Chính quyền tỉnh Quảng Tây quyết định kéo dài thời gian đóng cửa các chợ biên giới và tiếp tục tạm dừng hoạt động trao đổi hàng hóa cư dân biên giới, trước mắt là tới cuối tháng 2-2020.
Theo tin từ Bộ Công Thương, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Tây (Trung Quốc) cho biết chính quyền tỉnh Quảng Tây đã quyết định kéo dài thời gian đóng cửa các chợ biên giới và tiếp tục tạm dừng hoạt động trao đổi hàng hóa cư dân biên giới, trước mắt là tới cuối tháng 2 năm 2020.
Cũng theo ý kiến của Hải quan Nam Ninh, Trung Quốc, thời gian khôi phục hoạt động trao đổi cư dân biên giới tại các cửa khẩu phụ trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn như: Tân Thanh, Cốc Nam, Na Hình, Bình Nghi sẽ phải lùi tới cuối tháng 2/2020 thay vì vào ngày 10/2 như đã thông báo. Lý do được đưa ra là Hải quan Nam Ninh, Trung Quốc không đủ nhân sự, nhiều cán bộ đang bị cách ly do dịch bệnh nCoV. 
Đưa nông sản sang Trung Quốc qua trao đổi cư dân biên giới sẽ tiếp tục gặp khó khăn
Việc tiếp tục tạm dừng thông quan hàng hóa giữa các cửa khẩu phụ sẽ trực tiếp làm ảnh hưởng đến việc xuất khẩu một số mặt hàng nông sản, đặc biệt là các mặt hàng đang vào vụ thu hoạch như: dưa hấu, thanh long, xoài của Việt Nam. Hiện nay, tại các cửa khẩu phụ trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn vẫn còn khoảng gần 400 xe, chủ yếu là nông sản chưa thể xuất được sang Trung Quốc.
Về phía chính quyền tỉnh Vân Nam, hiện chưa có thông tin chính thức nhưng trước những diễn biến phức tạp của dịch viêm phổi cấp do chủng mới của virus corona (nCoV) gây ra, nhiều khả năng chính quyền tỉnh Vân Nam cũng sẽ đưa ra quyết định tương tự.
Dù đã có nhiều nỗ lực để chuyển đổi xuất khẩu sang hình thức chính ngạch trong những năm qua nhưng cho tới nay, xuất khẩu theo hình thức trao đổi cư dân tại các chợ biên giới vẫn là phương thức xuất khẩu chủ yếu đối với một số chủng loại nông sản của nước ta, trong đó có thanh long và dưa hấu. Vì vậy, quyết định kéo dài thời gian đóng cửa các chợ biên giới và tiếp tục tạm dừng hoạt động trao đổi hàng hóa cư dân biên giới của chính quyền 2 tỉnh Quảng Tây và Vân Nam dự kiến sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ tới việc xuất khẩu các loại nông sản này.
Quyết định của 2 tỉnh Quảng Tây và Vân Nam là việc đã được Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và PTNT dự tính và liên tục cảnh báo trong những ngày qua. Theo khuyến nghị của 2 Bộ, các doanh nghiệp đã chủ động có các biện pháp điều tiết nên lượng thanh long và dưa hấu đưa lên biên giới để xuất khẩu theo hình thức trao đổi cư dân đã chậm lại đáng kể. Theo báo cáo nhanh của các tỉnh, tính tới sáng ngày 09/02/2020, tại tỉnh Lạng Sơn chỉ tồn 173 xe thanh long, tại tỉnh Lào Cai là 152 xe, không tăng nhiều so với cuối tháng 1 năm 2020.
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, “mặc dù đã có nhiều nỗ lực nhằm giảm thiểu tác động của việc đóng cửa các chợ biên giới và dừng hoạt động trao đổi hàng hóa cư dân biên giới, tuy nhiên, trước diễn biến phức tạp và dự kiến còn kéo dài của dịch bệnh, khả năng 2 bên có thể sớm đưa ra những biện pháp hữu hiệu là không nhiều”.
Trước tình hình trên, Bộ Công Thương khuyến cáo, đối với các loại nông sản đang dựa mạnh vào xuất khẩu theo hình thức trao đổi cư dân (như thanh long và dưa hấu), doanh nghiệp và người dân có biện pháp để điều tiết sản lượng, ít nhất là không sử dụng các biện pháp để gia tăng sản lượng vào thời điểm này.
Với những diện tích chưa gieo trồng, kiến nghị xem xét chuyển sang các loại nông sản khác dễ tiêu thụ hơn như khuyến nghị ngày 3-2-2020 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT.
Với sản lượng đã hoặc sắp thu hoạch, tiếp tục hạn chế đưa hàng lên biên giới trừ trường hợp đưa lên để xuất khẩu theo hình thức chính ngạch; liên hệ với chủ hàng để đàm phán chuyển đổi sang hình thức chính ngạch và chủ động áp dụng các biện pháp để sẵn sàng chuyển đổi sang hình thức chính ngạch như thay đổi bao bì, nhãn mác hàng hóa, dán tem truy xuất nguồn gốc.
Bộ Công Thương sẽ chỉ đạo các Phòng giấy phép của Bộ tại các địa phương ưu tiên cấp Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) cho những lô hàng sẵn sàng chuyển sang hình thức chính ngạch.
Đồng thời, Bộ Công Thương cũng đề nghị các doanh nghiệp logistics, các nhà phân phối, bán lẻ hỗ trợ người dân “giải cứu” nông sản đang gặp khó khăn trong việc tiêu thụ hiện nay.
Lê Linh