Ngày 4/9, tại thành phố Đà Lạt, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Lâm Đồng đã phối hợp cùng Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh, Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR) và Câu lạc bộ Doanh nghiệp Nông nghiệp Nhiệt đới (COTAB) tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững gắn với tiêu thụ sản phẩm tỉnh Lâm Đồng năm 2026”.
Hội thảo tập trung thảo luận các giải pháp trọng tâm nhằm kết nối sản xuất với tiêu thụ, đưa nông sản địa phương vào hệ thống phân phối bán lẻ hiện đại và mở rộng thị trường xuất khẩu trong bối cảnh ngành rau quả Việt Nam đang trước những cơ hội bứt phá cũng như rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe.
Tăng cường liên kết thực chất, bài toán cấp thiết của nông sản Lâm Đồng
Lâm Đồng sở hữu nhiều thế mạnh tự nhiên để phát triển nền nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn với các sản phẩm chủ lực như rau, hoa, cà phê, chè, cây ăn quả, sản phẩm chăn nuôi và thủy sản. Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, không gian phát triển kinh tế được mở rộng đã tạo điều kiện thuận lợi cho tỉnh quy hoạch các vùng nguyên liệu tập trung, gắn kết giữa sản xuất, sơ chế, chế biến, logistics và tiêu thụ.
Theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, khu vực kinh tế tập thể toàn tỉnh hiện có hơn 4.000 tổ hợp tác và hơn 1.500 HTX, thu hút khoảng 160.000 thành viên. Riêng lĩnh vực nông nghiệp có 1.290 tổ hợp tác, 959 HTX nông nghiệp (chiếm phần lớn là 739 HTX trồng trọt) và 8 liên hiệp HTX. Doanh thu bình quân của mỗi HTX đạt khoảng 2,5 tỷ đồng/năm, với thu nhập bình quân của lao động thường xuyên từ 75 đến 78 triệu đồng/người/năm.
Toàn cảnh Hội thảo “Thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững gắn với tiêu thụ sản phẩm tỉnh Lâm Đồng năm 2026”.
Hiện tỉnh đã hình thành 428 chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản, thu hút 47.590 hộ nông dân tham gia. Trong đó, 192 HTX đóng vai trò chủ trì hoặc làm đầu mối tổ chức. Tổng diện tích liên kết trồng trọt đạt khoảng 85.000 ha (sản lượng 920.000 tấn/năm) và quy mô chăn nuôi đạt khoảng 2,23 triệu con. Ngoài ra, việc sở hữu hơn 1.200 mã số vùng trồng và trên 300 mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu đã tạo nền tảng quan trọng để nông sản Lâm Đồng thâm nhập sâu vào thị trường quốc tế.
Ông Phan Đình Khiêm, Phó Chủ tịch Liên minh HTX Lâm Đồng.
Tuy nhiên, ngành nông nghiệp địa phương vẫn gặp không ít thách thức từ biến đổi khí hậu, biến động giá cả và tiêu chuẩn phát thải thấp. Mối liên kết giữa các chủ thể đôi lúc chưa thực sự bền vững, chủ yếu mới dừng ở hợp đồng tiêu thụ ngắn hạn. Nhiều HTX còn hạn chế về vốn, năng lực quản trị, khâu chế biến - bảo quản sau thu hoạch còn yếu và hạ tầng logistics chưa đồng bộ.
Phát biểu tại hội thảo, ông Phan Đình Khiêm - Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Lâm Đồng, nhấn mạnh các HTX cần chuyển mạnh tư duy từ "sản xuất những gì mình có" sang "sản xuất những gì thị trường cần", trở thành cầu nối thực sự giữa nông dân và doanh nghiệp. Ông khẳng định: "Liên kết cần đi vào thực chất, có sự chia sẻ lợi ích và trách nhiệm. Khi đầu ra được xác lập ngay từ khâu tổ chức sản xuất, nông dân mới yên tâm đầu tư và doanh nghiệp mới có vùng nguyên liệu ổn định".
Sức bứt phá của ngành rau quả Việt Nam
Báo cáo tham luận tại hội thảo do ông Nguyễn Văn Mười - Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nghiệp Nông nghiệp Nhiệt đới (COTAB), Phó Tổng thư ký Vinafruit, Phó Tổng thư ký AVR trình bày, đã phác họa bức tranh toàn cảnh về tiềm năng vượt trội của ngành rau quả Việt Nam. Nhờ đặc điểm địa hình kéo dài qua nhiều vĩ tuyến cùng các tiểu vùng sinh thái đa dạng, nước ta hiện trồng được khoảng 50 loại cây ăn quả khác nhau.
Ông Nguyễn Văn Mười - Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nghiệp Nông nghiệp Nhiệt đới (COTAB), Phó Tổng thư ký Vinafruit, Phó Tổng thư ký AVR trình bày tham luận tại Hội thảo.
Tính đến năm 2025, tổng diện tích cây ăn quả trên cả nước đã vượt cột mốc 1,3 triệu ha (tương ứng mức tăng hơn 63% so với năm 2014), cung ứng cho thị trường tổng sản lượng lên tới 16 triệu tấn. Trong đó, Đồng bằng sông Cửu Long và Trung đũa miền núi phía Bắc đóng vai trò là hai vùng sản xuất trọng điểm khi lần lượt đóng góp 31,8% và 21,4% diện tích.
Theo ông Nguyễn Văn Mười, xương sống của ngành hàng hiện tựa vào nhóm 10 loại quả chủ lực bao gồm sầu riêng, chuối, xoài, bưởi, mít, nhãn, cam, dừa, vải và dứa, vốn chiếm tới 75% tổng diện tích trồng cây ăn quả toàn quốc. Đáng chú ý, sầu riêng tiếp tục khẳng định vị thế "vua trái cây" khi quy mô diện tích năm 2025 đạt 195.000 ha với sản lượng trên 1,8 triệu tấn, đồng thời dự kiến vượt mốc 2 triệu tấn trong năm 2026 nhờ khả năng thu hoạch quanh năm.
Bên cạnh đó, các nông sản có sản lượng hàng triệu tấn như chuối (3,21 triệu tấn), dừa (2,37 triệu tấn), cam (1,91 triệu tấn), mít (1,40 triệu tấn), bưởi (1,32 triệu tấn), thanh long (1,21 triệu tấn) và xoài (1,18 triệu tấn) cũng liên tục cung ứng ra thị trường.
Nhờ quy mô sản xuất ấn tượng này, Việt Nam đã vươn lên nhóm đầu thế giới về thanh long, vải, sầu riêng; đồng thời giữ vị trí thứ 2 tại Đông Nam Á về sản lượng cam và nhóm quả nhiệt đới, thứ 3 về chuối và thứ 4 về dứa.
Các gian hàng được trưng bày tại Hội thảo.
Song hành cùng đà mở rộng sản xuất, hoạt động thương mại quốc tế của ngành rau quả cũng ghi nhận những bước tiến lịch sử nhờ tận dụng hiệu quả 17 Hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết và đang đàm phán. Nếu như năm 2014 cả nước chỉ có duy nhất thị trường Trung Quốc đạt kim ngạch trên 100 triệu USD, thì đến năm 2025 con số này đã tăng lên 10 thị trường, mở rộng sang cả các khu vực khắt khe như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Chính sự bứt phá về thị trường đã thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu rau quả liên tục xô đổ các kỷ lục, tăng mạnh từ 0,46 tỷ USD năm 2010 lên 3,81 tỷ USD năm 2018, đạt 5,6 tỷ USD năm 2023 và chính thức cán mốc kỷ lục 8,56 tỷ USD vào năm 2025 (tăng gần 20% so với 2024).
Trong cơ cấu xuất khẩu năm 2025, nhóm quả tươi vẫn giữ vai trò nòng cốt với 73,6%, trong khi nhóm sản phẩm chế biến đóng góp 26,4%. Tiếp nối đà tăng trưởng ấn tượng đó, chỉ trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả Việt Nam đã nhanh chóng mang về 4,78 tỷ USD, ghi nhận mức tăng 23,6% so với cùng kỳ năm trước và hứa hẹn một năm kinh doanh tiếp tục bùng nổ.
Nhận định về xu hướng thị trường, các chuyên gia tại hội thảo chỉ ra rằng người tiêu dùng hiện đại không chỉ quan tâm đến chất lượng hay giá cả, mà đặc biệt chú trọng quy trình sản xuất an toàn, minh bạch "từ đồng ruộng đến bàn ăn" và thân thiện với môi trường.
Để thích ứng và vươn xa, các giải pháp chiến lược đã được thống nhất đặt ra: Thứ nhất là đẩy mạnh chế biến sâu, đây được coi là "chìa khóa vàng" giúp kéo dài thời gian bảo quản, giảm thất thoát sau thu hoạch và nâng cao giá trị gia tăng từ 40% đến 70% so với tiêu thụ quả tươi.
Thứ hai là phát triển nông nghiệp xanh và tuần hoàn, HTX phải trở thành hạt nhân tổ chức sản xuất tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thứ ba là kết hợp đa giá trị, phát triển trồng rau, quả gắn liền với du lịch nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới nâng cao nhằm phát huy thương hiệu đặc sản địa phương.
Thứ tư là Chuyển đổi số và minh bạch hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu số về vùng nguyên liệu, ứng dụng thương mại điện tử và đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, nhãn hiệu chứng nhận.
Tỉnh Lâm Đồng đặt mục tiêu phấn đấu ít nhất 50% HTX nông nghiệp hoạt động hiệu quả có liên kết ổn định với doanh nghiệp. Để hiện thực hóa điều này, Liên minh HTX tỉnh Lâm Đồng kiến nghị UBND tỉnh và các sở, ngành ưu tiên đầu tư hạ tầng logistics, kho lạnh, trung tâm chế biến; đồng thời cam kết sẽ chuyển mạnh từ công tác vận động sang hỗ trợ tư vấn quản trị, kết nối nguồn vốn và thị trường tiêu thụ cho các hợp tác xã.
Thiên An