Xem phim online gần đây đã trở thành món ăn tinh thần của rất nhiều người. Tuy nhiên, thói quen xem phim trên các trang Web vi phạm bản quyền là đang tiếp tay cho hành động “ăn cắp bản quyền”, gây thiệt hại không nhỏ cho nhà sản xuất và những đơn vị mua bản quyền.
 |
| Một trang Web phim đã từng bị phạt vì vi phạm bản quyền |
Vẫn vi phạm dù đã bị phạtMặc dù cơ quan chức năng đã nhiều lần có biện pháp mạnh tay với một số trang Web vi phạm bản quyền phim nhưng ngay sau đó, chủ các Web này lại nhanh chóng cho ra đời các trang Web khác. Rõ ràng tình trạng vi phạm bản quyền phim và các chương trình truyền hình trên Internet đang có những diễn biến phức tạp, có xu hướng ngày càng gia tăng. Cục Điện ảnh vừa mới có thống kê, hiện nay có tới hơn 400 Website tiếng Việt đang công khai chiếu hang chục bộ phim trên Internet.
Đó là những bộ phim trong nước và quốc tế, điều đặc biệt các bộ phim này đều chưa được các chủ Web mua bản quyền. Để xử lý vi phạm của các trang Web là điều không hề dễ dàng, bởi rất khó để xác định chủ thể của chúng. Các trang Web đều được đăng ký tên miền quốc tế, chủ thể ẩn danh, hoặc khai báo thông tin không đúng để tránh sự kiểm tra của cơ quan quản lý. Điều này khiến việc cơ quan chức năng sử dụng biện pháp kỹ thuật để ngăn chặn chỉ mang tính chất tương đối.
Mới đây, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch nhận được đơn khiếu nại của Hiệp hội Điện ảnh Mỹ (MPA) yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả với sản phẩm điện ảnh của họ. Phim47.com; vlvn.com và pub.vn là đối tượng bị yêu cầu xử lý. Tuy nhiên chỉ một thời gian rất ngắn, các trang này nhanh chóng được đổi thành trang Web khác để tiếp tục đăng tải phim. Cụ thể, trang phim47.com được đổi thành phimhh.com, trang pub.vn chuyển thành pubvn.tv và đăng tải các phim chưa được mua bản quyền. Chưa dừng lại, chỉ 1 thời gian ngắn MPA lại tiếp tục gửi hồ sơ liên quan đến việc tái phạm bản quyền phim của 3 trang kể trên và 9 trang tại Việt Nam.
Không chỉ các bộ phim của Mỹ, mà bản quyền phim của Hồng Kông cũng bị TVB khiếu nại. Tuy nhiên, việc xử phạt này cũng chỉ như “muối bỏ biển”. Hàng trăm Web vẫn chiếu, hàng nghìn bộ phim, chương trình truyền hình được công chiếu trên Internet nhằm thu lợi bất chính. Ông Đặng Xuân Hải, Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam cho hay, không chỉ phổ biến tình trạng ăn cắp bản quyền phim trên mạng Internet mà còn bằng nhiều hình thức khác như in sao đĩa lậu, trích đoạn, làm các tác phẩm phát sinh. Ông Hải thừa nhận, trong thời đại công nghệ phát triển như hiện nay, việc ăn cắp bản quyền rồi đưa lên các trang Web để thu phí quảng cáo là phổ biến và rất khó quản lý.
Một số trường hợp phim Việt Nam cũng bị ăn cắp bản quyền trắng trợn, cụ thể năm 2012 bộ phim truyền hình “Những đứa con biệt động Sài Gòn” mới trong giai đoạn chuẩn bị bán cho các đài truyền hình thì đĩa phim lậu đã bán khắp thị trường. Trước đây bộ phim “Dòng máu anh hùng” cũng là một nạn nhân, dù đã lập kỷ lục bán vé, thu về 4 tỷ đồng trong chỉ 3 tuần đầu công chiếu. Họ vẫn lỗ vì bản quyền bị xâm phạm nghiêm trọng. Phim “Bụi đời Chợ Lớn” cũng là nạn nhân của nạn ăn cắp bản quyền này. Dù bị cấm chiếu nhưng không hiểu bằng cách nào phim này vẫn phát tán trên mạng, chỉ vài ngày sau đĩa in lậu vẫn bán tràn lan.
Vụ việc vi phạm bản quyền đình đám nhất năm 2018 phải kể để bộ phim Diên Hy Công Lược – một series phim truyền hình cổ trang gây bão tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Nắm bắt được thị hiếu đó, Công ty Truyền thông TKL đã mua bản quyền từ nhà sản xuất Trung Quốc, trong đó có HTV7 và FPT là đơn vị mua lại bản quyền và phát sóng từ TKL. Tuy nhiên tháng 8 – 2018, khi mới được ½ bộ phim thì TKL đột ngột tạm gỡ bỏ các tập trên kệnh Youtube chính thức của mình, cũng như trên các ứng dụng xem phim bản quyền.
 |
| Bảng báo giá quảng cáo trên các trang Web phim |
Các đơn vị mua lại như HTV và FPT cũng đứng ngồi không yên trước nguy cơ ảnh hưởng việc phát sóng. Nguyên nhân của sự việc này là do các trang phim lậu tại Việt Nam nhanh chóng phát phim mà không mua bản quyền. Đặc biệt hơn, tại các trang này, họ còn cho phát nhanh hơn so với chính trang gốc có phim bản quyền, nhanh hơn đến vài chục tập. Thậm chí còn chiếu nhanh hơn cả trang phim chính thống bên nước sản xuất ra là Trung Quốc.
Tiền quảng cáo của các nhãn hàng là nguồn sống
Đã có nhiều người đặt ra câu hỏi, các trang Web chiếu phim chưa mua bản quyền thì kinh phí ở đâu để hoạt động? Câu trả lời đó là tiền quảng cáo của một số nhãn hàng là “bầu sữa” để nuôi dưỡng họ. Thế nhưng điều mà không phải ai cũng biết đó là để duy trì một trang phim lậu với doanh thu cả tỷ đồng mỗi tháng, họ gần như khôg phải bỏ bất kỳ chi phí nào. Chủ các trang Web này sử dụng nguồn lưu trữ từ Google và chiếu những bộ phim không có bản quyền. Như trang Phimmoi.net (trang phim lậu có lượng truy cập cao nhất Việt Nam), một ô quảng cáo lên đến 25 triệu đồng/tuần, một đoạn quảng cáo trước khi chiếu phim được thu với mức 20.000 đồng/1.000 lượt xem. Theo thống kê của Cục Phát thanh Truyền hình có tới 72% quảng cáo từ các trang xem lậu vcủa các nhãn hàng lớn, 28% còn lại là quảng cáo độc hại.
Đã có rất nhiều giải pháp, hành lang pháp lý để xử lý tình trạng trên, tuy nhiên theo nhiều chuyên gia thì các hiệu quả nhất là chặt đứt nguồn sống của các trang Web này, tức là phải từ các doanh nghiệp có nhu cầu quảng cáo. Tuy nhiên, theo Luật sư Trương Quốc Hoè, Trưởng văn phòng luật sư Iterlia cho rằng, việc các doanh nghiệp đơn vị muốn quảng cáo cho nhãn hàng của mình thì chỉ cần không vi phạm điều cấm của luật. Trong khi đó không có điều khoản nào ngăn cấm đặt quảng cáo của mình trên website sai hay đúng, hay wesite đó xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay không. Trong Luật Quảng cáo cũng chỉ quy định: Không quảng cáo bia rượu, bạo lực, tín ngưỡng, mê tín dị đoan, trái thuần phong mỹ tục, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Ông Nguyễn Thanh Lâm, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin Điện tử, Bộ Thông tin và Truyền thông khẳng định sẽ có những biện pháp mạnh tay với những trang Web phim lậu. “Chúng tôi đã có biện pháp và đầy đủ cơ sở để hành động ngăn chặn việc đó. Các đơn vị quảng cáo chắc chắn không muốn đứng cạnh đơn vị vi phạm bản quyền, kể cả những quảng cáo từ Google, quảng cáo tự động”- Ông Lâm cho biết thêm.
Quang Anh