15:41 16/11/2026

Trái phiếu doanh nghiệp tăng trưởng trong nỗi lo đáo hạn

Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) tăng, nhưng phía sau con số là nhịp mua lại trước hạn suy yếu, chi phí vốn đắt đỏ và nghĩa vụ thanh toán dồn nặng sang năm 2027.

Tăng dư nợ liệu rằng thị trường đã khỏe hơn

Trong khi quy mô dư nợ tiếp tục mở rộng, dù hoạt động phát hành mới không còn duy trì được nhịp tăng trưởng mạnh, điều này thay vì phản ánh một chu kỳ huy động vốn sôi động, diễn biến này cho thấy lượng trái phiếu được đưa ra khỏi thị trường đang giảm nhanh hơn nguồn cung mới.

Đằng sau sự tăng trưởng về quy mô là bài toán dòng tiền ngày càng đáng quan tâm. Khi doanh nghiệp hạn chế mua lại trái phiếu trước hạn, trong khi nghĩa vụ thanh toán gốc và lãi liên tục gia tăng, áp lực tài chính có thể trở thành phép thử lớn đối với khả năng phục hồi của thị trường trong giai đoạn 2026 - 2027.

Theo báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp quý III/2026 của FiinGroup, tổng giá trị trái phiếu lưu hành tính đến ngày 30/9 đạt gần 1,47 triệu tỷ đồng, tăng 3,4% so với quý trước và tăng 12,5% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở tốc độ tăng trưởng mà ở nguồn gốc của sự mở rộng này. Trong quý III, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp chỉ đạt 166.000 tỷ đồng, giảm 30,9% so với quý II. Trong khi đó, tổng giá trị trái phiếu đáo hạn và được mua lại trước hạn chỉ còn 118.300 tỷ đồng, giảm 39,6%.

Điều này cho thấy quy mô dư nợ tăng không hoàn toàn xuất phát từ nhu cầu huy động vốn mới. Một nguyên nhân quan trọng là lượng trái phiếu rút khỏi lưu hành giảm mạnh, khiến tổng nghĩa vụ nợ còn tồn tại trên thị trường tiếp tục được duy trì ở mức cao. Dư nợ tăng có thể phản ánh nhu cầu vốn của doanh nghiệp, nhưng cũng có thể cho thấy các tổ chức phát hành chưa đủ điều kiện tài chính để chủ động tất toán những khoản nợ hiện hữu.

Trái phiếu doanh nghiệp Áp lực trả nợ lấn át đà tăng dư nợ
Ảnh minh họa (nguồn: Internet)

Đặc biệt, hoạt động mua lại trước hạn vốn là một trong những chỉ báo quan trọng về khả năng chủ động dòng tiền của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp có nguồn tiền tốt, việc mua lại trái phiếu trước thời điểm đáo hạn giúp giảm nghĩa vụ nợ, tiết kiệm chi phí lãi vay và cải thiện bảng cân đối kế toán. Ngược lại, khi hoạt động này suy yếu, doanh nghiệp có thể phải duy trì khoản vay đến hết kỳ hạn, đồng nghĩa với việc tiếp tục gánh chi phí vốn và đối mặt với áp lực thanh toán vào những thời điểm đã cam kết.

Sự khác biệt giữa các nhóm ngành cũng ngày càng rõ nét. Ngân hàng hiện chiếm 47,2% tổng dư nợ trái phiếu doanh nghiệp, tương đương 691.400 tỷ đồng. Nhóm bất động sản đứng thứ hai với tỷ trọng 32,7%, tương đương 479.500 tỷ đồng. Trong quý III, dư nợ của hai nhóm này lần lượt tăng 5,5% và 5,2% so với cuối quý II, trong khi phần còn lại của thị trường có xu hướng thu hẹp.

Đáng chú ý, hoạt động mua lại trước hạn giữa hai nhóm có sự đối lập rõ rệt. Lũy kế 9 tháng đầu năm, các ngân hàng đã mua lại 208.000 tỷ đồng trái phiếu, tăng 18,7% so với cùng kỳ và chiếm 87,3% tổng giá trị mua lại toàn thị trường.

Trong khi đó, nhóm bất động sản chỉ mua lại 19.700 tỷ đồng, giảm 60,6% so với cùng kỳ. Riêng tháng 9, giá trị mua lại của nhóm này chỉ đạt 170 tỷ đồng, một con số rất nhỏ so với quy mô dư nợ gần 479.500 tỷ đồng.

Sự chênh lệch này cho thấy khả năng chủ động xử lý nghĩa vụ nợ giữa các nhóm ngành không đồng đều. Nếu ngân hàng vẫn duy trì được hoạt động tất toán trước hạn ở quy mô lớn, doanh nghiệp bất động sản lại đang đối mặt với bài toán cân đối dòng tiền phức tạp hơn.

Một yếu tố khác đáng chú ý là cấu trúc phát hành vẫn phụ thuộc lớn vào kênh riêng lẻ. Kênh này chiếm 88,3% tổng dư nợ, tương đương gần 1,3 triệu tỷ đồng. Dù trái phiếu phát hành ra công chúng tăng 14,3% trong quý III, quy mô còn hạn chế nên chưa đủ sức thay đổi đáng kể cấu trúc thị trường.

Năm 2027: Phép thử về năng lực trả nợ

Theo số liệu từ FiinGroup, tính từ đầu năm 2026, các doanh nghiệp đã thanh toán tổng cộng 185.200 tỷ đồng gốc và lãi trái phiếu, hoàn thành 62,3% nghĩa vụ cả năm. Tuy nhiên, riêng quý IV/2026, tổng nghĩa vụ thanh toán dự kiến lên tới 115.100 tỷ đồng, tăng 59,3% so với quý III và tăng 52,1% so với cùng kỳ năm trước.

Đối với nhóm bất động sản, áp lực càng đáng chú ý khi nghĩa vụ trả nợ gốc trong quý cuối năm dự kiến tăng 47,7%, còn nghĩa vụ trả lãi tăng 15,9% so với quý trước. Đáng lo ngại hơn, áp lực thanh toán không dừng lại ở cuối năm nay. Sang năm 2027, tổng nghĩa vụ gốc và lãi trái phiếu doanh nghiệp dự kiến lên tới 394.300 tỷ đồng, tăng 28,4% so với năm 2026.

Trong đó, bất động sản tiếp tục là nhóm có nghĩa vụ thanh toán lớn nhất với khoảng 181.400 tỷ đồng, tăng 21,4%. Ngành ngân hàng cũng phải đối mặt với nghĩa vụ thanh toán khoảng 126.200 tỷ đồng, tăng 88,7% so với cùng kỳ.

Những con số này cho thấy bài toán của thị trường không đơn thuần là huy động được bao nhiêu vốn mới, mà quan trọng hơn là doanh nghiệp có đủ nguồn lực để thực hiện các cam kết tài chính hay không.

Đối với doanh nghiệp bất động sản, áp lực càng lớn khi khả năng tạo dòng tiền thường phụ thuộc vào tiến độ triển khai dự án, hoạt động bán hàng, thu hồi công nợ và chuyển nhượng tài sản. Trong trường hợp dòng tiền từ hoạt động kinh doanh chưa phục hồi tương xứng, việc thanh toán trái phiếu có thể phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng tái cấp vốn hoặc huy động nguồn lực từ bên ngoài.

Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn mới hiện không còn dễ dàng như trước. Trong tháng 9/2026, lãi suất phát hành bình quân trái phiếu của nhóm bất động sản đã tăng thêm 0,4 điểm phần trăm so với tháng trước, lên 11,3%/năm. Đây là mức chi phí vốn đáng kể, có thể làm gia tăng gánh nặng tài chính đối với những doanh nghiệp đang có tỷ lệ đòn bẩy cao.

Ở nhóm ngân hàng, lãi suất phát hành bình quân cũng đạt 8,9%/năm, mức cao nhất trong vòng ba năm qua. Diễn biến này cho thấy chi phí huy động vốn qua kênh trái phiếu đang chịu sức ép, ngay cả với nhóm tổ chức phát hành có nền tảng tài chính tương đối tốt.

Một điểm tích cực là kỳ hạn phát hành bình quân của nhóm phi ngân hàng trong quý III đã kéo dài lên 3,9 năm, so với 3,1 năm trong quý II. Việc kéo dài kỳ hạn có thể giúp doanh nghiệp giãn áp lực thanh toán đối với những khoản vốn mới huy động.

Tuy nhiên, giải pháp này chưa thể xử lý ngay những khoản nợ cũ. Phần lớn trái phiếu bất động sản đang lưu hành vẫn có thời gian đáo hạn còn lại dưới ba năm. Vì vậy, việc phát hành các lô trái phiếu kỳ hạn dài hơn chỉ có thể cải thiện cấu trúc nợ trong tương lai, chứ chưa giải quyết được toàn bộ áp lực trước mắt.

Trong bối cảnh đó, thanh khoản trên thị trường thứ cấp có dấu hiệu cải thiện cũng là yếu tố đáng ghi nhận. Tháng 9, giá trị giao dịch trái phiếu bình quân đạt khoảng 8.000 tỷ đồng/ngày, tăng 13,3% so với tháng trước. Riêng trái phiếu bất động sản ghi nhận giá trị giao dịch bình quân 4.300 tỷ đồng/ngày, tăng 21,8%.

Dù vậy, thanh khoản giao dịch thứ cấp cải thiện không đồng nghĩa doanh nghiệp phát hành có thêm dòng tiền để trả nợ. Đây là hai yếu tố khác nhau: thị trường thứ cấp giúp nhà đầu tư chuyển nhượng tài sản và cải thiện khả năng giao dịch, trong khi nghĩa vụ thanh toán của tổ chức phát hành vẫn phải được bảo đảm bằng nguồn lực tài chính thực tế.

Vì vậy, triển vọng thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong năm 2027 sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng phục hồi dòng tiền của doanh nghiệp, mức độ minh bạch thông tin và khả năng tiếp cận các nguồn vốn thay thế. Thay vì chỉ nhìn vào quy mô dư nợ hay lượng trái phiếu phát hành mới, nhà đầu tư cần quan tâm nhiều hơn đến chất lượng tài sản bảo đảm, mục đích sử dụng vốn, lịch đáo hạn và năng lực thanh toán của từng tổ chức phát hành.

Với quy mô gần 1,47 triệu tỷ đồng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn giữ vai trò quan trọng trong cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, giai đoạn tới sẽ không chỉ là cuộc đua huy động vốn mà còn là phép thử về khả năng quản trị nợ. Những doanh nghiệp có dòng tiền thực chất, cấu trúc tài chính lành mạnh và phương án trả nợ rõ ràng sẽ có lợi thế lớn hơn trong việc duy trì niềm tin của nhà đầu tư.

Phượng Hòa