Trong 5 tháng đầu năm, cả nước có 98.825 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 4,1% so với cùng kỳ năm 2023. Dù vậy, khó khăn đè nặng lên doanh nghiệp suốt thời gian qua khiến doanh nghiệp khó phát triển.
Doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đã cao hơn số rút lui
Cục Quản lý đăng ký kinh doanh, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, 5 tháng đầu năm 2024, có 98.825 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 4,1% so với cùng kỳ năm 2023, gấp 1,2 lần mức bình quân giai đoạn 2019-2023 (83.109 doanh nghiệp).
Có 10/17 ngành có số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng so với cùng kỳ năm 2023, trong đó đứng đầu là vận tải kho bãi tăng 20,8%; Bán buôn; bán lẻ; sửa chữa ô tô, xe máy tăng 11,2%; Sản xuất phân phối, điện, nước, gas tăng 9,4%...
Doanh nghiệp thành lập mới đa phần có quy mô nhỏ (từ 0 - 10 tỷ đồng) với 59.729 doanh nghiệp (chiếm 92,2%, tăng 5% so với cùng kỳ năm 2023), chủ yếu thuộc nhóm ngành dịch vụ với 48.685 doanh nghiệp, chiếm 75,2% tổng số doanh nghiệp thành lập mới, tăng 4,6% so với năm ngoái.
Đặc biệt, số doanh nghiệp gia nhập, tái gia nhập thị trường đã cao hơn tổng số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong 5 tháng. Cụ thể, 5 tháng có 97.299 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 10,5% so với cùng kỳ năm 2023.
Trong đó có 66.072 doanh nghiệp chọn tạm ngừng kinh doanh, tăng 19,7% so với cùng kỳ năm 2023; 23.262 doanh nghiệp chờ làm thủ tục giải thể, giảm 8,8% so với cùng kỳ năm 2023 và 7.965 doanh nghiệp giải thể, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm 2023.
Cục Quản lý đăng ký kinh doanh cũng cho biết, tổng số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới trong 5 tháng năm 2024 là 426.381 lao động, tăng 5,0% so với cùng kỳ năm 2023.
Về vốn đăng ký, báo cáo cho hay, số vốn đăng ký thành lập doanh nghiệp trong 5 tháng năm 2024 đạt 601.220 tỷ đồng, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2023. Số vốn đăng ký tăng thêm của các doanh nghiệp đang hoạt động đạt 666.885 tỷ đồng, giảm 19,2% so với cùng kỳ năm 2023.
Tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong 5 tháng năm 2024 là 1.268.105 tỷ đồng, giảm 9,0% so với cùng kỳ năm 2023.
Mặc dù vậy, thông tin tích cực là vốn đăng ký bình quân trên một doanh nghiệp trong 5 tháng năm 2024 đạt 9,3 tỷ đồng, tăng 1,2% so với cùng kỳ năm 2023.
Khó khăn vẫn đè nặng doanh nghiệp
Báo cáo thẩm tra tình hình kinh tế - xã hội của Ủy ban Kinh tế dẫn khảo sát của Tổng cục Thống kê, cho thấy nhu cầu thị trường trong nước thấp, tính cạnh tranh của hàng trong nước cao, nhu cầu thị trường quốc tế thấp là các yếu tố chính ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp chế biến, chế tạo trong quý 1.
Bên cạnh đó, chi phí vận tải tăng khá mạnh so với cùng kỳ, đặc biệt là đường biển, kéo dài từ cuối năm 2022 đến nay, cũng khiến hoạt động của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là nhóm xuất khẩu, gặp không ít khó khăn. Các doanh nghiệp đều đang phải xoay xở để giữ đơn hàng, đa dạng hóa nguồn cung, hạn chế ảnh hưởng đối với chuỗi cung ứng.
Năm 2023, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tiến hành lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp về những khó khăn, bất cập, chồng chéo trong các văn bản pháp luật về kinh doanh. Doanh nghiệp, hiệp hội đã phản ánh 94 bất cập, vướng mắc trong đó liên quan đến các quy định từ cấp luật đến nghị định, thông tư. “Có thể nhận thấy, các vướng mắc của doanh nghiệp phản ánh dường như rất ít được phản ánh trong các đề xuất cắt giảm của các bộ, ngành. Điều này cho thấy, dường như hoạt động cắt giảm, đơn giản hóa quy định kinh doanh đang chưa phản ánh được mong muốn thực sự của doanh nghiệp”, Báo cáo dòng chảy kinh doanh pháp luật năm 2023 của VCCI cho biết.
Đáng chú ý, việc cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh thời gian qua không còn mạnh mẽ như giai đoạn trước. Một số điều kiện kinh doanh bất hợp lý, tạo gánh nặng cho doanh nghiệp vẫn còn tồn tại. Trong hai năm trở lại đây, số lượng ngành nghề kinh doanh có điều kiện đã tăng lên, theo phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp.
Nhìn lại 4 tháng đầu năm nay, tăng trưởng đầu tư tư nhân tiếp tục duy trì xu hướng tăng yếu (4,2%), thấp hơn 9,1 điểm % bình quân giai đoạn 2015 - 2019. Điều này không chỉ vì cung ứng vốn đầu tư từ khu vực ngân hàng tăng chậm. Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế cho rằng, nguồn lực khu vực tư nhân chưa được khơi thông hiệu quả vì môi trường kinh doanh còn tiềm ẩn nhiều khó khăn, gánh nặng chính sách đối với doanh nghiệp còn tồn tại dưới nhiều hình thức, thể hiện qua nhiều bất cập khác nhau.
Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR): "Các doanh nghiệp không chỉ gặp khó khăn từ môi trường bên ngoài, mà nội lực của họ cũng chưa được cải thiện, khi quy mô và “tuổi thọ” giảm dần. Năng lực cạnh tranh yếu kém, khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và thị trường là nguyên nhân nội tại. Tôi cho rằng, đây là những vấn đề đáng báo động và sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế trong trung - dài hạn. Nó phản ánh sự thiếu hụt các động lực để tăng trưởng mạnh mẽ trở lại, nếu để kéo dài có thể dẫn đến nguy cơ suy thoái."
Tình trạng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường gia tăng và tín dụng ảm đạm là những vấn đề đáng báo động, đòi hỏi sự chung tay giải quyết từ nhiều phía. Hy vọng, tại Kỳ họp thứ bảy, Quốc hội khóa XV sẽ đưa ra những biện pháp mạnh mẽ để kích thích đầu tư, tiêu dùng trong nước, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, hướng đến phát triển kinh tế bền vững trong tương lai.
Theo các chuyên gia của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, để thúc đẩy phục hồi và tăng trưởng kinh tế, lúc này, Quốc hội và Chính phủ cần ưu tiên các chính sách và cải cách nhằm tháo gỡ khó khăn, giảm gánh nặng cho các doanh nghiệp, tạo dựng niềm tin vào môi trường đầu tư để khuyến khích doanh nghiệp quay lại thị trường và mở rộng quy mô. Các chính sách hỗ trợ đặc biệt cho các doanh nghiệp cần cụ thể và khả thi.
Về lâu dài, các chính sách tổng thể nhằm nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của ngành, doanh nghiệp và sức cạnh tranh của nền kinh tế là một điều kiện tiên quyết để thúc đẩy và nâng tầm chất lượng tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo.
Trung Anh