Vụ Hoàng Minh Đường: Lỗ hổng quảng cáo khiến người bệnh trở thành nạn nhân

Vụ Hoàng Minh Đường quảng cáo “thuốc xương khớp gia truyền” trên mạng xã hội, bán gần 90.000 đơn thuốc cho người bệnh, đang gây chấn động dư luận. Từ đây đặt ra câu hỏi lớn: vì sao quảng cáo sai sự thật tồn tại trong thời gian dài trên các nền tảng mạng xã hội và ai phải chịu trách nhiệm khi hàng chục nghìn người trở thành nạn nhân?

Lỗ hổng từ quảng cáo, người tiêu dùng lãnh đủ

Theo kết quả điều tra ban đầu, từ năm 2023 Hoàng Minh Đường đã hợp tác với Lê Đình Tiến để mở rộng việc quảng cáo và bán thuốc xương khớp trên các nền tảng mạng xã hội. Dù biết rõ bài thuốc chưa được cơ quan chức năng cấp phép và cũng không phải là bài thuốc gia truyền như quảng cáo, nhóm này vẫn cố tình xây dựng hình ảnh “bài thuốc ba đời”, cam kết có thể chữa khỏi nhiều bệnh xương khớp.

Để vận hành hoạt động này, tại trụ sở công ty, nhóm đã thiết lập một hệ thống tổ chức khá chuyên nghiệp. Nhiều bộ phận được hình thành, bao gồm marketing, tư vấn trực tuyến, khám bệnh và sản xuất thuốc. Các nội dung quảng cáo được đăng tải trên Facebook, TikTok, YouTube và nhiều nền tảng trực tuyến khác, tiếp cận người bệnh trên phạm vi cả nước.

Đặc biệt, đội ngũ nhân viên tư vấn được đào tạo theo các kịch bản có sẵn. Họ được yêu cầu mạo danh bác sĩ hoặc lương y, đưa ra các lời cam kết như “điều trị dứt điểm”, “chữa khỏi hoàn toàn” các bệnh xương khớp. Những lời quảng cáo này được thiết kế nhằm đánh vào tâm lý của người bệnh, đặc biệt là những người cao tuổi đang tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém hoặc không muốn phẫu thuật.

Chính nhờ hệ thống vận hành bài bản này mà chỉ trong một thời gian không quá dài, nhóm đã bán được gần 90.000 đơn thuốc cho khách hàng trên cả nước.

Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn trái ngược với những lời quảng cáo “thần dược”. Cơ quan điều tra cho biết nhiều bệnh nhân sau khi sử dụng thuốc đã gặp các phản ứng nghiêm trọng. Một số người bị phù nề, phồng rộp da, thậm chí có dấu hiệu hoại tử.

Thay vì dừng việc bán thuốc hay cảnh báo người dùng, nhóm này tiếp tục xử lý theo cách nguy hiểm hơn. Khi khách hàng phản ánh về các phản ứng bất thường, họ gửi thêm các loại thuốc tây như Tetracyclin để người bệnh tự xử lý tại nhà. Cách làm này không chỉ thiếu trách nhiệm mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người sử dụng.

Trong quá trình khám xét hai địa điểm sản xuất thuốc tại xã Bá Thước (Thanh Hóa) và một phòng khám khác tại Hà Nội, lực lượng chức năng đã thu giữ nhiều máy móc, nguyên liệu, sổ sách khách hàng, kịch bản tư vấn cùng hệ thống máy tính và điện thoại liên quan đến hoạt động quảng cáo và bán thuốc.

Những tang vật này cho thấy hoạt động quảng cáo và phân phối thuốc không phải là hành vi đơn lẻ mà được tổ chức như một “dây chuyền” hoàn chỉnh.

Vụ việc Hoàng Minh Đường không phải là trường hợp cá biệt. Trong những năm gần đây, nhiều vụ quảng cáo sai sự thật liên quan đến thực phẩm chức năng, thuốc đông y, mỹ phẩm... trên mạng xã hội đã bị phát hiện và xử lý.

Điều đáng nói là các quảng cáo này thường tồn tại trong thời gian dài, thu hút hàng chục nghìn lượt xem, chia sẻ và mua hàng trước khi bị phát hiện. Điều này đặt ra câu hỏi về hiệu quả của hệ thống quản lý quảng cáo trên môi trường số.

Theo quy định pháp luật Việt Nam, quảng cáo thuốc, thực phẩm chức năng hoặc các sản phẩm liên quan đến sức khỏe phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận nội dung trước khi phát hành. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều cá nhân và doanh nghiệp vẫn dễ dàng đăng tải quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội.

Một trong những nguyên nhân là đặc thù của các nền tảng số. Hàng triệu nội dung được đăng tải mỗi ngày khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn. Bên cạnh đó, nhiều quảng cáo được đăng dưới dạng video, livestream hoặc bài viết cá nhân, khiến việc phân biệt quảng cáo với nội dung thông thường trở nên phức tạp.

Ai phải chịu trách nhiệm?

Từ góc độ pháp lý, trách nhiệm trước tiên thuộc về cá nhân và doanh nghiệp trực tiếp quảng cáo và bán sản phẩm. Trong vụ việc này, nhóm Hoàng Minh Đường bị xác định đã cố tình quảng cáo sai sự thật, mạo danh bác sĩ và bán thuốc chưa được cấp phép. Đây là những hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật và có thể bị xử lý hình sự.

Tuy nhiên, câu chuyện không dừng lại ở đó. Khi các nội dung quảng cáo sai sự thật được phát tán rộng rãi trên các nền tảng mạng xã hội trong thời gian dài, trách nhiệm cũng đặt ra đối với các nền tảng công nghệ.

Các nền tảng như Facebook, TikTok hay YouTube hiện đóng vai trò trung gian phát hành quảng cáo. Nhiều quốc gia trên thế giới đã yêu cầu các nền tảng này phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn đối với quảng cáo liên quan đến sức khỏe và dược phẩm.

Tại Việt Nam, pháp luật cũng đã quy định các nền tảng xuyên biên giới phải phối hợp với cơ quan quản lý trong việc gỡ bỏ nội dung vi phạm. Tuy nhiên, cơ chế thực thi trên thực tế vẫn còn nhiều thách thức.

Ngoài ra, cơ quan quản lý nhà nước cũng cần tăng cường giám sát và xử lý sớm các quảng cáo sai phạm. Trong nhiều trường hợp, khi cơ quan chức năng vào cuộc thì thiệt hại đã xảy ra với hàng nghìn người tiêu dùng.

Vụ việc Hoàng Minh Đường cũng là lời cảnh báo cho người tiêu dùng trước những lời quảng cáo “thần dược” trên mạng xã hội. Các chuyên gia y tế khuyến cáo rằng người dân không nên tin vào những cam kết như “chữa khỏi hoàn toàn”, “điều trị dứt điểm”, đặc biệt khi sản phẩm chưa được kiểm chứng.

Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ và tìm hiểu kỹ thông tin trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hay sản phẩm chăm sóc sức khỏe nào.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử và mạng xã hội đã tạo ra cơ hội lớn cho hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, nếu không có cơ chế quản lý phù hợp, môi trường này cũng dễ trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho các hành vi lừa đảo.

Vụ việc Hoàng Minh Đường cho thấy sự cần thiết phải hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường giám sát và nâng cao trách nhiệm của cả doanh nghiệp, nền tảng công nghệ và cơ quan quản lý.

Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên, những quảng cáo sai sự thật mới có thể được ngăn chặn kịp thời, bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của người tiêu dùng.

Quốc Toản