Trước những bất cập từ cơ chế phân bổ hạn ngạch thuế quan tại Hàn Quốc, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) kiến nghị đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch đối với tôm Việt Nam vào chương trình đàm phán nâng cấp Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA), hướng tới áp dụng thuế suất nhập khẩu 0% không giới hạn khối lượng.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), ngày 30/10, Hiệp hội đã gửi Công văn số 222/CV-VASEP tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Công Thương, báo cáo tình hình thực thi VKFTA, đồng thời đề xuất các nội dung cần ưu tiên xem xét trong quá trình tham vấn, đàm phán nâng cấp Hiệp định.
Đề xuất này được đưa ra trong bối cảnh Hàn Quốc tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu thủy sản quan trọng của Việt Nam, nhưng doanh nghiệp vẫn gặp trở ngại về cơ chế hạn ngạch, chi phí tiếp cận thị trường và các yêu cầu nhập khẩu.
Hàn Quốc là thị trường thủy sản lớn nhưng cơ chế hạn ngạch gây áp lực chi phí
Theo số liệu VASEP, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hàn Quốc đạt 864 triệu USD, tăng 7,2% so với năm 2024. Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong 9 tháng đầu năm, với kim ngạch đạt 649,1 triệu USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ.
Trong cơ cấu xuất khẩu, tôm và nhuyễn thể chân đầu là hai nhóm hàng chủ lực. Cụ thể, xuất khẩu tôm đạt 262,5 triệu USD, tăng 0,8%; trong khi nhuyễn thể chân đầu đạt 234 triệu USD, tăng 19,3%.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập khẩu thủy sản từ Hàn Quốc đạt 49,6 triệu USD trong 9 tháng, giảm 24,5%. Những con số này cho thấy thị trường Hàn Quốc vẫn có vai trò đáng kể đối với ngành thủy sản Việt Nam, đặc biệt trong việc duy trì đầu ra cho các mặt hàng xuất khẩu chủ lực.
VASEP kiến nghị Hàn Quốc áp thuế 0%, bỏ hạn ngạch nhập khẩu tôm Việt Nam.
VASEP đánh giá VKFTA đã tạo lập khuôn khổ thuận lợi cho hợp tác thương mại thủy sản giữa hai nước, giúp doanh nghiệp mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và tận dụng các ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên, quá trình thực thi Hiệp định vẫn tồn tại một số rào cản liên quan đến tiêu chuẩn kỹ thuật, quy định vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS), truy xuất nguồn gốc và áp lực cạnh tranh.
Đáng chú ý, cơ chế hạn ngạch thuế quan đối với mặt hàng tôm đang là một trong những vấn đề khiến doanh nghiệp Việt Nam gặp bất lợi khi xuất khẩu sang Hàn Quốc.
Hiện nay, tôm Việt Nam được hưởng hạn ngạch nhập khẩu ưu đãi 15.000 tấn/năm với thuế suất 0%. Tuy nhiên, theo phản ánh của doanh nghiệp, việc phân bổ hạn ngạch thông qua cơ chế đấu thầu tại Hàn Quốc làm phát sinh chi phí tiếp cận tương đương khoảng 14-16% giá trị nhập khẩu.
Trong khi đó, đối với lượng hàng vượt hạn ngạch, thuế nhập khẩu áp dụng ở mức 20%. Sự kết hợp giữa chi phí đấu thầu hạn ngạch và mức thuế ngoài hạn ngạch khiến tổng chi phí đưa tôm Việt Nam vào thị trường Hàn Quốc tăng lên, làm suy giảm lợi thế cạnh tranh về giá.
Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam mà còn làm giảm động lực nhập khẩu của các nhà nhập khẩu Hàn Quốc. Khi chi phí tiếp cận thị trường tăng, khả năng mở rộng đơn hàng và gia tăng sản lượng tôm Việt Nam tại thị trường này cũng bị hạn chế.
VASEP muốn nâng cấp VKFTA, mở rộng ưu đãi thuế quan cho tôm Việt Nam
Từ những bất cập trên, VASEP kiến nghị Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường ưu tiên đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch thuế quan đối với tôm Việt Nam vào chương trình tham vấn và đàm phán nâng cấp VKFTA với Hàn Quốc.
Mục tiêu của đề xuất là hướng tới áp dụng thuế suất nhập khẩu 0% không giới hạn khối lượng đối với các dòng sản phẩm tôm thuộc phạm vi cam kết. Nếu được phía Hàn Quốc chấp thuận, đây sẽ là bước thay đổi quan trọng trong điều kiện tiếp cận thị trường, giúp doanh nghiệp Việt Nam giảm phụ thuộc vào cơ chế phân bổ hạn ngạch hằng năm.
Xét về tác động thương mại, việc xóa bỏ hạn ngạch có thể tạo thêm dư địa tăng trưởng cho ngành tôm Việt Nam tại Hàn Quốc. Doanh nghiệp sẽ có điều kiện chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất, ký kết hợp đồng và mở rộng sản lượng xuất khẩu, thay vì phải cân đối đơn hàng theo lượng hạn ngạch được phân bổ.
Đồng thời, việc loại bỏ chi phí phát sinh từ cơ chế đấu thầu hạn ngạch có thể giúp cải thiện giá cạnh tranh của tôm Việt Nam, tạo thêm lợi thế cho cả nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu. Đây cũng là yếu tố có ý nghĩa trong bối cảnh doanh nghiệp thủy sản phải cạnh tranh với nguồn cung từ nhiều quốc gia khác trên thị trường Hàn Quốc.
Bên cạnh đề xuất về hạn ngạch, VASEP cũng kiến nghị các bộ, ngành liên quan đánh giá đầy đủ tác động hai chiều của những phương án nâng cấp VKFTA đối với thương mại thủy sản Việt Nam - Hàn Quốc. Việc điều chỉnh các cam kết cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa hai bên, đồng thời tránh phát sinh những nghĩa vụ tuân thủ không cần thiết, làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp.
Có thể thấy, kiến nghị của VASEP không chỉ tập trung vào việc giảm thuế nhập khẩu mà còn hướng đến tháo gỡ rào cản mang tính cơ chế trong tiếp cận thị trường. Trong bối cảnh Hàn Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu quan trọng, việc đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch tôm vào quá trình nâng cấp VKFTA được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện năng lực cạnh tranh, mở rộng thị phần và tạo điều kiện cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam tăng trưởng bền vững hơn.
Hoàng Hậu