Giai đoạn từ tháng 9.2011 đến cuối tháng 6.2018, tỉnh Tuyên Quang cơ bản thực hiện theo Quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam giai đoạn 2011-2020 và định hướng tới 2030 (quy hoạch 1488). Tuy nhiên, việc chấp hành quy định của một số cơ sở chưa được tuân thủ - việc này có trách nhiệm của chính quyền địa phương.
Đó là một phần nội dung kết luận của Thanh tra Bộ Xây dựng về việc thực hiện quy hoạch xi măng được duyệt trên địa bàn toàn quốc, việc khai thác đá làm nguyên liệu sản xuất xi măng theo Quyết định 1488/QĐ-TTg ngày 29.8.2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam giai đoạn 2011-2020 và định hướng tới 2030 (quy hoạch 1488). Trước đó, trung tuần tháng 10.2018, cơ quan thanh tra đã tiến hành thanh tra theo quy định tại UBND tỉnh Tuyên Quang và các cơ sở sản xuất xi măng trên địa bàn theo danh sách được duyệt.
 |
| Nhà máy của Công ty CP Xi măng Tân Quang - VVMI (Tập đoàn Công nghiệp - Than khoáng sản Việt Nam) |
Kết luận thanh tra cho biết, tỉnh Tuyên Quang có 2 dự án sản xuất xi măng công nghệ lò quay (được xác định trong phụ lục I, II của Quy hoạch 1488). Bao gồm: 01 dây chuyền của Công ty CP Xi măng Tân Quang – VVMI (công suất 910.000 tấn xi măng/năm; đầu tư xây dựng năm 2009, vận hành năm 2011; Mỏ đá vôi Tràng Đà được cấp phép khai thác thời hạn 19 năm; Mỏ đá sét được cấp phép thời hạn 30 năm) và 01 dây chuyền của Công ty CP Xi măng Tuyên Quang (270.000 tấn xi măng/năm: chuyển đổi từ công nghệ lò đứng được xây dựng năm 1979, vận hành từ năm 2009 – trước thời điểm quy hoạch 1488 được ban hành).
Thanh tra Bộ Xây dựng thông tin, công tác quản lý có thiếu sót trong việc chậm cấp giấy chứng nhận đầu tư. Cụ thể: Công ty CP Xi măng Tuyên Quang đã đưa dây chuyền lò quay công suất 270.000 tấn xi măng/năm vào hoạt động từ cuối năm 2009. Nhưng, đến ngày 29.10.2014, UBND tỉnh Tuyên Quang mới cấp GCN đầu tư cho Công ty này thực hiện dự án đầu tư thay thế lò đứng bằng lò quay kết hợp cải tạo và mở rộng nâng công suất lên 270.000 tấn xi măng/năm – tức chậm 5 năm.
Việc chậm cấp chứng nhận đầu tư nêu trên của tỉnh Tuyên Quang là chưa đúng với quy định tại khoản 1, điều 51 Nghị định 108/2006/NĐ-CP ngày 22.9.2006 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư 2005.
Ngoài ra, nhiều vi phạm cũng được ghi nhận tại các cơ sở sản xuất xi măng.
Điển hình là tại Công ty CP Xi măng Tuyên Quang. Mức tiêu hao nhiệt năng trung bình các năm trong giai đoạn thanh tra là 1.000 Kcal/kg clanhke, cao hơn chỉ tiêu tiêu hao nhiệt năng 730 Kcal/kg clanhke theo quy định tại điểm b, khoản 3, điều 1 Quy hoạch 1488. Mức tiêu hao điện năng trung bình các năm trong giai đoạn thanh tra là 121 Kwh/tấn xi măng – cao hơn chỉ tiêu tiêu hao điện năng 90 Kwh/tấn xi măng theo quy định tại Quy hoạch 1488. Sản lượng sản xuất năm 2012 vượt 7.676 tấn xi măng so với công suất được phép đầu tư.
Tiếp theo, là Công ty CP Xi măng Tân Quang – VVMI. Đơn vị này gặp một số vi phạm như: Chưa đầu tư hạng mục hệ thống thiết bị tận dụng nhiệt khí thải để phát điện theo quy định tại Quy hoạch 1488; Mức tiêu hao nhiệt năng trung bình các năm trong giai đoạn thanh tra cao hơn chỉ tiêu quy định tại Quy hoạch 1488 (860 Kcal/kg clanhke so với 730 Kcal/kg clanhke)…
Đặc biệt, tại thời điểm thanh tra (ngày 19.10.2018), đơn vị chưa cung cấp được Giấy chứng nhận hợp quy sản phẩm và văn bản tiếp nhận công bố hợp quy sản phẩm của Sở Xây dựng. Ngày 20.11.2018, đơn vị này mới được cấp chứng nhận hợp quy sản phẩm theo Quyết định 6697/QĐ-QUACERT nhưng chưa cung cấp được văn bản tiếp nhận công bố hợp quy theo quy định.
“Trách nhiệm để xảy ra một số tồn tại, vi phạm nêu trên thuộc về chính quyền địa phương các cấp, các cơ sở sản xuất xi măng và các cơ quan có liên quan” – Thanh tra Bộ Xây dựng xác định.
Từ những xác minh nêu trên, cơ quan thanh tra Bộ kiến nghị một số biện pháp xử lý: tỉnh Tuyên Quang giao các cơ quan chức năng rà soát để xác định các nghĩa vụ tài chính đối với sản lượng vượt công suất của các đơn vị, tránh thất thu ngân sách nhà nước. Chỉ đạo các cơ quan chức năng rà soát đảm bảo tuân thủ quy định hiện hành khi Công ty CP xi măng Tuyên Quang được cải tạo, thay thế máy nghiền để nâng công suất lên 800.000 tấn xi măng/năm. Yêu cầu Công ty CP Xi măng Tân Quang – VVMI khẩn trương hoàn thành đầu tư đồng bộ hệ thống thiết bị tận dụng nhiệt khí thải để phát điện theo quy định…
Lương Nguyên