Thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội rất lớn với doanh nghiệp vừa và nhỏ

Theo đại diện Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội rất lớn, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, rút ngắn chuỗi trung gian, giảm chi phí và nhanh chóng thử nghiệm sản phẩm trên nhiều thị trường.

Quy mô thương mại điện tử cán mốc 31 tỷ USD

Theo Bộ Công Thương, năm 2025, thương mại điện tử trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế, với mức dự kiến trên 25%. Quy mô thương mại điện tử cán mốc 31 tỷ USD và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.

Việt Nam giữ vững vị trí trong Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới và đứng thứ 3 về quy mô thị trường ở ASEAN (sau Indonesia và Thái Lan).

Giai đoạn 2026 - 2030 được đánh giá là thời điểm then chốt để Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu thương mại điện tử của khu vực, đòi hỏi chiến lược toàn diện về nền tảng, chính sách và tư duy phát triển.

Tại Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 diễn ra ngày 18/12, bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, cho biết năm 2025 đánh dấu một bước chuyển quan trọng về thể chế và chiến lược đối với thương mại điện tử.

Trong năm vừa qua, Bộ Công Thương đã hoàn thiện hai văn bản mang tính nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của lĩnh vực này. Đó là Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026–2030 có hiệu lực từ ngày 03/6/2025, với định hướng tiên phong - xanh - bao trùm; và đặc biệt là Luật Thương mại điện tử – đạo luật đầu tiên điều chỉnh toàn diện lĩnh vực thương mại điện tử – vừa được Quốc hội chính thức thông qua vào ngày 10/12 vừa qua.

Đây là hai văn bản tạo lập khuôn khổ chính sách và pháp lý quan trọng, thúc đẩy thương mại điện tử phát triển lành mạnh, minh bạch, an toàn trong giai đoạn tới, trong đó nhấn mạnh vai trò của thương mại điện tử xuyên biên giới như một trụ cột chiến lược, bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Thương mại điện tử xuyên biên giới và xuất khẩu trực tuyến ngày càng thể hiện vai trò

Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, những năm gần đây, thương mại điện tử Việt Nam đã và đang phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng cao, trong đó thương mại điện tử xuyên biên giới và xuất khẩu trực tuyến ngày càng thể hiện vai trò là những lĩnh vực giàu tiềm năng, có khả năng đóng góp tích cực cho nền kinh tế đất nước nếu được hỗ trợ bằng các chính sách và giải pháp phù hợp.

Thực tiễn cho thấy, thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra cơ hội rất lớn, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, rút ngắn chuỗi trung gian, giảm chi phí và nhanh chóng thử nghiệm sản phẩm trên nhiều thị trường – điều vốn rất khó thực hiện bằng phương thức xuất khẩu truyền thống.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng, Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cho biết bên cạnh tăng trưởng về quy mô, chiến lược phát triển thương mại điện tử của Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển bền vững, tức là phát triển xuất nhập khẩu phải gắn với phát triển sản xuất, không gây tổn hại tới môi trường, bảo đảm việc làm, an sinh xã hội và lợi ích cho các thế hệ tương lai.

Chiến lược cũng đặt trọng tâm vào việc nâng cao giá trị gia tăng, không chỉ chạy theo số lượng hay kim ngạch, đồng thời bảo đảm sự cân đối về thị trường. Hiện nay, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu.

Ông Hải cho rằng đây là thành công đáng ghi nhận, nhưng việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường cũng tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh biến động toàn cầu và những thay đổi khó lường về chính sách thương mại, thuế quan, như những gì đã diễn ra thời gian gần đây.

Phó Cục trưởng, Cục Xuất nhập khẩu cho biết bên cạnh các đối tác truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, chiến lược nhấn mạnh việc khai thác các khu vực tiềm năng như Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh – những thị trường có quy mô dân số lớn và nhu cầu đa dạng, nhưng hiện vẫn chưa được doanh nghiệp Việt Nam khai thác hiệu quả.

Cùng với đó, chiến lược xuất nhập khẩu gắn chặt với các yếu tố then chốt như hạ tầng, công nghệ, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và xây dựng thương hiệu. Mỗi yếu tố này đều có thể trở thành một chủ đề lớn cho các diễn đàn chuyên sâu.

Đáng chú ý, một định hướng xuyên suốt khác là thương mại xanh, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ trong toàn bộ chuỗi xuất nhập khẩu. Trên thực tế, các chỉ tiêu đặt ra trong chiến lược đã được vượt xa. Dự kiến năm 2025, tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu có thể đạt từ 15–16%, mức tăng trưởng hai con số, cao hơn nhiều so với mục tiêu ban đầu.

Dù quy mô xuất nhập khẩu truyền thống đã rất lớn, nhưng xuất nhập khẩu trực tuyến mang lại những giá trị khác biệt, giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận trực tiếp thị trường quốc tế.

Anh Đào