Trong tiến trình hội nhập sâu rộng, hàng hóa Việt Nam đã hiện diện tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, mục tiêu của doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc đưa sản phẩm ra nước ngoài mà còn phải xây dựng những thương hiệu đủ sức cạnh tranh, được người tiêu dùng quốc tế tin tưởng và lựa chọn.
Khi các lợi thế truyền thống như chi phí lao động hay năng lực sản xuất dần không còn tạo ra sự khác biệt lớn, thương hiệu đang trở thành một trong những yếu tố quyết định giá trị và sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Một sản phẩm có chất lượng nhưng thiếu thương hiệu mạnh có thể khó tạo dựng chỗ đứng bền vững, trong khi thương hiệu được đầu tư bài bản sẽ giúp doanh nghiệp gia tăng giá trị, củng cố niềm tin và mở rộng thị trường.
Thương hiệu trở thành lợi thế cạnh tranh dài hạn
Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn không ít doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu chủ yếu với vai trò gia công hoặc sản xuất theo đơn đặt hàng. Sản phẩm được làm ra tại Việt Nam nhưng khi đến tay người tiêu dùng quốc tế lại mang thương hiệu của doanh nghiệp nước ngoài, đồng nghĩa phần giá trị gia tăng lớn hơn có thể nằm ở các khâu thiết kế, phát triển sản phẩm, phân phối và xây dựng thương hiệu.
Trong bối cảnh đó, tư duy của cộng đồng doanh nghiệp đang từng bước thay đổi. Thay vì chỉ tập trung vào năng lực sản xuất và mục tiêu "làm được hàng", nhiều doanh nghiệp đã chú trọng hơn đến việc làm chủ thương hiệu, xây dựng hình ảnh riêng và phát triển giá trị dài hạn.
Xu hướng này cũng được thể hiện qua sự quan tâm ngày càng lớn đối với Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam. Tại Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam 2026, việc xây dựng thương hiệu tiếp tục được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để doanh nghiệp chuyển từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng, đổi mới sáng tạo và năng lực tạo ra giá trị gia tăng.
Xây dựng thương hiệu mạnh được xem là chìa khóa giúp doanh nghiệp Việt nâng cao giá trị sản phẩm và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu. (Ảnh minh hoạ)
Đáng chú ý, kỳ xét chọn Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm 2026 có hơn 1.000 doanh nghiệp đăng ký tham gia, mức cao nhất từ trước đến nay. Con số này phần nào cho thấy nhận thức của doanh nghiệp về vai trò của thương hiệu đang có sự chuyển biến mạnh mẽ, đặc biệt khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao hơn về chất lượng, uy tín và khả năng phát triển bền vững.
Trong nhiều năm qua, dấu ấn "Made in Vietnam" đã góp phần khẳng định năng lực sản xuất và vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế. Song ở giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là sản xuất tại Việt Nam mà còn phải tăng tỷ trọng sáng tạo, thiết kế, nghiên cứu và sở hữu thương hiệu của người Việt.
Đó là quá trình dịch chuyển từ gia công theo đơn đặt hàng sang chủ động hơn trong các khâu phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu riêng. Khi doanh nghiệp làm chủ được những khâu có giá trị gia tăng cao, hàng hóa xuất khẩu không chỉ được nhận diện bởi xuất xứ mà còn có thể tạo dựng chỗ đứng bằng bản sắc, chất lượng và uy tín của chính thương hiệu Việt.
Thực tế, ngày càng nhiều doanh nghiệp trong các lĩnh vực công nghệ, viễn thông, thực phẩm, nông sản và sản xuất công nghiệp đang theo đuổi hướng đi này. Không chỉ xuất khẩu sản phẩm, doanh nghiệp từng bước đưa thương hiệu của mình ra thị trường quốc tế, cạnh tranh bằng chất lượng, đổi mới sáng tạo và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Sự thay đổi của môi trường kinh doanh cũng đang tạo ra những phương thức mới trong quá trình xây dựng thương hiệu. Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và thương mại điện tử khiến khoảng cách giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng toàn cầu được rút ngắn, nhưng đồng thời cũng làm mức độ cạnh tranh trở nên gay gắt hơn.
Thương hiệu vì thế không còn được tạo dựng đơn thuần bằng các chiến dịch quảng bá. Trải nghiệm khách hàng, chất lượng sản phẩm, sự minh bạch, tốc độ đổi mới và khả năng hiện diện hiệu quả trên môi trường số đang trở thành những yếu tố trực tiếp định hình uy tín của doanh nghiệp.
Theo ông Lại Tiến Mạnh, Chuyên gia thương hiệu, Giám đốc điều hành Mibrand Việt Nam, trong kỷ nguyên mới, doanh nghiệp cần hướng đến việc xây dựng năng lực cạnh tranh đủ mạnh để không chỉ mở rộng thị phần trong nước mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Từ "Made in Vietnam" đến khát vọng "Made by Vietnam"
Nếu thương hiệu từng được xem chủ yếu là một công cụ hỗ trợ hoạt động marketing, thì hiện nay đây ngày càng được nhìn nhận như một tài sản chiến lược. Giá trị thương hiệu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng định giá sản phẩm, mở rộng thị trường, thu hút khách hàng và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Trong môi trường số, yêu cầu quản trị thương hiệu cũng trở nên phức tạp hơn. Một sự cố liên quan đến chất lượng sản phẩm, phản ánh tiêu cực từ khách hàng hoặc thông tin bất lợi lan truyền trên mạng xã hội có thể tác động nhanh chóng đến uy tín doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi việc xây dựng thương hiệu phải đi cùng quản trị rủi ro, kiểm soát chất lượng, bảo hộ sở hữu trí tuệ và chiến lược truyền thông dài hạn.
Bên cạnh đó, các yêu cầu mới về phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm xã hội và các tiêu chuẩn ESG đang ngày càng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường quốc tế. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến sản phẩm cuối cùng mà còn chú ý đến cách sản phẩm được tạo ra, nguồn gốc nguyên liệu, công nghệ sản xuất và những tác động đối với môi trường, xã hội.
Từ "Made in Vietnam" đến "Made by Vietnam", doanh nghiệp Việt đang hướng tới làm chủ thương hiệu, nâng cao giá trị và sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. (Ảnh minh hoạ)
Đây cũng là một trong những lý do Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam tiếp tục lựa chọn ba giá trị cốt lõi là Chất lượng - Đổi mới sáng tạo - Năng lực tiên phong làm nền tảng. Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ quảng bá sản phẩm mà hướng đến việc đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững và tạo dựng uy tín lâu dài.
Dù vậy, hành trình đưa thương hiệu Việt vươn xa vẫn còn nhiều thách thức. Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, nguồn lực dành cho hoạt động xây dựng, quản trị và bảo vệ thương hiệu còn hạn chế. Không ít doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tại thị trường nước ngoài, trong khi năng lực quản trị thương hiệu số, khai thác dữ liệu khách hàng và ứng dụng công nghệ mới vẫn còn khoảng cách nhất định.
Để thay đổi thực trạng này, doanh nghiệp cần coi đầu tư cho thương hiệu là đầu tư cho năng lực cạnh tranh lâu dài thay vì chỉ là một khoản chi phí dành cho truyền thông. Xây dựng thương hiệu cần bắt đầu từ nghiên cứu thị trường, xác định giá trị khác biệt, phát triển sản phẩm, kiểm soát chất lượng và bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, sự hỗ trợ về chính sách cũng có vai trò quan trọng. Các cơ chế thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học - công nghệ, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, xúc tiến thương mại và quảng bá hình ảnh quốc gia sẽ góp phần tạo thêm nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam tiến sâu hơn vào thị trường quốc tế.
Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu đang dịch chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về giá trị, sức mạnh thương hiệu sẽ ngày càng quyết định vị thế của doanh nghiệp. Thành công không chỉ được đo bằng kim ngạch xuất khẩu hay số lượng hàng hóa có mặt tại nước ngoài, mà còn bằng số thương hiệu Việt được người tiêu dùng quốc tế nhận diện, tin tưởng và lựa chọn.
Kỷ nguyên mới đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt bước lên những nấc thang giá trị cao hơn. Khi năng lực sản xuất được kết hợp với chất lượng, đổi mới sáng tạo, công nghệ, quản trị hiện đại và chiến lược thương hiệu bài bản, "Made by Vietnam" có thể trở thành dấu ấn về năng lực sáng tạo, uy tín và khát vọng vươn lên của doanh nghiệp Việt trên bản đồ kinh tế thế giới.
Thanh Phong