Năm 2025, xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam đạt hơn 275 triệu USD, giảm 8% so với năm trước trong bối cảnh thị trường phân hóa mạnh. Dù Mỹ vẫn giữ vai trò trụ cột, sự suy giảm tại EU và sự tăng tốc của Trung Đông - Bắc Phi đang định hình lại hướng đi mới cho ngành trong năm 2026.
Mỹ giữ vai trò điểm tựa, EU suy giảm mạnh
Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đóng hộp năm 2025 đạt hơn 275 triệu USD, giảm 8% so với năm 2024, dù sản phẩm này đã có mặt tại khoảng 80 thị trường trên toàn cầu. Diễn biến này phản ánh bức tranh thị trường phân hóa ngày càng rõ, khi các khu vực tiêu thụ lớn có xu hướng tăng trưởng không đồng đều.
Trong cơ cấu thị trường, Mỹ tiếp tục là điểm tựa quan trọng nhất khi kim ngạch xuất khẩu duy trì ổn định và đạt hơn 190 triệu USD, cao hơn nhẹ so với năm trước. Điều này cho thấy nhu cầu đối với nhóm sản phẩm cá ngừ đóng hộp tại thị trường bán lẻ lớn nhất thế giới vẫn tương đối bền vững nhờ đặc tính tiện lợi và phù hợp với xu hướng tiêu dùng tiết kiệm.
Nguồn: VASEP
Trái ngược với sự ổn định tại Mỹ, xuất khẩu sang EU lại giảm sâu 22%, xuống còn khoảng 57 triệu USD. Nhiều thị trường trong khối ghi nhận mức sụt giảm đáng kể như Đức giảm 27%, Romania giảm 36% và Phần Lan giảm 3%. Áp lực chi phí sinh hoạt cao, xu hướng tiêu dùng thắt chặt và cạnh tranh từ các nhà cung cấp truyền thống trong ngành đồ hộp được xem là những yếu tố khiến tốc độ phục hồi tại khu vực này chậm hơn kỳ vọng.
Ở chiều tích cực, một số thị trường Trung Đông – Bắc Phi ghi nhận mức tăng trưởng đột biến dù quy mô còn khiêm tốn. Xuất khẩu sang Libya tăng 70%, Ai Cập tăng 127% và UAE tăng tới 302%, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của doanh nghiệp Việt Nam đang dần phát huy hiệu quả trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Dư địa mở rộng thị trường song hành với thách thức chính sách và chi phí
Trên bình diện thế giới, cá ngừ đóng hộp vẫn là nhóm hàng có nền cầu tương đối ổn định nhờ tính tiện dụng và phù hợp với kênh bán lẻ hiện đại. Tuy nhiên, năm 2025 chứng kiến biến động đáng kể của giá nguyên liệu cá ngừ vằn, yếu tố tác động trực tiếp đến giá thành sản xuất và biên lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến. Trong bối cảnh cạnh tranh cao, các doanh nghiệp phải liên tục cân đối giữa mục tiêu giữ thị phần và duy trì lợi nhuận, đặc biệt với các đơn hàng nhãn riêng hoặc hợp đồng dài hạn.
Bước sang năm 2026, triển vọng xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam được đánh giá vẫn có khả năng phục hồi khi “nút thắt” về nguồn nguyên liệu trong nước đã phần nào được tháo gỡ, giúp giảm áp lực thiếu hụt đầu vào cho khối chế biến. Tuy nhiên, rủi ro chính sách tại các thị trường lớn sẽ là biến số quan trọng chi phối tốc độ tăng trưởng.
Đáng chú ý, từ ngày 01/01/2026, Cơ quan Nghề cá thuộc Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA) yêu cầu sản phẩm thủy sản nhập khẩu phải có Giấy chứng nhận thủy sản (COA) nhằm chứng minh nguồn gốc khai thác không vi phạm các quy định của Đạo luật Bảo vệ Động vật Biển có vú (MMPA). Quy định này có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ, rủi ro chậm thông quan và ảnh hưởng tới tiến độ đơn hàng nếu doanh nghiệp chưa chuẩn hóa quy trình chứng nhận.
Bên cạnh đó, mức thuế đối ứng cao mà Mỹ áp dụng đối với hàng hóa Việt Nam cũng khiến sản phẩm cá ngừ đóng hộp gặp khó trong cạnh tranh với các đối thủ lớn như Thái Lan, Ecuador hay Indonesia. Dù vậy, triển vọng tăng trưởng trung hạn của thị trường cá ngừ đóng hộp toàn cầu vẫn được dự báo tích cực, tạo dư địa để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng sang các khu vực mới.
Trong bối cảnh đó, Trung Đông – Bắc Phi, đặc biệt là UAE và các thị trường lân cận, được kỳ vọng sẽ tiếp tục là điểm sáng tăng trưởng nhờ nhu cầu ổn định và dư địa thị phần còn lớn. Xu hướng mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào các khu vực truyền thống và nâng cao năng lực tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế sẽ là chìa khóa giúp ngành cá ngừ đóng hộp Việt Nam tìm lại đà tăng trưởng bền vững trong năm 2026.
Trung Anh