Sau nhiều năm đầu tư và hỗ trợ Joby Aviation, Toyota đang tiến thêm một bước trong kế hoạch đưa taxi bay chạy điện vào sản xuất thương mại. Nhật Bản hiện đặt mục tiêu đưa loại hình vận tải mới này vào khai thác trong giai đoạn 2027-2028.
Toyota Motor đang mở rộng sự hiện diện trong lĩnh vực hàng không khi cùng startup Joby Aviation thành lập liên doanh sản xuất máy bay cất, hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL).
Động thái này đánh dấu bước phát triển mới trong mối quan hệ giữa hai doanh nghiệp kể từ năm 2020, thời điểm Toyota bắt đầu đầu tư vào Joby. Trong những năm sau đó, hãng xe Nhật Bản tiếp tục tham gia cung ứng linh kiện và hỗ trợ startup Mỹ xây dựng năng lực sản xuất.
Từ nhà đầu tư trở thành đối tác sản xuất taxi bay
Theo kế hoạch được công bố cuối tháng 6, liên doanh giữa Toyota và Joby sẽ tập trung xây dựng nền tảng cho việc sản xuất thương mại dòng eVTOL do Joby phát triển. Hai bên đặt trọng tâm vào nâng năng suất, kiểm soát chất lượng và giảm chi phí trước khi mở rộng quy mô sản xuất.
Đây là lĩnh vực Toyota có nhiều kinh nghiệm. Hệ thống Sản xuất Toyota (TPS), vốn được sử dụng trong các nhà máy ô tô của hãng trên toàn cầu, dự kiến được áp dụng vào quá trình sản xuất máy bay của Joby. Trước đó, startup này cũng đã mở rộng cơ sở tại California và bổ sung thêm nhà máy ở bang Ohio để chuẩn bị cho giai đoạn sản xuất hàng loạt.
Toyota kết hợp với Joby đưa taxi bay vào thương mại hóa.
Mẫu taxi bay Joby đang phát triển có khả năng cất và hạ cánh thẳng đứng trước khi chuyển sang bay ngang. Tốc độ tối đa được công bố khoảng 322 km/h, cao hơn từ 10-30% so với nhiều mẫu trực thăng cỡ nhỏ và trung bình.
Một lợi thế khác nằm ở độ ồn. Kết quả thử nghiệm cùng Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho thấy tiếng ồn của phương tiện có thể thấp hơn đáng kể so với trực thăng truyền thống. Đây được xem là yếu tố quan trọng nếu taxi bay được đưa vào khai thác tại các khu vực đô thị đông dân cư.
Do sử dụng hoàn toàn động cơ điện, mẫu phương tiện này cũng được Joby kỳ vọng có chi phí năng lượng thấp hơn đáng kể so với trực thăng chạy nhiên liệu truyền thống. Theo thông tin được CafeBiz dẫn lại, lượng năng lượng tiêu thụ chỉ bằng khoảng 1/14.
Việc Toyota tham gia sâu hơn vì vậy không chỉ là một khoản đầu tư vào công nghệ mới. Với Joby, kinh nghiệm sản xuất quy mô lớn của hãng xe Nhật Bản có thể trở thành mắt xích quan trọng để đưa một sản phẩm đang trong giai đoạn phát triển sang sản xuất thương mại.
Toyota nối dài tham vọng hàng không hơn 100 năm
Việc đặt cược vào taxi bay cũng nối dài tham vọng hàng không đã xuất hiện trong gia đình Toyoda từ cách đây hơn một thế kỷ.
Năm 1925, Sakichi Toyoda, nhà sáng lập tập đoàn, từng treo giải thưởng 1 triệu yên cho một cuộc thi phát triển loại pin đủ sức cung cấp năng lượng cho chuyến bay xuyên Thái Bình Dương. Giá trị này được ước tính tương đương khoảng 10 tỷ yên, hay khoảng 63 triệu USD theo giá hiện nay.
Hàng không vốn là một lĩnh vực được Toyota nuôi tham vọng theo đuổi từ lâu.
Sau khi tiền thân của Toyota Motor được Kiichiro Toyoda thành lập năm 1936, doanh nghiệp tiếp tục dành nguồn lực cho lĩnh vực hàng không. Chỉ hai năm sau, một viện nghiên cứu hàng không được thành lập để thử nghiệm nhiều bộ phận máy bay, từ cánh quạt đến khung thân.
Đến đầu những năm 1990, Shoichiro Toyoda tiếp tục thành lập bộ phận quy hoạch kinh doanh hàng không vũ trụ. Dưới thời Chủ tịch Akio Toyoda, tham vọng này được triển khai theo một hướng khác khi Toyota lựa chọn hợp tác với Joby thay vì tự phát triển một mẫu máy bay từ đầu.
Dù vậy, từ sản xuất được taxi bay đến đưa phương tiện này vào hoạt động thương mại vẫn còn một khoảng cách. Hạ tầng phục vụ cất, hạ cánh, hệ thống quản lý không lưu và yêu cầu chứng nhận an toàn đều là những bài toán phải được giải quyết.
Chính phủ Nhật Bản đang đặt mục tiêu thương mại hóa taxi bay trong giai đoạn 2027-2028 và từng bước hoàn thiện các quy định liên quan. Toyota và Joby đồng thời kỳ vọng đạt được chứng nhận từ Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), một bước quan trọng trước khi có thể mở rộng loại hình vận tải này sang nhiều thị trường.
Sau hơn 100 năm kể từ khi Sakichi Toyoda đặt ra bài toán về một nguồn năng lượng đủ sức đưa máy bay vượt Thái Bình Dương, Toyota một lần nữa hướng tới bầu trời. Lần này, với Joby, tham vọng đó đã đi xa hơn những nghiên cứu thử nghiệm và đang tiến dần tới bài toán sản xuất, thương mại hóa một phương thức di chuyển hoàn toàn mới.
Thế Anh