Có thể thấy, sau hàng loạt các biện pháp thắt chặt mua bán vàng miếng, thị trường vàng trong 1 tuần vừa qua đang có dấu hiệu bình ổn. Theo các chuyên gia, đây vẫn chưa phải là những giải pháp dài hạn và tối ưu.
Thị trường vàng trong tuần qua chứng kiến sự thay đổi chưa từng có khi vàng nhẫn bất ngờ lên ngôi. Có những lúc giá vàng nhẫn niêm yết bằng, thậm chí còn cao hơn cả vàng miếng.
Nhiều chuyên gia khẳng định, đây là hiện tượng bất thường, bởi vàng miếng SJC là thương hiệu quốc gia, có tính thanh khoản cao, đóng vai trò như một loại tiền tệ, trong khi vàng nhẫn chỉ là vàng trang sức. Tuy nhiên trong bối cảnh khi mà các biện phát quản lý thị trường vàng liên tục được duy trì thì tình trạng này không khó để giải thích.
Cho dù Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã cho phép 4 ngân hàng thương mại nhà nước (big 4) và SJC bán vàng miếng trực tiếp cho dân, nhưng chỉ một lượng rất nhỏ người dân có thể mua vàng. Các doanh nghiệp, ngân hàng này đều bán vàng trực tuyến với khối lượng nhỏ giọt, hầu như hết sạch chỉ sau vài phút mở bán.
Rõ ràng việc mua vàng miếng quá khó khăn nên người dân dần chuyển sang mua vàng nhẫn, khiến vàng nhẫn cũng khan hiếm theo.
Không những thế, thị trường vàng cũng đã xuất hiện nhiều biến tướng, có dấu hiệu hình thành thị trường “chợ đen” vàng miếng và tình trạng thuê xếp hàng, mua lại suất mua vàng... Nguyên nhân là giá vàng mà SJC và big 4 ngân hàng bán ra thấp hơn 2-3 triệu đồng so với thị trường chợ đen, khiến nhiều người tranh thủ mua đi, bán lại kiếm lời.
Có thể thấy, mục tiêu kéo giảm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới đã được NHNN thực hiện thành công, nhưng những bất cập tồn tại trên thị trường vàng cho thấy, cơ chế quản lý thị trường vàng hiện nay vẫn chưa tối ưu.
Trước mắt, các giải pháp hiện tại có thể khiến thị trường vàng tạm lắng, song khi những con sóng này bị “ngầm hóa”, thị trường chợ đen phình to, thì về sau, công tác quản lý sẽ thêm khó khăn.
Thị trường vàng có sự thay đổi liên tục nguyên nhân chính vẫn là thói quen tích lũy vàng của người dân. Đa phần người dân không am hiểu về thị trường chứng khoán, bất động sản, việc mua vàng và gửi tiết kiệm là hai kênh đượ nhiều người lựa chọn.
Thị trường vàng trong tuần qua chứng kiến sự thay đổi chưa từng có khi vàng nhẫn bất ngờ lên ngôi.
Mua bán, tích trữ vàng là quyền lợi hợp pháp của người dân, bên cạnh các hình thức tích lũy tài sản khác như gửi tiết kiệm, mua ngoại tệ, mua đất… Thậm chí, với không ít người, tích lũy vàng còn tốt hơn tích lũy đất, bởi vàng có tính thanh khoản cao, dễ chuyển đổi sang dạng tài sản khác.
Điều này cho thấy, cơ quan quản lý nên có thêm các giải pháp dài hơi cho thị trường vàng, fmấu chốt để ổn định thị trường là phải cân đối được cung - cầu. Theo đó, thay vì co hẹp nguồn cung, hạn chế mua bán, cơ quan quản lý cần có giải pháp tăng cung bằng cách cho nhập khẩu vàng song hành với biện pháp tác động nhằm giảm mức cầu đối với sản phẩm này.
Vẫn biết, nỗi lo tỷ giá hiện là rào cản lớn nhất khiến cơ quan quản lý lo ngại nếu cho phép nhập khẩu vàng. Song việc chi 2-3 tỷ USD mỗi năm để nhập khẩu vàng có lẽ không ảnh hưởng quá nhiều đến “kho” ngoại tệ, chưa kể còn có thể kích thích xuất khẩu vàng trang sức để thu ngoại tệ về.
Các chuyên gia cho rằng, giải pháp quan trọng nhất chính là đánh thuế hợp lý, minh bạch hóa thị trường vàng, đồi thời thúc đẩy sản xuất, kinh doanh cũng như các kênh đầu tư khác như chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp, bất động sản… phát triển. Một khi sản xuất, kinh doanh phục hồi, các kênh đầu tư khác phát triển, thì người dân sẽ tự khắc giảm vốn đầu tư vào vàng.
Dĩ nhiên, giải pháp quan trọng nhất để người dân không đổ xô vào vàng là phải kiểm soát được lạm phát, giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Một khi lạm phát tăng cao, tiền đồng mất giá, người dân sẽ càng lao vào vàng.
Bên cạnh đó, NHNN cũng cần xem xét sửa đổi, có thể thí điểm thực hiện một số giải pháp mới nhằm ổn định thị trường vàng dài hạn, trong đó có việc bỏ độc quyền nhập khẩu vàng, bỏ độc quyền thương hiệu vàng miếng SJC. Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng cần nghiên cứu thấu đáo đề xuất lập sàn vàng, để tránh những tác động bất lợi.
Thanh Cao