Nghị định 218/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 10/8, siết hoạt động của xe hợp đồng, đặc biệt là việc đón, trả khách tại các điểm cố định và trên đường phố. Với một số trường hợp vi phạm, doanh nghiệp có thể bị thu hồi giấy phép kinh doanh vận tải.
Từ ngày 10/8/2026, hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng bước vào giai đoạn quản lý chặt chẽ hơn khi Nghị định 218/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Nghị định 158/2024/NĐ-CP về hoạt động vận tải đường bộ chính thức có hiệu lực.
Ảnh minh họa
Điểm đáng chú ý là quy định mới không chỉ đặt ra yêu cầu đối với phương tiện mà còn tác động trực tiếp đến cách thức tổ chức kinh doanh của các doanh nghiệp, hợp tác xã vận tải. Đặc biệt, việc sử dụng xe hợp đồng để đón, trả khách tại những địa điểm cố định hoặc trên các tuyến đường phố bị kiểm soát chặt chẽ hơn.
Theo quy định được sửa đổi, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng không được sử dụng xe kinh doanh vận tải để đón, trả khách tại trụ sở chính, trụ sở chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc các địa điểm cố định khác do đơn vị thuê, hợp tác kinh doanh. Quy định cũng không cho phép sử dụng xe hợp đồng để đón, trả khách trên các tuyến đường phố theo cách thức làm biến dạng mô hình vận tải hợp đồng.
Đối tượng được quy định cụ thể là đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng sử dụng xe từ 8 chỗ trở lên, không kể chỗ của người lái xe; hoặc xe có sức chứa dưới 8 chỗ được cải tạo từ xe có sức chứa lớn hơn 8 chỗ.
Đây là nhóm phương tiện lâu nay xuất hiện phổ biến trong hoạt động đưa đón khách theo hợp đồng. Việc quy định rõ địa điểm đón, trả khách nhằm phân định ranh giới giữa vận tải theo hợp đồng với vận tải tuyến cố định, đồng thời hạn chế tình trạng xe hợp đồng hoạt động theo mô hình gần giống xe tuyến cố định nhưng không chịu cùng cơ chế quản lý.
Vi phạm có thể dẫn tới thu hồi giấy phép
Điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 218 là chế tài đối với đơn vị kinh doanh vận tải vi phạm quy định về đón, trả khách.
Theo quy định mới, đối với trường hợp thuộc diện áp dụng, hành vi sử dụng xe kinh doanh vận tải để đón, trả khách không đúng quy định có thể là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền thu hồi Giấy phép kinh doanh vận tải.
Điều này cho thấy việc quản lý xe hợp đồng đang chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu kiểm soát phương tiện sang kiểm soát cả mô hình vận hành. Một chiếc xe có đầy đủ phù hiệu, đăng ký đúng loại hình nhưng nếu doanh nghiệp tổ chức hoạt động không đúng bản chất của vận tải hợp đồng vẫn có thể đối mặt với chế tài ở cấp độ giấy phép kinh doanh.
Khi có quyết định thu hồi giấy phép, đơn vị kinh doanh vận tải có thời hạn 10 ngày kể từ ngày quyết định được ký ban hành để dừng hoạt động kinh doanh vận tải theo quyết định thu hồi.
Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ký quyết định thu hồi, Sở Xây dựng không cấp lại Giấy phép kinh doanh vận tải cho đơn vị vi phạm. Sau thời hạn này, nếu doanh nghiệp có nhu cầu tiếp tục hoạt động thì phải thực hiện thủ tục xin cấp giấy phép kinh doanh và phù hiệu theo quy định.
Như vậy, chế tài không dừng ở việc xử lý một chuyến xe hoặc một phương tiện. Trong trường hợp thuộc diện bị thu hồi, hậu quả có thể tác động trực tiếp tới khả năng tiếp tục kinh doanh của cả đơn vị vận tải.
Quy định mới cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải rà soát lại toàn bộ cách thức tổ chức đón, trả khách. Những điểm tập trung khách quen thuộc, văn phòng, bãi xe hoặc địa điểm doanh nghiệp thuê để phục vụ việc đón khách không thể mặc nhiên được xem là địa điểm hợp pháp chỉ vì doanh nghiệp có quyền sử dụng địa điểm đó.
Vấn đề cốt lõi nằm ở bản chất của loại hình vận tải. Xe hợp đồng phải hoạt động trên cơ sở hợp đồng vận chuyển đã được xác lập, thay vì biến một địa điểm cố định thành nơi thường xuyên tập trung khách và vận hành như một bến xe thu nhỏ.
Ở góc độ quản lý, quy định này góp phần làm rõ hơn ranh giới giữa các loại hình vận tải hành khách. Khi xe hợp đồng được tổ chức đón khách cố định theo giờ, theo tuyến, tập trung nhiều hành khách tại một địa điểm và vận hành thường xuyên, mô hình này có nguy cơ tạo ra sự cạnh tranh không bình đẳng với vận tải tuyến cố định.
Việc siết hoạt động đón, trả khách vì vậy không đơn thuần là câu chuyện của một điểm dừng. Đó là yêu cầu đối với cả mô hình kinh doanh.
Siết cả tuổi đời phương tiện
Cùng với quy định về địa điểm đón, trả khách, Nghị định 218/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể hơn về niên hạn sử dụng đối với xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng.
Theo đó, xe hoạt động trên hành trình có cự ly trên 300 km có niên hạn sử dụng không quá 15 năm. Với xe hoạt động trên hành trình có cự ly từ 300 km trở xuống, niên hạn sử dụng không quá 20 năm.
Đáng chú ý, xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng có sức chứa dưới 8 chỗ, không kể chỗ của người lái xe, sử dụng hợp đồng điện tử có niên hạn sử dụng không quá 12 năm.
Quy định này khiến doanh nghiệp vận tải phải tính toán lại vòng đời phương tiện, đặc biệt với những đơn vị đang sử dụng xe đã có thời gian khai thác dài. Chi phí đầu tư phương tiện, khấu hao, bảo dưỡng và khả năng thu hồi vốn sẽ trở thành những bài toán quan trọng hơn trong hoạt động kinh doanh.
Ở chiều ngược lại, giới hạn niên hạn phương tiện cũng nhằm kiểm soát chất lượng đội xe, giảm nguy cơ phương tiện cũ tiếp tục được khai thác trong hoạt động vận tải hành khách với tần suất cao.
Nghị định 218 vì vậy tạo ra một lớp quản lý rộng hơn: không chỉ quản lý chiếc xe có được phép chạy hay không, mà còn quản lý doanh nghiệp chạy như thế nào, đón khách ở đâu và phương tiện được khai thác trong bao lâu.
Đáng chú ý, quy định mới cũng hướng hoạt động vận tải hợp đồng tới việc tăng cường quản lý bằng dữ liệu. Từ ngày 1/1/2028, các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải kết nối, chia sẻ dữ liệu về hợp đồng vận tải trước chuyến đi cho cơ quan chức năng theo quy định.
Khi dữ liệu hợp đồng được kết nối với hệ thống quản lý, việc kiểm tra một chiếc xe hợp đồng sẽ không chỉ dựa vào giấy tờ hoặc kiểm tra trực tiếp trên đường. Cơ quan quản lý có thể có thêm cơ sở dữ liệu để đối chiếu giữa hợp đồng, phương tiện và hành trình thực tế.
Đây có thể là thay đổi quan trọng hơn cả việc tăng mức xử lý đối với từng hành vi vi phạm. Khi hoạt động vận tải được quản lý bằng dữ liệu, khoảng cách giữa “xe hợp đồng trên giấy tờ” và “cách xe thực sự hoạt động” sẽ khó bị che lấp hơn.
Từ ngày 10/8, các doanh nghiệp vận tải hợp đồng vì thế cần đặc biệt lưu ý ba vấn đề: đúng loại hình, đúng cách thức đón trả khách và đúng điều kiện phương tiện.
Với doanh nghiệp, đây không chỉ là câu chuyện tuân thủ thêm một quy định mới. Đó là yêu cầu rà soát lại mô hình kinh doanh để tránh tình trạng phương tiện mang danh xe hợp đồng nhưng vận hành theo cách thức của một loại hình vận tải khác.
Còn với hành khách, việc phân định rõ các loại hình vận tải và siết trách nhiệm của đơn vị kinh doanh có thể góp phần tạo ra thị trường vận tải minh bạch hơn. Khi ranh giới giữa xe hợp đồng và xe tuyến cố định được xác lập rõ, cuộc cạnh tranh giữa các loại hình vận tải cũng có cơ sở để diễn ra trên những nguyên tắc công bằng hơn.
Đình Sáng