Vì sao dự án tháp 68 tầng của Vietinbank vẫn "bất động"?

Hoạt động kinh doanh đi xuống, nợ xấu lớn cùng áp lực tăng vốn, đảm bảo các chỉ tiêu an toàn tài chính theo quy định… đang khiến cho Vietinbank khó có thể dành nguồn vốn tới 10 nghìn tỷ đồng để đầu tư xây dựng trụ sở mới.

"Long đong" số phận tòa tháp 400 triệu USD

Mới đây, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) thông tin về việc thực hiện tái cơ cấu dự án toà nhà trụ sở chính VietinBank (VietinBank Tower) tại Khu đô thị Ciputra.

Ảnh phối cảnh Vietinbank Tower.

Theo thông tin công bố, VietinBank ưu tiên và đang thực hiện theo phương án chuyển nhượng toàn bộ tài sản dự án. Ngân hàng sẽ thuê mua lại tháp 68 tầng để làm trụ sở làm việc. Hết thời hạn thuê, ngân hàng sẽ mua lại tài sản với giá tượng trưng hoặc phương thức xác định giá được thỏa thuận cụ thể.

Ngân hàng vừa cho biết ưu tiên và đang thực hiện theo phương án thứ nhất là chuyển nhượng toàn bộ tài sản của dự án. Theo đó, VietinBank sẽ thuê mua lại tháp 68 tầng để làm Trụ sở làm việc. Hết thời hạn thuê, VietinBank sẽ mua lại tài sản với giá tượng trưng hoặc phương thức xác định giá được thỏa thuận cụ thể.

Tại ĐHĐCĐ trước đó, ngoài phương án nói trên, ngân hàng cũng đề ra 2 phương án khác. Trong đó, phương án thứ hai là VietinBank tiến hành chuyển nhượng một phần tài sản của Dự án, bao gồm: Tòa tháp 48 tầng, Khối đế và các tài sản khác (nếu có thỏa thuận). Đối với phương án này, VietinBank sẽ giữ lại tòa Tháp 68 tầng để làm Trụ sở chính. VietinBank sẽ xin chủ trương của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) điều chỉnh tổng mức đầu tư tháp 68 tầng để triển khai thực hiện và hoàn thành.

Phương án 3, trong thời gian chưa chuyển nhượng được toàn bộ Dự án hoặc một phần Dự án (Tháp 48 tầng, Khối đế và các tài sản khác) cho nhà đầu tư bên ngoài. VietinBank sẽ tiếp tục triển khai Dự án và triển khai các công việc liên quan, đồng thời khẩn trương thực hiện các phương án tái cơ cấu như nêu trên để có hiệu quả tối ưu trong quá trình phát triển.

VietinBank Tower được xây dựng trên diện tích khu đất gần 30.000 m2 gồm 2 tòa tháp 48 và 68 tầng nằm tại Khu đô thị Ciputra, Tây Hồ, Hà Nội. Theo kế hoạch, dự án có tổng vốn đầu tư 10.267 tỷ đồng.

Dự án VietinBank Tower tọa lạc tại Khu đô thị Ciputra trên đường Phạm Văn Đồng dẫn ra cầu Thăng Long. Đây được cho là là tổ hợp tài chính, ngân hàng, khách sạn đầu tiên được xây dựng tại Việt Nam nói riêng và Đông Nam Á nói chung. 

Dự án có tổng vốn đầu tư lên đến 400 triệu USD, đối tác tư vấn thiết kế là Foster & Partners và đối tác giám sát thiết kế là Công ty Turner đến từ Mỹ.

Từ năm 2007, VietinBank đã ký biên bản ghi nhớ với đối tác PAP (Singapore) thực hiện dự án xây dựng tòa nhà tại Ciputra. Theo đó, tỷ lệ vốn của VietinBank là 28% (bằng quyền sử dụng đất) và PAP là 72%.

Tuy nhiên, trong quá trình thương thảo, mặt bằng giá thị trường lên cao kéo theo giá trị quyền sử dụng đất thuê mà Vietinbank dự định góp vốn vào liên doanh tăng lên 50% tổng giá trị dự án. Nhà băng này đã có văn bản trình lên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và được chấp thuận mức góp vốn 50%. Ngày 2/2/2008, Vietinbank đã ký hợp đồng thuê đất trị giá 849 tỉ đồng với Công ty TNHH Phát triển khu đô thị Nam Thăng Long (Ciputra).

Nhưng do không thống nhất được về vấn đề phân chia quyền lợi nên việc thỏa thuận để ký hợp đồng liên doanh không thành. Đồng thời cuối năm 2008 xảy ra khủng hoảng kinh tế tài chính toàn cầu, đối tác Singapore cũng bị ảnh hưởng, nên ngày 7/2/2008 đối tác này đã có thư ngừng hoàn toàn không trao đổi tiếp về liên doanh. VietinBank nỗ lực tìm đối tác mới nhưng không thành công, vì thế, ngân hàng này quyết định rót 100% vốn.

Có một số thông tin cho rằng, nhà băng này đang kinh doanh bất động sản. Với hơn 2 năm lô đất lại bị bỏ hoang, số lãi từ khoản tiền thanh toán cho Ciputra gần 200 tỉ đồng cùng với số tiền thuê đất 849 tỉ đồng, nhiều thông tin cho biết Vietinbank mất trắng hơn 1.000 tỉ đồng. 

Tuy nhiên, đại diện VietinBank đã lên tiếng phản bác thông tin này, cho biết mới trả cho Ciputra 102 tỉ đồng, còn phần lớn số tiền thuê đất (749 tỉ đồng) vẫn đang được VietinBank giữ tại tài khoản phong tỏa ở chi nhánh Hà Nội, chưa trả cho Ciputra vì chưa bàn giao mặt bằng.

VietinBank cũng khẳng định, không chủ trương đầu tư kinh doanh bất động sản và quyết tâm sử dụng mảnh đất này để xây dựng trụ sở chính.

Mặc dù vậy, phải đến tháng 10/2010, dự án mới được khởi công. VietinBank dự kiến sẽ hoàn thành dự án vào năm 2014 và trở thành tòa nhà cao thứ hai Hà Nội, sau Keangnam.

Thế nhưng đến nay dự án mới được hoàn thiện phần móng, khối đế và một số tầng của của hai tòa tháp. Sau khi lỡ hẹn vào năm 2014, dự án được dự kiến sẽ hoàn thành vào cuối năm 2018 nhưng khó khăn về vốn đầu tư đã khiến VietinBank quyết định tái cấu trúc dự án.

Kinh doanh thụt lùi nên thiếu vốn đầu tư?

Nói về nguyên nhân của việc chậm trễ thực hiện dự án Vietinbanl Tower, lãnh đạo ngân hàng này đưa ra là do lộ trình tăng vốn chưa được phê duyệt dẫn tới khó khăn về vốn để tiếp tục thực hiện dự án. Bên cạnh đó, Vietinbank cũng đánh giá có khả năng không khai thác hết công năng của dự án. Do đó, ngày 8/12/2018, Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam-Vietinbank đã tổ chức họp Đại hội đồng cổ đông bất thường 2018. Tại cuộc họp lần này, HĐQT Vietinbank cũng trình cổ đông thông qua phương án cơ cấu lại Dự án đầu tư tòa nhà Trụ sở chính Vietinbank tại Ciputra, Tây Hồ, Hà Nội. 

Báo cáo tài chính cho thấy, quý 4/ 2018, Vietinbank chỉ đạt thu nhập lãi thuần hơn 572 tỷ đồng, giảm tới 92% so với cùng kỳ quý 4/2017. Trong đó, các mảng kinh doanh chính vẫn có lãi còn riêng mảnh chứng khoán kinh doanh bị lỗ gần 112 tỷ đồng. Trong quý 4, ngân hàng đã cắt giảm 29,2% chi phí hoạt động chỉ còn 3.558 tỷ đồng, cắt giảm 65% chi phí dự phòng rủi ro tín dụng chỉ còn 583 tỷ đồng.

Sau 10 năm triển khai dự án Vietinbank Tower vẫn dở dang, phải bán đi thu hồi vốn đầu tư.

Tuy nhiên, sau trích lập dự phòng, lợi nhuận trước thuế bị lỗ hơn 853,4 tỷ đồng và rơi vào nhóm 4 ngân hàng thua lỗ trong quý 4, cùng với Eximbank (lỗ 309 tỷ), VietCapital Bank (lỗ gần 84 tỷ) và Saigonbank (lỗ gần 70 tỷ).

Luỹ kế cả năm 2018, thu nhập lãi thuần của chỉ đạt 22.520 tỷ đồng, giảm tới 4.553 tỷ đồng so với năm trước. Lợi nhuận trước thuế đạt 6.742 tỷ đồng và lãi sau thuế đạt 5.427 tỷ đồng, giảm 27,2% so với kết quả của năm 2017.

Theo giải thích của lãnh đạo VietinBank thì nguyên nhân là bởi nhà băng này không tăng được tín dụng trong quý 4 do quy định chặt chẽ về an toàn vốn trong bối cảnh các phương án tăng vốn của họ vẫn chưa được phê duyệt. Không cho vay nổi ra thị trường khiến thu nhập lãi thuần của ngân hàng cả 3 tháng cuối năm chỉ đạt chưa đến 600 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm 2017 là hơn 7.100 tỷ.

Bên cạnh lợi nhuận giảm, dù tín dụng tăng chậm hơn nhưng chất lượng nợ của ngân hàng lại đi xuống. Tại thời điểm cuối năm 2018, tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ cho vay khách hàng (thị trường 1) tăng lên mức 1,56% thay vì 1,13% vào cuối năm 2017. Trong 3 nhóm nợ xấu thì nợ dưới tiêu chuẩn tức là nợ nhóm 3 tăng 71,7% so với đầu năm lên 2.135 tỷ đồng còn nợ nhóm 5 tức là nợ có khả năng mất vốn tăng đột biến 81,5% lên 9.469 tỷ đồng. Tổng cộng nợ xấu của ngân hàng này lên đến 13.516 tỷ đồng, tăng thêm hơn 4.500 tỷ so với đầu năm và mất 70% nợ là có khả năng không thu hồi được.

Trong khi đó, nguồn vốn chủ sở hữu đến cuối năm 2018 của Vietinbank tăng lên 67.469 tỷ đồng, bao gồm: vốn điều lệ giữ nguyên ở mức 37. 234 tỷ đồng, thặng dư vốn hơn 8.975 tỷ đồng, quỹ các TCTD hơn 8.153 tỷ đồng, lợi nhuận chưa phân phối hơn 12.009 tỷ đồng… Tuy nhiên, Vietinbank có chủ trương ưu tiên cho việc tăng vốn điều lệ, thậm chí từng đôi lần “xin” Ngân hàng Nhà nước cho phép không chia cổ tức hàng năm để dành nguồn tăng vốn.

Có thể thấy, hoạt động kinh doanh đi xuống, nợ xấu lớn cùng áp lực tăng vốn, đảm bảo các chỉ tiêu an toàn tài chính theo quy định… đang khiến cho Vietinbank khó có thể dành nguồn vốn tới 10 nghìn tỷ đồng để đầu tư xây dựng trụ sở mới.

Nguyên An