Giá vàng liên tục biến động khiến nhiều người kỳ vọng kiếm lời từ kim loại quý. Tuy nhiên, khoảng cách mua – bán phổ biến từ 3–4 triệu đồng/lượng đang trở thành khoản chi phí lớn. Một người mua 10 lượng có thể lập tức chịu mức lỗ 30–40 triệu đồng nếu bán lại ngay.
Mua 10 lượng, “âm” ngay hàng chục triệu đồng
Khảo sát bảng giá tại một số doanh nghiệp vào trưa 3/9 cho thấy, vàng miếng SJC được Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn niêm yết ở mức 144,4 triệu đồng/lượng mua vào và 147,4 triệu đồng/lượng bán ra. Chênh lệch giữa hai chiều là 3 triệu đồng/lượng.
Vàng nhẫn SJC cũng có khoảng cách tương tự khi doanh nghiệp mua vào 143,9 triệu đồng/lượng, bán ra 146,9 triệu đồng/lượng. So với thời điểm trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, cả hai loại vàng đều giảm khoảng 1,3 triệu đồng/lượng.
Tại DOJI, vàng miếng và vàng nhẫn được giao dịch quanh mức 145–149 triệu đồng/lượng, khoảng cách mua – bán lên tới 4 triệu đồng. PNJ niêm yết vàng miếng và nhẫn trơn quanh mức 145,7–148,7 triệu đồng/lượng, chênh lệch 3 triệu đồng.
Bảo Tín Minh Châu mua vào, bán ra vàng miếng SJC ở mức 144,4–147,4 triệu đồng/lượng. Trong khi đó, nhẫn tròn trơn và vàng miếng Vàng Rồng Thăng Long được niêm yết khoảng 145,6–149,6 triệu đồng/lượng, chênh lệch 4 triệu đồng.
Tại Phú Quý, vàng miếng SJC giao dịch ở mức 144,4–147,4 triệu đồng/lượng; nhẫn tròn 999.9 ở mức 144,4–147,7 triệu đồng/lượng. Khoảng cách giữa giá doanh nghiệp mua vào và bán ra lần lượt là 3 triệu đồng và 3,3 triệu đồng/lượng. Mức giá có thể thay đổi nhiều lần trong ngày theo diễn biến thị trường.
Các mức giá trên cho thấy, ngay sau khi giao dịch hoàn tất, khoản đầu tư của người mua đã bị hụt tương ứng với khoảng cách giữa hai chiều niêm yết. Nếu mua vàng miếng SJC với giá 147,4 triệu đồng/lượng rồi bán lại ngay với giá 144,4 triệu đồng, người mua mất 3 triệu đồng mỗi lượng.
Với 1 lượng, số tiền lỗ tức thời là 3 triệu đồng; 5 lượng tương đương 15 triệu đồng và 10 lượng là 30 triệu đồng. Nếu lựa chọn sản phẩm có chênh lệch 4 triệu đồng/lượng, mức thiệt hại lần lượt tăng lên 4 triệu đồng, 20 triệu đồng và 40 triệu đồng.
Đây chưa phải khoản lỗ do giá vàng giảm mà chỉ là phần chênh lệch mua – bán doanh nghiệp thiết lập để phòng ngừa rủi ro biến động và trang trải chi phí kinh doanh. Người mua chỉ hòa vốn khi giá doanh nghiệp mua lại tăng ít nhất bằng mức giá đã trả trước đó.
Chẳng hạn, mua vàng với giá 149 triệu đồng/lượng tại nơi đang thu mua 145 triệu đồng/lượng, giá mua vào của doanh nghiệp phải tăng thêm 4 triệu đồng, tương đương khoảng 2,8%, người giữ vàng mới lấy lại đủ vốn. Nếu giá chỉ tăng 1–2 triệu đồng/lượng, người mua vẫn chưa có lãi, dù trên thị trường liên tục xuất hiện thông tin vàng đi lên.
Biên độ rộng đẩy rủi ro về phía người mua
Khoảng cách mua – bán thường được các doanh nghiệp nới rộng khi giá vàng biến động mạnh, nguồn cung hạn chế hoặc xu hướng thị trường khó dự báo. Biên độ càng lớn, doanh nghiệp càng có thêm khoảng đệm phòng trường hợp giá đảo chiều; ngược lại, người mua phải chịu chi phí giao dịch cao hơn.
Điều này lý giải nghịch lý giá vàng tăng nhưng không phải người mua nào cũng có lãi. Nếu một người mua vàng nhẫn ở mức 146,9 triệu đồng/lượng, sau đó giá bán ra tăng lên 148,9 triệu đồng nhưng giá thu mua chỉ lên 145,9 triệu đồng, người này vẫn lỗ 1 triệu đồng mỗi lượng. Mức tăng thường được nhắc tới trên thị trường chủ yếu là giá doanh nghiệp bán ra, trong khi lợi nhuận thực tế của người giữ vàng phải được tính theo giá doanh nghiệp mua vào.
Rủi ro còn lớn hơn đối với người mua ở vùng giá cao hoặc sử dụng tiền vay, tiền cần cho chi tiêu ngắn hạn. Khi buộc phải bán sớm, họ không có đủ thời gian chờ giá tăng vượt qua khoảng chênh lệch. Nếu giá vàng quay đầu giảm, nhà đầu tư chịu đồng thời hai khoản thiệt hại: giá thị trường đi xuống và biên độ mua – bán vốn đã ở mức cao.
Khoảng cách mua – bán thường được các doanh nghiệp nới rộng khi giá vàng biến động mạnh, nguồn cung hạn chế hoặc xu hướng thị trường khó dự báo.
Ngoài ra, giá thu mua có thể khác nhau tùy thương hiệu, tình trạng sản phẩm, hóa đơn, bao bì và chính sách của từng doanh nghiệp. Vàng nhẫn mua tại đơn vị này khi bán sang đơn vị khác có thể bị kiểm định lại, mất thêm thời gian hoặc bị áp dụng mức giá thấp hơn. Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào nơi có giá bán thấp nhất mà cần kiểm tra cả giá mua lại và điều kiện thu đổi.
Trong bối cảnh giá vàng trong nước biến động mạnh, người mua cần xác định đây là kênh tích lũy trung và dài hạn, khó phù hợp với mục tiêu lướt sóng trong thời gian ngắn. Trước khi xuống tiền, cần so sánh đồng thời hai chiều giá tại nhiều doanh nghiệp, tính trước mức tăng cần thiết để hòa vốn và tránh mua đuổi khi thị trường tăng nhanh.
Ngân hàng Nhà nước cũng khuyến cáo người dân chỉ mua, bán vàng miếng tại tổ chức tín dụng và doanh nghiệp được cấp phép; lấy đầy đủ hóa đơn, chứng từ để bảo vệ quyền lợi. Với giao dịch vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên trong một ngày, việc thanh toán phải được thực hiện qua tài khoản ngân hàng theo quy định.
Trong thị trường có biên độ mua – bán 3–4 triệu đồng/lượng, câu hỏi quan trọng không chỉ là giá vàng còn tăng hay không, mà còn là giá phải tăng bao nhiêu và người mua có đủ khả năng chờ đến lúc vượt qua khoản chênh lệch ban đầu hay không.
Thanh Cao