1/2025, chủ cơ sở cho thuê đã yêu cầu anh bổ sung thêm điều khoản đặt cọc. Theo đó, ngoài số tiền cọc 30 triệu ban đầu, anh phải chuyển thêm 10 triệu làm cọc phạt nguội. Số tiền này sẽ được giữ trong 1 tháng và hoàn trả nếu xe không bị vi phạm.
Anh Đoàn chia sẻ: “Tôi ủng hộ Nghị định 168 vì nó giúp nâng cao ý thức giao thông, giảm rủi ro. Việc tăng tiền cọc cũng không thành vấn đề, miễn mình không vi phạm thì vẫn lấy lại tiền.”
Anh Đặng Văn Đoàn ủng hộ Nghị định 168 cũng như việc các cơ sở bắt cọc thêm tiền khi thuê xe.
Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng chấp nhận số tiền cọc cao như vậy. Một số gia đình đành bỏ ý định thuê xe và chuyển sang phương án khác. Anh Phan Mạnh Hải (Phùng Khoang, Thanh Xuân, Hà Nội) chia sẻ: “Với kinh tế khó khăn, việc đặt cọc cao và giữ lại lâu không phù hợp. Nhà tôi quyết định thuê taxi theo chuyến để giảm áp lực tài chính.”
Các cơ sở cho thuê xe cũng đã điều chỉnh chiến lược hoạt động. Một chủ cơ sở tại đường Trần Phú (Hà Đông, Hà Nội) cho biết: “Từ khi Nghị định 168 có hiệu lực, chúng tôi ưu tiên phục vụ khách hàng có thu nhập trung bình khá trở lên.” Đồng thời, cơ sở này triển khai hệ thống lưu trữ thông tin khách hàng như giấy tờ tùy thân, hình ảnh và các thông tin cần thiết để quản lý chặt chẽ hơn.
Ngoài ra, cơ sở này cũng đã áp dụng một số giải pháp nhằm giảm thiểu tối đa tình trạng khách vi phạm và không xử lý phạt nguội sau khi trả xe. “Bên mình có triển khai hệ thống lưu trữ thông tin khách thuê, bao gồm các giấy tờ, hình ảnh cần thiết để cung cấp và đối chiếu khi cần. Tất cả dữ liệu này đều được lưu lại trên hệ thống, giúp quản lý thông tin khách hàng một cách rõ ràng và minh bạch”, chủ cơ sở cho thuê xe trên đường Trần Phú cho biết.
Khi ký kết hợp đồng thuê xe, khách hàng cũng cần cung cấp các giấy tờ như CCCD hoặc hộ chiếu, bằng lái xe còn hiệu lực, cùng tài sản thế chấp, thường là xe máy chính chủ có giá trị cao kèm theo đăng ký hoặc khoản tiền mặt từ 30 đến 70 triệu đồng, tuỳ theo loại xe. Sau khi hoàn tất việc trả xe, tài sản và tiền đặt cọc này sẽ được hoàn trả lại cho khách.
Nhiều cơ sở đã áp dụng một số giải pháp nhằm giảm thiểu tối đa tình trạng khách vi phạm và không xử lý phạt nguội sau khi trả xe.
Trước khi hoàn tất thủ tục trả xe, nhiều cơ sở cho thuê xe sẽ kiểm tra camera hành trình và dữ liệu để đánh giá khả năng khách có vi phạm giao thông, dẫn đến nguy cơ bị phạt nguội hay không.
Trong trường hợp phát hiện rủi ro, một phần tiền cọc sẽ được giữ lại nhằm đảm bảo khách hàng thực hiện trách nhiệm nộp phạt. Không chỉ vậy mà thông tin khách thuê được lưu trữ chi tiết trên hệ thống.
Khi có thông báo phạt nguội kèm hình ảnh trích xuất, đây sẽ là căn cứ để các chủ cơ sở cho thuê xe liên hệ, yêu cầu khách hàng xử lý vi phạm theo đúng hợp đồng đã ký. Theo các chuyên gia trong ngành, để giải quyết triệt để vấn đề, cần có sự phối hợp giữa cơ quan chức năng và các cơ sở cho thuê xe.
Một số giải pháp được đề xuất như: Tạo hệ thống kết nối giữa cơ quan quản lý giao thông và các cơ sở cho thuê xe để cập nhật nhanh chóng thông tin về vi phạm. Quy định rõ trách nhiệm của người thuê xe đối với các vi phạm trong thời gian sử dụng phương tiện.
Đưa vào ứng dụng công nghệ để người thuê xe nhận thông báo vi phạm và chịu trách nhiệm nộp phạt ngay lập tức. Bên cạnh đó, các cơ sở cho thuê cũng cần tăng cường tuyên truyền ý thức chấp hành luật giao thông cho người thuê xe, đồng thời trang bị các thiết bị giám sát hành trình để theo dõi phương tiện hiệu quả hơn.
Quang Anh