Toàn bộ việc lắp đặt thiết bị thu phí tự động không dừng hiện nay được Bộ GTVT – Tổng cục Đường bộ Việt Nam chỉ định cho Liên doanh Tasco – VETC thực hiện.
Triển khai hệ thống thu phí tự động không dừng là chủ trương đúng đắn của Chính phủ, Bộ Giao thông Vận tải nhằm góp phần minh bạch hóa hoạt động thu phí tại các dự án BOT.
Để đảm bảo tiến độ thực hiện dự án, thời gian qua, Bộ GTVT và Tổng cục Đường bộ Việt Nam đã nỗ lực yêu cầu các trạm thu phí BOT trên toàn quốc phải lắp đặt làn thu phí tự động không dừng – Etag. Tuy nhiên, tiến độ của các dự án này liên tục bị chậm và xin lùi tiến độ. Khi thì nhà thầu không cung cấp kịp thiết bị, khi thì chủ đầu tư không mặn mà…
Đề xuất "ngược đời" của VETC
Được biết, để phát triển hạ tầng công nghệ giao thông, minh bạch hóa thu phí, Bộ Giao thông Vận tải đã kêu gọi các nhà đầu tư tham gia cung cấp dịch vụ thu phí không dừng theo hình thức xã hội hóa.
Tuy nhiên, đến thời điểm này mới chỉ có 1 đơn vị là Công ty cổ phần VETC là đủ điều kiện trở thành đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí tự động không dừng.
 |
Thẻ VETC được dán trên kính xe và trừ tiền vào tài khoản thẻ của chủ xe khi qua trạm thu phí. |
Tại hội nghị triển khai thực hiện Quyết định số 07/2017/QĐ-TTg và Chỉ thị số 06/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử không dừng mới đây, theo báo cáo của Tổng cục Đường bộ, hiện đã có 19 trạm thu phí không dừng đi vào vận hành thương mại, còn 6 trạm sẽ đi vào hoạt động trong thời gian tới.
Theo lộ trình tính toán, đến cuối năm 2018 sẽ có khoảng 3,2 triệu phương tiện được dán thẻ Etag. Chính thức đầu năm 2019, sẽ thu phí đường bộ tự động qua các trạm.
Toàn bộ việc lắp đặt thiết bị thu phí tự động không dừng hiện nay được Bộ GTVT – Tổng cục ĐBVN chỉ định cho Liên doanh Tasco – VETC thực hiện.
Theo Công ty TNHH thu phí tự động VETC cho biết, dù đã phối hợp với 17 trạm thu phí trên QL1 và đường HCM, nhưng đến nay, VETC mới dán thẻ được khoảng 500.000 phương tiện trong tổng số hơn 3 triệu xe ô tô trong cả nước.
Khi công việc không suôn sẻ, số xe dán thẻ không tăng nhiều thì lãnh đạo đơn vị này lại quay ra với những đề xuất ngược đời.
Cụ thể, tại cuộc họp về thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử không dừng mới đây, ông Nguyễn Mạnh Hà, Tổng giám đốc Công ty TNHH VETC cho biết, tại các trạm đã vận hành thương mại, doanh thu từ các làn thu phí tự động chỉ chiếm tỷ lệ khoảng 7% trên tổng doanh thu và đề nghị cơ quan quản lý Nhà nước cần có giải pháp cưỡng chế dán thẻ giống như việc bắt buộc đội mũ bảo hiểm.
Trước ý kiến này, Tổng cục trưởng Tổng cục ĐBVN Nguyễn Văn Huyện đưa ra quan điểm, Tổng cục sẽ kiến nghị Bộ GTVT báo cáo Chính phủ xây dựng lộ trình để cưỡng chế việc dán thẻ đối với chủ phương tiện.
Những "lùm xùm" của VETC
Tiến độ xây dựng hệ thống thu phí tự động không dừng (ETC) trên các tuyến đường đến nay vẫn ì ạch, nhiều lần trì hoãn. Nguyên nhân được cho là do các nhà đầu tư BOT không thích minh bạch doanh số thu phí. Song, một nguyên nhân nữa được cho là do sự “độc quyền” trong việc thực hiện thu phí ETC của VETC.
Lùm xùm ban đầu là việc giao cho VETC triển khai độc quyền giải pháp và thiết bị để lắp cho toàn bộ các trạm thu phí trên toàn quốc. Nhiều chủ đầu tự BOT đã phản ứng gay gắt, thậm chí bất hợp tác bởi sự độc quyền vô lý mà Bộ Giao thông vận tải giao cho VETC. Lãnh đạo Vụ Khoa học và Công nghệ (Tổng cục Đường bộ, Bộ Giao thông vận tải) cũng đã công nhân hiện chỉ có VETC cung cấp dịch vụ, tạo nên sự độc quyền.
Một nguyên nhân nữa cũng đang khiến các nhà đầu tư BOT mong muốn có thêm đơn vị cung cấp dịch vụ tương tự, đó là ngày 31/12/2019 là hạn chót để triển khai thu ETC tất cả các làn ở các trạm BOT trên toàn quốc, nhưng với tiến độ thế nay thì sẽ không hoàn thành hạ tầng thu phí tự động cho toàn bộ các trạm thu phí trên toàn quốc.
Bản thân Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Văn Thể cũng thừa nhận, cần phải có 2-3 đơn vị cung cấp dịch vụ thu phí không dừng tham gia để cạnh tranh và nhà đầu tư có thêm sự lựa chọn.
Câu chuyện của độc quyền lắp đặt, khai thác thiết bị thu phí tự động chưa hết lùm xùm thì một lần nữa dư luận, báo chí lại dậy sóng trước việc mở tài khoản cho việc thu phí của các chủ phương tiện.
Hiện nay VETC được Bộ Giao thông vận tải cấp phép triển khai cung cấp thiết bị và thực hiện thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ. Mỗi xe được dán một thẻ trên kính lái hoặc kính đèn pha trước. Mỗi xe chỉ được cấp một tài khoản để thanh toán giá sử dụng đường bộ (tài khoản giao thông), nhưng một tài khoản có thể sử dụng trả cho nhiều xe.
Thẻ dán lần đầu được miễn phí, nhưng các lần dán lại chủ phương tiện phải bỏ ra chi phí là 120.000 đồng/lần. Theo lý giải của VETC, do tài khoản giao thông và tài khoản ngân hàng của chủ sở hữu phương tiện chưa thể kết nối với nhau, do khác nhau về tốc độ xử lý nên mỗi chủ xe phải nộp một khoản tiền trước vào tài khoản giao thông do VETC quản lý để trừ dần cho các lần qua trạm.
Về phía đơn vị vận tải, chia sẻ trên Thời báo Ngân hàng, ông Vũ Minh Phong - Giám đốc Công ty cổ phần Việt Long chia sẻ, rõ ràng việc phải mở một tài khoản giao thông cho VETC là một việc hết sức bất hợp lý. Đối với một doanh nghiệp có hơn 50 đầu xe ô tô vận tải như công ty ông thì mỗi ngày phí đường bộ có thể lên tới hàng chục triệu đồng. Nếu chuyển một lần 100 triệu thì cũng chỉ đủ trả phí giao thông trong vòng 1 tuần đến 10 ngày, nhưng nếu chuyển vào tài khoản giao thông quá nhiều thì doanh nghiệp bị đọng vốn không đưa vào kinh doanh được.
Đồng quan điểm, một số DN vận tải cũng bày tỏ, DN có nhiều đầu xe sẽ phải nộp số tiền rất lớn vào tài khoản trước, nhưng không được tính lãi suất. Hơn nữa tài khoản giao thông chưa liên thông tài khoản ngân hàng nên khi chuyển khoản phải mất phí, tiền phí này ai chịu?.
Sự bức xúc của các doanh nghiệp vận tải rõ ràng là có lý do. Thử hỏi với trên 3 triệu xe ô tô và các phương tiện cơ giới đường bộ sắp tới đây sẽ phải đóng một khoản vào tài khoản giao thông thì số tiền do VETC quản lý sẽ lớn như thế nào? Việc thanh toán và sử dụng số tiền đặt cọc của khách hàng liệu có được an toàn và minh bạch hay không?
Một số chủ đầu tư BOT cũng đặt câu hỏi, tại sao lại không sử dụng ngay tài khoản giao dịch ngân hàng của chủ phương tiện để trừ phí giao thông? Nếu làm được như vậy tiền sẽ đi thẳng từ tài khoản ngân hàng của chủ phương tiện vào thẳng tài khoản của chủ đầu tư BOT. Vừa có lợi cho khách hàng vừa có lợi cho chủ đầu tư.
Nguyên An