Chinh phục người tiêu dùng Việt không chỉ ở chất lượng, mà còn ở thương hiệu, minh bạch, chuyển đổi số, liên kết chuỗi và bảo vệ quyền lợi khách hàng.
Hàng Việt trên đà chinh phục kênh phân phối hiện đại
Tại hội chợ Thaifex - Anuga Asia 2025 vừa diễn ra ở Thái Lan là sự kiện được xem là “thước đo” xu hướng tiêu dùng và đổi mới sản phẩm của ngành thực phẩm, đồ uống khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Công ty Innova Market Insights đã công bố báo cáo dự báo 10 xu hướng chủ đạo định hình hành vi tiêu dùng toàn cầu trong năm tới.
Trong đó, “thích nghi với biến đổi khí hậu” nổi lên như một xu hướng dẫn đầu, không chỉ mang tính khẩu hiệu mà đang trở thành yếu tố định hình chiến lược của nhiều tập đoàn thực phẩm, đồ uống trên thế giới.
Theo báo cáo này, người tiêu dùng hiện đại ngày càng cân nhắc tác động môi trường của mỗi sản phẩm họ mua. Họ không chỉ quan tâm đến giá cả hay khẩu vị, mà còn chú ý đến các yếu tố như: nguyên liệu có nguồn gốc bản địa hay không, quy trình sản xuất phát thải ở mức nào, bao bì có tái chế được không, sản phẩm có giúp duy trì hoặc cải thiện hệ sinh thái hay không.
Những tiêu chí này đang dần thay thế cho quan điểm mua sắm thuần túy dựa trên giá rẻ và tiện lợi. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu trở thành thách thức toàn cầu, các thương hiệu không đáp ứng tiêu chuẩn “xanh” sẽ đối mặt nguy cơ bị loại khỏi giỏ hàng của người tiêu dùng.
Chinh phục người tiêu dùng Việt không chỉ ở chất lượng, mà còn ở thương hiệu, minh bạch, chuyển đổi số, liên kết chuỗi và bảo vệ quyền lợi khách hàng.
Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao nhận định: “Người mua hàng bây giờ không chỉ hỏi ‘giá bao nhiêu’ mà còn hỏi ‘sản phẩm này từ đâu, sản xuất thế nào, tác động gì tới môi trường’. Điều đó đang tạo ra một sức ép tích cực, buộc doanh nghiệp Việt phải cải tiến công nghệ, minh bạch thông tin và kể câu chuyện sản phẩm của mình một cách thuyết phục hơn.”
Tại Việt Nam, xu hướng tiêu dùng xanh không chỉ dừng ở việc người dân quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm thân thiện môi trường, mà còn đang mở ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho hàng Việt Nam trong kênh phân phối hiện đại. Ngành thực phẩm – đồ uống trong nước liên tục được xếp vào nhóm thị trường hấp dẫn nhất toàn cầu, giữ vị trí thứ 10 ở châu Á.
Báo cáo của Euromonitor International cho thấy, chi tiêu của người Việt cho thực phẩm và đồ uống hiện chiếm tới 35% tổng thu nhập hộ gia đình, một tỷ lệ cao so với nhiều quốc gia trong khu vực.
Điều đáng chú ý là con số này được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, khi tầng lớp trung lưu là nhóm khách hàng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm chất lượng, an toàn và bền vững đang mở rộng nhanh chóng. Với mức tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) ước đạt 8,65% trong giai đoạn 2021 – 2026, thị trường nội địa không chỉ là “phao cứu sinh” trong bối cảnh xuất khẩu gặp khó, mà còn là sân chơi chiến lược mà các doanh nghiệp Việt phải đầu tư bài bản nếu muốn giữ vững vị thế.
Những ngôi sao sáng trên kệ siêu thị
Nửa đầu năm nay, doanh số tiêu thụ thủy – hải sản nội địa tại các chuỗi bán lẻ hiện đại tăng rõ rệt. Giám đốc kinh doanh Võ Trần Ngọc cho biết tại hội nghị “Thúc đẩy tiêu thụ thủy sản phục vụ nhu cầu trong nước” mới đây, 90% nguồn cung thủy sản tại các hệ thống lớn là hàng Việt Nam, trong đó cá da trơn, tôm và các sản phẩm chế biến sẵn dẫn đầu về sức tiêu thụ.
Lotte Mart Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng 20% trong ngành hàng này. MM Mega Market duy trì tỷ trọng thủy sản nội địa ở mức 90%, trong khi Aeon Việt Nam đang kinh doanh hơn 1.300 sản phẩm thủy – hải sản từ các vùng biển và sông hồ trong nước.
Theo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), thủy sản Việt hiện chiếm 60 – 70% thị phần tại kênh phân phối hiện đại, với các mặt hàng chủ lực gồm tôm, cá basa, mực, cá biển. Xu hướng này được thúc đẩy bởi thu nhập người dân cải thiện, nhu cầu dinh dưỡng cao hơn và sự dịch chuyển tiêu dùng từ thịt gia súc, gia cầm sang thủy – hải sản.
Dù giá cao hơn 25 – 35% so với hàng thông thường, rau củ hữu cơ Việt vẫn liên tục “cháy hàng” tại Central Retail, nơi hơn 95% hàng hóa là sản phẩm Việt.
Ông Nguyễn Anh Đức, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam chỉ ra tiềm năng tăng trưởng vẫn còn rất lớn: tỷ trọng thủy sản trong khẩu phần ăn của người Việt chỉ ở mức 20 – 21%, thấp hơn nhiều so với 50% của người Nhật; mới chỉ 30% tổng sản lượng thủy sản được tiêu thụ nội địa. Điều này đồng nghĩa thị trường trong nước vẫn là mảnh đất màu mỡ nếu có chiến lược khuyến khích người dân tăng cường sử dụng thủy – hải sản.
Không chỉ thủy sản, các loại trái cây và nông sản Việt Nam đang chứng kiến sự gia tăng hiện diện mạnh mẽ tại hệ thống phân phối hiện đại. Tại một siêu thị trên đường An Phú (TP. Thủ Đức), bơ 034 Lâm Đồng, xoài cát Hòa Lộc, sầu riêng Đắk Nông liên tục hút khách. “Tôi thường chọn trái cây, nông sản Việt vì hợp khẩu vị và chất lượng tốt. Siêu thị lại hay có khuyến mãi nên càng tiện mua,” một khách hàng chia sẻ.
Số liệu tại TP.HCM cho thấy, các sản phẩm có chỉ dẫn địa lý và chứng nhận OCOP thường xuyên được giảm giá 30 – 50% nhằm kích cầu. Nhiều sản phẩm nông sản hữu cơ xuất xứ nội địa đã có mặt tại các hệ thống lớn như GO!, Co.opmart, Winmart, Lotte Mart, MM Mega Market… Dù giá cao hơn 25 – 35% so với hàng thông thường, rau củ hữu cơ Việt vẫn liên tục “cháy hàng” tại Central Retail, nơi hơn 95% hàng hóa là sản phẩm Việt.
SATRA cũng tích cực quảng bá các sản phẩm OCOP từ nhiều địa phương, từ vải thiều Lục Ngạn, tôm Cà Mau tới nước mắm Phú Quốc. Chuỗi GO!/Big C có trên 90% hàng hóa là hàng Việt, tương đương khoảng 45.000 mã hàng; WinMart duy trì 80 – 90% hàng Việt, trong đó nông sản chiếm hơn 30% doanh thu.
Doanh nghiệp sản xuất hiểu rõ rằng chinh phục thị trường nội địa không chỉ bằng tiêu chuẩn quốc tế, mà còn cần niềm tin của khách hàng. Ông Tạ Đình Vũ Đàm, Phó Tổng Giám đốc Yến sào Nha Trang khẳng định: “Người tiêu dùng phải tận mắt thấy và tận tai nghe về giá trị sản phẩm thì mới chọn mua. Chúng tôi cũng đa dạng hóa sản phẩm để phù hợp nhiều phân khúc và tiện lợi hơn trong tiêu dùng hằng ngày.”
Sau 16 năm, cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” đã chứng minh đây không chỉ là phong trào xã hội, mà là chiến lược phát triển kinh tế dài hạn.
Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nhận định, cuộc vận động đã thay đổi mạnh mẽ nhận thức của người tiêu dùng trong và ngoài nước về năng lực sản xuất, chất lượng hàng Việt, đồng thời buộc doanh nghiệp phải nâng cấp công nghệ, cải tiến sản phẩm, xây dựng thương hiệu bài bản hơn.
Nhờ vậy, uy tín hàng Việt đang được củng cố vững chắc, không chỉ trong nước mà còn trên thị trường quốc tế.
Quang Anh