Cùng với việc xây dựng khuôn khổ thí điểm thị trường tài sản mã hóa, yêu cầu về công bố thông tin, báo cáo và giám sát hoạt động đang được cụ thể hóa. Thông tư 165/2026/TT-BTC không chỉ đặt ra nghĩa vụ đối với tổ chức cung cấp dịch vụ mà còn hướng tới xác định rõ hơn trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường.
Giảm khoảng trống thông tin, tăng khả năng giám sát
Việc đưa thị trường tài sản mã hóa vào khuôn khổ thí điểm đặt ra yêu cầu không chỉ đối với điều kiện thành lập, năng lực tài chính và hạ tầng công nghệ của doanh nghiệp, mà còn ở cách thức tổ chức, quản lý hoạt động giao dịch. Trong đó, công khai thông tin và thực hiện chế độ báo cáo là những nội dung quan trọng để cơ quan quản lý theo dõi hoạt động của thị trường.
Ngày 31/10/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 165/2026/TT-BTC hướng dẫn một số nội dung về chế độ báo cáo, công bố thông tin trên thị trường tài sản mã hóa. Thông tư có hiệu lực từ ngày 18/12/2026, quy định trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, tổ chức phát hành tài sản mã hóa và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Đối với tổ chức cung cấp dịch vụ, quy định về công bố thông tin tập trung vào dữ liệu giao dịch và tình trạng các loại tài sản được đưa vào giao dịch. Các thông tin như giá, khối lượng giao dịch, mức giá chào mua, chào bán và diễn biến giao dịch phải được công khai theo nội dung, thời điểm quy định. Trước khi đưa một loại tài sản mã hóa vào giao dịch, tổ chức cung cấp dịch vụ phải công bố thông tin tối thiểu 7 ngày; trường hợp hủy bỏ hoặc hạn chế giao dịch cũng phải thực hiện nghĩa vụ thông báo theo quy định.
Thông tin được công bố phải bảo đảm tính chính xác, trung thực, kịp thời, đầy đủ và không gây hiểu nhầm. Trách nhiệm công bố thông tin được gắn với người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền, thay vì chỉ là hoạt động cung cấp dữ liệu đơn thuần của bộ phận kỹ thuật.
Theo NCS.ThS. Nguyễn Thái Bình, giảng viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, việc xây dựng khung pháp lý có ý nghĩa quan trọng khi thị trường đã hình thành với quy mô đáng kể. Theo ông, mục tiêu của khung pháp lý không chỉ nằm ở việc cho phép hay không cho phép tài sản mã hóa, mà đưa hoạt động này vào khuôn khổ có thể định danh chủ thể, công bố thông tin, giám sát giao dịch và xác định trách nhiệm pháp lý.
Ông Bình đồng thời lưu ý việc xây dựng khung pháp lý không đồng nghĩa Nhà nước bảo đảm giá tài sản mã hóa hay loại bỏ rủi ro đầu tư. Theo ông, mục tiêu quan trọng hơn là giảm khoảng trống thông tin, tăng khả năng giám sát và truy trách nhiệm, qua đó hướng tới thị trường minh bạch và có kỷ luật hơn.
Trách nhiệm quản lý tài sản
Bên cạnh công bố thông tin giao dịch, chế độ báo cáo theo Thông tư 165/2026/TT-BTC còn đề cập đến hoạt động lưu ký tài sản mã hóa, giao dịch và các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành.
Đối với hoạt động lưu ký, tổ chức cung cấp dịch vụ phải thực hiện báo cáo theo quy định. Những thay đổi trong phương thức vận hành hệ thống có ảnh hưởng đến việc tách biệt tài sản khách hàng hoặc cơ chế phân bổ tài sản giữa ví nóng và ví lạnh cũng thuộc diện phải báo cáo cơ quan quản lý theo quy định.
Đây là nội dung gắn trực tiếp với trách nhiệm quản lý tài sản của tổ chức cung cấp dịch vụ. Việc phân tách tài sản khách hàng, kiểm soát hoạt động lưu ký và quản lý hệ thống ví cần được thực hiện theo quy trình rõ ràng, có khả năng đối soát và phục vụ công tác giám sát.
Thông tư cũng quy định trách nhiệm báo cáo khi xảy ra sự cố công nghệ thông tin ảnh hưởng đến việc thực hiện giao dịch của khách hàng. Theo đó, tổ chức cung cấp dịch vụ phải báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong vòng 24 giờ kể từ khi phát hiện sự cố, đồng thời nêu rõ tình hình và phương án khắc phục.
Các quy định này cho thấy trách nhiệm của doanh nghiệp không chỉ nằm ở việc duy trì hoạt động của nền tảng, mà còn bao gồm việc theo dõi, phát hiện và báo cáo những vấn đề có thể ảnh hưởng đến giao dịch của khách hàng. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý nắm bắt tình hình vận hành và yêu cầu tổ chức cung cấp dịch vụ thực hiện trách nhiệm theo quy định.
Theo ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, những đổi mới trong lĩnh vực tài sản mã hóa đi kèm với các thách thức về quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Để thị trường phát triển bền vững, cần xây dựng hệ sinh thái tài chính minh bạch, an toàn, có cơ chế quản trị rủi ro hiệu quả, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường.
“Đây là bài toán đặt ra đối với các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức cung cấp dịch vụ và cộng đồng nhà đầu tư trong quá trình xây dựng và vận hành thí điểm các thị trường mới như thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam” - ông Hải nhấn mạnh.
Ở góc độ thực thi pháp luật, Thượng tá Lê Thị Thế Hoàng, Phó Trưởng phòng 2, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an), cho biết các hành vi vi phạm liên quan đến tài sản mã hóa có thể bao gồm lừa đảo thông qua dự án đầu tư không có thật, mô hình đa cấp biến tướng, tấn công mạng để đánh cắp tài sản, cũng như sử dụng tài sản mã hóa cho hoạt động rửa tiền và trốn thuế.
Những nguy cơ được cơ quan chức năng đề cập cho thấy công tác quản lý thị trường cần gắn với việc kiểm soát hoạt động của tổ chức cung cấp dịch vụ và nhận diện hành vi vi phạm. Việc có quy định về báo cáo, lưu ký và xử lý sự cố là một phần trong khuôn khổ quản lý; hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào việc thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp và hoạt động giám sát của cơ quan có thẩm quyền.
Nguồn nhân lực và năng lực giám sát là những yêu cầu song hành
Bên cạnh quy định về công bố thông tin và quản lý tài sản, chất lượng nhân lực cũng là vấn đề được các chuyên gia đề cập khi bàn về khả năng vận hành thị trường tài sản mã hóa.
Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, quá trình xây dựng khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang có những bước tiến nhanh chóng. Tuy nhiên, để thị trường vận hành hiệu quả, bên cạnh hành lang pháp lý cần đặc biệt quan tâm đến yếu tố con người và nguồn nhân lực.
Theo ông Trung, thị trường tài sản mã hóa toàn cầu đã phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây với hàng trăm triệu người dùng và quy mô vốn hóa lên tới hàng nghìn tỷ USD. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương tiếp tục là một trong những khu vực tăng trưởng nhanh nhất về giao dịch tài sản số.
“Chúng ta có thể học hỏi kinh nghiệm quốc tế để xây dựng hệ thống pháp luật đi trước một bước, nhưng song song với đó phải xây dựng được đội ngũ nhân lực đáp ứng yêu cầu của thị trường mới” - ông Trung nhấn mạnh.
Trong khi đó, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Phát triển thị trường tài sản mã hóa, cho biết định hướng mục tiêu chính sách là thiết lập nền tảng pháp lý ban đầu cho thị trường tài sản mã hóa, thu hút dòng vốn đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế số, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố theo các chuẩn mực quốc tế.
“Quan điểm xuyên suốt là triển khai thí điểm có kiểm soát, từng bước hoàn thiện chính sách, bảo đảm an toàn cho hệ thống tài chính và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư” - ông Hòa nhấn mạnh.
Theo đại diện Ban Phát triển thị trường tài sản mã hóa, thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện các văn bản hướng dẫn, cơ chế giám sát và chế tài xử lý vi phạm, đồng thời nghiên cứu bổ sung các sản phẩm, dịch vụ mới phù hợp với xu hướng phát triển của thị trường tài sản số trên thế giới.
Trung Anh